Кіріспе

Климов М 105 – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде советтік ұшақтарда қолданылған V12 сұйық салқындатылатын поршендік ұшақ қозғалтқышы.

Даму

1940 жылы жасалған M 105, Климовтың Hispano Suiza 12Y (лицензия бойынша M 100 ретінде құрастырылған) тәжірибесіне көп сіңірген. Екі жылдамдықты компрессордан басқа, M 105 цилиндр başına екі кіріс клапаны және тепе-теңдікпен жабдықталған коленвал сияқты бірнеше жақсартуларға ие болды. M 105 – Климовтың жасаған алғашқы V 12 қозғалтқышы, ол кері ағынды цилиндр бастарымен жасалған, бұл индукция жүйесін цилиндрлердің сыртына орналастыруға мәжбүр етті, ал шығарылатын газдар жүйесі де сыртқы жағынан шығып, жанында орналасқан екі жұп "бірлескен" шығарылатын тесіктерге ие болды. Шамамен 129 000 M 105 және оның түрлері жасалды. Соғыс кезінде Климовтың қозғалтқыштары "М" ( "мотор", қозғалтқыш) деген атаудан басқа, бас конструктордың әріптерімен "ВК" деп қайта аталды.

Нұсқалар

M 105 1939 жылдың соңында шығарылған алғашқы нұсқасы. Соғысқа дейінгі кейбір ұшақтарға орнатылған. M 105P Бірінші көптеп өндірілген қозғалтқыш (1940). Цилиндрлер арасындағы "V" тәрізді орналасқан моторлық пушканы орнатуға мүмкіндік берді. Көптеген советтік соғысқа дейінгі ұшақтарға орнатылған – Як-1, ЛаГГ-1 және бірнеше тәжірибелік ұшақтар. M 105PA 1941 жылғы жетілдірілген нұсқасы. M 105PF (VK 105PF) 1942 жылғы модификациясы, биіктіктегі көрсеткіштері төмендегеніне қарамастан қуаттылығы айтарлықтай артты. Климовтың қызмет мерзімінің қысқаруына қатысты алаңдауларына қарамастан, Яковлевтің талабы бойынша қозғалтқыш өндіріске жіберілді, ал "PF" нұсқасын одан әрі пайдалану бұл дұрыс шешім екенін көрсетті. "PF" "Як" ұшақтарының ең көп сандаған нұсқаларына орнатылды – Як-1Б, Як-7Б, Як-9. VK 105PF2 & PF3 (1300-1360 ат күші (970-1015 кВт)) Қуаттылығын одан әрі арттыру, M 105 дизайнының жоғары өнімділікке жету мүмкіндігінің шегіне жеткені саналды. "ПФ2" Як-3 және Як-9У ұшақтарына орнатылған. M 105PD 2-кезеңдік E 100 турбокомпрессорлы қозғалтқыш, эксперименталды биіктіктегі нұсқасы, сәтсіз прототип. M 105R Бомбалаушы ұшақтары үшін винттің айналу жылдамдығын төмендетуге арналған редуктор. Pe-2, BB-22 (Як-4) және басқаларына орнатылған. M 105RA M 105PA бомбалаушы ұшақтары үшін винттің айналу жылдамдығын төмендетуге арналған редуктор.