Кіріспе
Роджер Мёрто (/m//ɜːr//t//ɔː/) – Шейн Блэк жасаған "Құртты қару" фильмдер сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Мёрто рөлін 1987 жылдан 1998 жылға дейінгі төрт фильмде актер Дэнни Гловер сомдады, ал кейіннен 2016 жылдан 2019 жылға дейінгі Fox телесериалында Деймон Уэйнс ойнады.
Өлімге әкелетін қару (1987)
Мёрто – цинизмге бой алған қылмыстық детектив және отбасылық адам. Ол АҚШ армиясының 173-ші әуе десанттық бригадасының лейтенанты болды және Вьетнам соғысында қызмет етті. 1967 жылы Лос-Анджелес полициясына қосылды және «Өлімге алып келетін қару» фильмінің басында 50 жылдық мерейтойын тойлайды. Ол зейнетке шығуды ойлап жүр, сондықтан оның «Мен мұндай нәрсеге тым ескімін» деген сөздері қанаттанды. Ол «бассыздыққа ұшыраған» және Вьетнам соғысының ардагері Мартин Риггспен (Мел Гибсон) бірге Мёртоның ең жақын достарының бірінің қызының күдікті өзіне-өзі қол жұмсауын тергеуге кіріседі. Бастапқыда екеуі бір-бірін жек көреді, бірақ Риггс оның өмірін сақтап қалғанда Мёрто Риггске деген құрметін арттырады. Мёрто Вьетнам соғысынан таныс жақын досы Майкл Хунсакердің героин саудасымен айналысатын картельден түскен пайданы жымқырып жатқанын білген соң, Хунсакермен сөйлесіп, картельдің басшысы Джошуа (Гэри Бузи) Хунсакерді өлтіргенге дейін ұйым туралы толық мәлімет алады. Картель Мёртоның үлкен қызы Рианнаны құлыпқа алып, Мёрто Хансакерден білгенін айтуға мәжбүрлеуге тырысады. Мёрто мен Риггс тұзақ құрады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Картель Мёртоны азаптап, Рианнаны да азаптаймыз деп қорқытады, бірақ Риггс оларды құтқарып алады. Ол картельдің басшысы генерал МакАллистерді оның машинасының жүргізушісін атып өлтіріп, автобус пен көлік соқтығысып, үлкен жарылыс болады. Риггспен күресіп, Джошуа мырзаны ұстаған кезде оған көмектеседі, содан кейін Риггспен бірге Джошуаны Риггсты өлтірмек болғанда өлтіреді. Фильмнің соңында ол зейнетке шығудан бас тартып, Риггсті отбасына қабылдайды.
Өлімге әкелетін қару 2 (1989)
Муртауды оңтүстік африкалық қылмыстық наркокартель нысанаға алады, оның басында аяусыз дипломат Арджен Рудд тұрады. Ол Муртау мен оның әйеліне өз үйлерінде шабуыл жасайды, нәтижесінде Муртау отбасын уақытша көшіруге мәжбүр болады. Риггстің Оңтүстік Африка консулдығын тергеуіне көмектесу үшін Муртау апартеидті құлатуға көмектесу үшін Оңтүстік Африкаға эмиграциялағысы келетін Альфонс есімді адам рөлін ойнайды. Содан кейін Муртау өз үйінде екі шабуылшыға қарсы тұрып, жаңа досы Лео Гетцті (Джо Песси) – федералдық куәгерді – картельдің қолынан құтқарады. Риггстің әйеліне осы картель өлтіргені белгілі болған соң, Муртау Риггске картельдің қалған мүшелерін іздеп тауып, жоюға көмектеседі. Бұл жүк тасымалдайтын кемеге жасалған шабуылды қамтиды, оның нәтижесінде картельдің барлық қалған мүшелері, соның ішінде Рудд та қаза табады. Рудд Риггсті атқаннан кейін Муртау оны өлтіреді.
Өлімге әкелетін қару 3 (1992)
Мёрто және Риггс бір ғимаратты қиратқан бомбалы көлікті дұрыс пайдалана алмайды. Жаза ретінде екеуі де патрульдікке төмендетіледі, бірақ бронеавтомобильті тонаудың алдын алып, қару-жарақ саудасымен айналысатын картельді әшкерелегеннен кейін бұрынғы шеніне қайта оралады. Картельді тергеу барысында Мёрто Риггсті қорғау үшін он бес жастағы баланы өлтіреді; бұл баланың Мёртоның ұлы Никтің ең жақын досы, Даррил екені белгілі болады. Мёртоны қиналыс күйзеліске түсіреді, Риггс оған осы жағдайдан шығуға көмектескенше ол алкоголизм мен депрессияға ұшырайды. Мёрто Риггс және Ішкі істер офицері Лорна Коулмен (Рене Руссо) бірлесіп картельді жоюға кіріседі. Комедиялық эпизод ретінде Мёрто Риггске темекіні тастауға көмектеседі, оның орнына оған иттің печеньесін ұсынады; алайда, Риггс Мёртоның қызы Рианнамен қарым-қатынасқа түсіп жатқанына сенгенде, ол Риггске наразылық танытады. Бірақ Риггс оған жүрегін ашып, Мёртоның отбасын өзінің отбасысы, ал оның балаларын – өз балаларындай көретінін айтады. Осының бәрінің арасында Мёрто үйін сату үшін Гетцтің көмегіне жүгінеді, бірақ соңында зейнеткерлікке шықпауға шешім қабылдағандықтан үйін сатудан бас тартады.
