Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санта өзені (lang es) — Оңтүстік Американың Анди тауларында, Перудің солтүстік-орталық бөлігіндегі Анкаш аймағында орналасқан өзен.
River in Peru
The Santa River (lang es) is a river in the South American Andes mountain range in the Ancash Region of northwest central Peru.
Өзен ағысы
Конокоча көлі теңіз деңгейінен 4050 метр биіктікте орналасқан және Санта өзенінің бастауы саналады. Конокоча көлі батыстағы Кордильера-Негра және шығыстағы қар басқан Кордильера-Бланкадан құйылатын шағын өзендермен толысады. Көлдің негізгі саласы – Туко өзені, оның бастауы шамамен 5000 метр биіктікте орналасқан Туко көлінде, Туко тауының мұздықтарының бірінде жатыр. Санта өзені Конокоча көлінен басталып, батыстағы Кордильера-Негра мен шығыстағы Кордильера-Бланка арасында 200 шақырымға солтүстікке қарай ағып, құнарлы Уайлас саялы (Callejón de Huaylas) жазығын құрайды. Теңіз деңгейінен 2000 метр биіктікте өзен бағытын батысқа бұрып, жағалау жоталарын бұзып өтер алдында Cañon del Pato ("Қаз каньоны") тар шатқалынан өтеді. Маусымнан қарашаға дейінгі құрғақ маусымда Санта өзені суаруға, ауыз суға және гидроэлектр энергиясын өндіруге аз ғана су береді. Өзеннің деңгейін реттеу үшін бірнеше су қоймалары салынған. Хуалланкадағы гидроэлектр стансасының жоғары жағында Санта өзенінің су жиналатын алабы 4900 шаршы километрды, ал төменгі жағында тағы 7300 шаршы километрды құрайды. Өзеннің жалпы ұзындығы 347 шақырымды құрайды және оның сағасы Санта қаласының жанында, Чимботе қаласынан солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан. 1984 жылы Санта өзенінің сағасында алтын шаңы табылды, бұл ауылдық халық арасында алтын асығыс тудырды.
Lake Conococha, at an altitude of 4,050 m above sea level and at , is considered the headwaters of the Santa River. Lake Conococha itself is fed by small streams from the Cordillera Negra in the west and the snowcapped Cordillera Blanca in the east. The main tributary of the lake is Tuco River which has its source at Lake Tuco about 5,000 m above sea level at one of the glacier tongues of mount Tuco. The Santa River emerges from Lake Conococha and for 200 km runs in a northerly direction between the Cordillera Negra in the west and the Cordillera Blanca in the east, forming the fertile Callejón de Huaylas. At 2,000 m above sea level the river changes its course to a westerly direction, squeezing through the narrow gorge of Cañon del Pato ("duck's canyon") before it finally breaks through the coastal ridges. During the dry season from June to November, the Santa River provides only a little water for irrigation, drinking water and hydroelectric power. A couple of water reservoirs have been established to control the fluctuation of the river. Upstream of the hydroelectric power plant at Huallanca, the Santa River watershed covers an area of 4,900 km2, downstream another 7,300 km2. The mouth of the river, after the river runs a total length of 347 km, is at near Santa, 10 km north of the coastal town of Chimbote. In 1984, gold dust was discovered in the mouth of Santa River which caused a regional gold fever among the rural population.
Табиғи қауіптер
Санта-Валлиде әрқашан ауыр апаттар болған. 1702 жылдан бастап, мұздық су тасқыны алғаш рет тіркелгеннен бері, аңғарда қайталап өлім-жұлым мен қиратулар орын алды. 1941 жылы су тасқыны Хуарастың үштен бірін жойды, 5000-нан 7000-ға дейін адам қаза тапты. 1962 және 1970 жылдары Хаскаранның батыс беткейінен үлкен мұз және тас көшкіні құлап, өзен аңғарымен төмен құлады. Санта өзені 8 метрге көтеріліп, осы апаттан 3000-нан 4000-қа дейін адам көз жұмды. Таулы аймақтағы мұз бөгеттері бар көлдерде мұздың құлауынан кенеттен су ағып, сұйық лай, мұз кесектері және ірі тас бөлшектері тар аңғарларға құлайтындықтан, мұндай құрылыс апаттары аймаққа үнемі қауіп төндіретін болады.
The Santa Valley has always experienced severe disasters. Beginning in 1702 when a glaciological flood is first recorded, the valley has repeatedly suffered deaths and destruction. In 1941, a flood destroyed one third of Huaraz, killing 5,000 to 7,000 people. In 1962 and 1970, a massive avalanche of ice and rocks tumbled down from the western slopes of Huascarán and then roared down the river valley. The Santa River rose by eight metres and 3,000 to 4,000 people were killed in the catastrophe. Devastating landslides like these will always threaten the region, when falling glacial ice triggers sudden drainages of ice dammed lakes in the mountainous region and liquid mud, blocks of ice and large rock boulders crash down the narrow valleys.