Кіріспе

Израиль саясаткері Матан Вильнай (20 мамыр 1944 жылы туған) – израильдік саясаткер және Израиль қорғаныс күштерінің (ИДФ) бұрынғы генерал-майоры. Бұрынғы Кнессет депутаты және үкімет министрі, ол 2012 жылы Қытайдағы елші болып тағайындалды. 2017 жылдан бері Вильнай Израиль-Азия сауда палатасының президенті қызметін атқарады.

Өмірбаян

Матан Вильнай Иерусалимде дүниеге келген. Оның әкесі профессор Зев Вильнай, Израиль географиясы және Израиль жерін зерттеу саласындағы пионер, одан табиғатқа және серуендеуге деген сүйіспеншілігін мұра етті. Матан 1962 жылы еврей Реали мектебін бітіріп, Израиль қорғаныс күштеріне қатарына алынды, Парашютшілер бригадасында және элиталық барлау бөлімі "Сайерет Маткаль"-да қызмет етті. Ол Тель-Авив университетінің тарих факультетін бітірген. Вилнай Мевассерет-Ционда тұрады, үйленген және үш баласы бар.

Әскери мансап

Вилнай «Жұлдыз» операциясында, сондай-ақ Ентеббе шабуылы деп танылатын шабуыл жасағының командирінің орынбасары болды. Палестиналық және неміс террористері Air France ұшағын Ұганданың Ентеббе қаласына қақпадан өткізіп алып, еврей және израильдік жолаушыларды тұтқынға алғаннан кейін, оларды босатуға қатысты. Вилнай шабуыл жасағын әуежай ғимаратына бастап кірді, ал екінші топ сыртқы аумақты қамтамасыз етті. Генерал-майор шындығында, Вилнай адам ресурстарын басқару дирекциясының басшысы және Бас штаб бастығының орынбасары болды.

Саяси мансап

1999 жылғы сайлауға дейін Вильнай Еңбек партиясына қосылды (ол «Бір Израиль» альянсының құрамында бағытталған), және партияның Кнессет тізіміне өтті. Эхуд Барак оны Ғылым, мәдениет және спорт министрі етіп тағайындады. Сайлаудан кейін алты ай өткен соң Вильнай Кнессеттегі мандатын босатып берді (оның орнына Колетт Авитал келді), бірақ министр қызметін сақтап қалды. 2001 жылы Ариэль Шарон Баракты премьер-министр сайлауында жеңгеннен кейін Вильнай жаңа үкіметтегі лауазымына қайта тағайындалды. 2003 жылғы сайлаудан кейін ол Еңбек партиясының тізімінде екінші болып Кнессетке қайта оралды, бірақ Шарон Еңбек партиясын есепке алмаған оңшыл коалиция құрғандықтан министрлік лауазымын жоғалтты. Алайда, бірнеше партиялар тарап кеткеннен кейін, «Жерді босату» жоспарына қарсылық танытып, 2005 жылдың қаңтарында Еңбек партиясы үкіметке шақырылды. Вильнай бастапқыда Премьер-министр кеңсесінің министрі болып тағайындалды. 2005 жылдың тамызында ол Ғылым және технология министрінің міндетін атқарушы болып тағайындалды, ал қарашада бұл лауазым тұрақты болды. 2006 жылғы сайлауға дейін Вильнай Шимон Перес пен Беньямин Бен-Элиезермен бірге Еңбек партиясының төрағасы лауазымы үшін күресті, бірақ Әмір Перец жеңіске жетті. Дегенмен, ол сайлауда Кнессетке өтіп, Еңбек партиясының тізімінде 11-орынды иеленді. 2007 жылы Барак партия төрағасы сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Вилнайды Қорғаныс министрінің орынбасары етіп тағайындады. 2008 жылдың ақпан айында, Газа секторындағы ізраилдік әуе шабуылдары кезінде, Армия радиосына берген сұхбатында Вильнай Газадағы палестиналықтардың «өзіне үлкен «шоа» келтіретінін, себебі біз өзімізді қорғау үшін барлық күшімізді саламыз» деп мәлімдеді. Вилнайдың өкілі ол сөзді «апат» мағынасында қолданғанын, «геноцидке сілтеме жасау ниеті болмағанын» айтты. Вильнай 2009 жылғы сайлауда Еңбек партиясының тізімінде алтыншы орынды иеленді және келесі сайлауда мандатын сақтап қалды. 2011 жылы ол Еңбек партиясынан бөлініп, «Тәуелсіздік» партиясын құрған бес депутаттың бірі болды және бастапқыда Ұлыздар министрі болып тағайындалғаннан кейін, жаңадан құрылған Ішкі майдан министрі лауазымына тағайындалды.

Дипломатиялық мансап

2012 жылдың ақпан айында Вилнай Қытайдағы Израиль елшісі болып тағайындалды. Оның Кнессеттегі орынды Шачив Шнаан алды. Вилнай 2017 жылдың қаңтарына дейін қызмет етті. 2018 жылдан бері Вилнай Израиль-Азия сауда палатасының президенті болып табылады.