Өлімге әкелетін қару 4 (1998)
Риггс пен Мёрто жұмыста келтірген барлық мүліктік зиянға байланысты қала сақтандыру компаниясынан айырылып, оларды көшеден алып тастау ниетімен уақытша капитандық шеніне көтереді. Олардың тәжірибелі офицерлер мәртебесі оларды тәртіптік жазалаудан немесе жұмыстан босатудан сақтайды, ал бос лейтенант шені жоқ. Фильм соңында қала енді өзін-өзі сақтандырғандықтан, олардың сержант шені қайта орнатылады. Мёртоның үлкен қызы Рианна оның тұңғыш немересіне жүкті және LAPD сержанты Ли Баттерске (Крис Рок) құпия түрде үйленген, бірақ ол сәби дүниеге келгенге дейін әкесіне айтпауға шешім қабылдайды, себебі ол полиция офицеріне үйленуіне қарсы болған. Бірақ, ол бұл туралы білгенге дейін, Мёрто Баттерс гей екенін және оған қызығушылық танытқандай болып ойлайды, өйткені ол Мёрто үшін жасаған барлық жақсылықтың мақсаты, шын мәнінде, оның қайын атасының жақсы қарым-қатынасын сақтау болған (Риггс Лорнадан шындықты білгеннен кейін бұл қате түсінікті пайдаланды). Кейінірек Мёрто Риггске Рианна мен Баттерс туралы айтпағаны үшін ашуланып, шабуылдайды (Риггс пен Баттерс азот оксидінің әсерінен кейін шындықты айтады), ал бұл Бенни ағаны (Ким Чан) тергегеннен кейін болады. Мёрто Триаданың орындаушысы Ва Синг Кудың (Джет Ли) бауырын қазақстандық түрде өлтірген кезде, Риггс пен Мёрто Кумен қатыгез физикалық төбелес тудырады, нәтижесінде Ку қаза табады, ал Риггс су астындағы қирандылардың астында қалып қояды. Мёрто Риггсті құтқарады, екеуі Рианнаның Баттерске үйленуі мен Виктория есімді қыздарының дүниеге келуін Лорна, Лео Гетц және Мёртоның отбасымен бірге ауруханада тойлайды.
Қарулар
Төрт фильмнің барлығында Мёртоның ерекше қаруы – 4 дюймдік Smith & Wesson Model 19 .357 Magnum револьвері. Риггс оны "Алты оқ атар тапанша" деп атайды. Ол қаруды көптеген ескі мергендер де қолданады. 2 және 4 фильмдерде ол Smith & Wesson Model 5906 9 мм пистолетін қосымша қару ретінде пайдаланады.
Танымал мәдениетте
Мёртоның "Мен мұның бәріне тым ескімін" деген сөзі Гловермен байланыстырылды, ол бұл сөзді (және оның түрлерін) басқа рөлдерде де қолданады, мысалы, "Almost Christmas" фильміндегі әкелік рөлде, "Maverick" фильміндегі эпизодтық түсірілімде және "Psych" сериалындағы қонақ рөлде. "How I Met Your Mother" сериалының "Murtaugh" атты эпизодында Джош Раднор сомдаған Тед Мосбидің "Муртау тізімі" бар, онда ол тамақ жеуге, істеуге және ләззат алуға тым ескіріп қалған нәрселер тізілген. NBC телеарнасының "Brooklyn Nine Nine" сериалының 7-ші маусымындағы "Ransom" эпизодында Андре Браугер ойнаған капитан Реймонд Холт 80-ші жылдары өзінің шалқалаған өмірінен фильм түсірілгенін айтады. Джейк Пералта ол фильмнің қайсысы екенін сұрағанда, ол есіне түсірмейтінін айтып, "Мен мұның бәріне тым ескімін" деп, "Lethal Weapon" сериасы екенін меңзеп кетеді.
Қабылдау
Тәнтігерлер кейіпкерге қарама-қайшы пікір білдірді. The Los Angeles Times газеті кейіпкерді жыныссыз, комедиялық сериал кейіпкері деп сипаттады.