Кіріспе

Израиль саясаткері (1921–2015)

темір жол станциясы

Ицхак Рахамим Навон (; 9 сәуір 1921 – 6 қараша 2015)

Ол Дореш Цзион және Тахемони бастауыш мектептерінде және Еврей университетінің орта мектебінде оқыды. Навон Иерусалимдегі Еврей университетінде араб тілі мен исламтануды оқыды. Ол бірнеше жыл бойы еврей әдебиетін оқытты. Ол араб, еврей, ладино, француз және ағылшын тілдерін еркін меңгерген. Навон Хагананың араб барлау бөлімінің мүшесі болды және Иерусалимде жасырын жұмыс істеді. Соғыс кезінде ол британдық әскердің сырттан тыңдалған әңгімелерін тыңдады. Кейіннен оны Израильдің сыртқы істер қызметі нацистерді іздеу үшін Уругвай мен Аргентинаға жіберді. Навон 1993 жылы қатерлі ісікке байланысты қайтыс болған Офира Навон (Ресников) әйеліне үйленді. Олардың Ерез есімді ұлы мен Наама есімді асырап алған қызы болды. Навон 2015 жылдың 6 қарашасында Иерусалимде 94 жасында қайтыс болды. Алайда, Навонның өзі болған жұмысшы элитасы болашақта солшылдардың күн тәртібін анықтайтын болды. Навон Кнессет спикерінің орынбасары және Кнессет Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің төрағасы қызметін атқарды.

Израиль президенті (1978-1983)

1978 жылғы 19 сәуірде Навон Кнессет тарапынан Израильдің бесінші президенті болып сайланды. Сайлауда қарсы кандидат болған жоқ, Навон 120 мүшелі Кнессетте 86 дауыс алды, ал 23 мүше дауыс беруден бас тартты. Ол 1978 жылғы 29 мамырда қызметке кірісті және Иерусалимдегі президенттік резиденцияға – Бейт Ханассиге көшіп барған алғашқы президент болды, оның кішкентай балалары болған. Оның әйелі, Офира, израильдік балалардың әл-ауқатын жақсартуға белсенді түрде атсалысты. Президент ретінде Навон Мысыр президенті Анвар Садатпен кездесіп, бейбіт келіссөздеріне зор ықпал етті. "Хаарец" газетінің мәліметінше, ол Израиль премьер-министрінің бес сапарынан гөрі бір сапарымен көп нәтижеге жетті. Израиль президенттігі рәсімдік лауазым болғанымен, Навон 1982 жылы ливандық фалангистер жасаған Сабра және Шатила қырғынында Израильдің рөлін зерттеу үшін сот тергеу комиссиясын құруды жақтады.

Білім министрі

1983 жылы Навон екінші мерзімге сайлауға қатысу мүмкіндігінен бас тартты. Оның орнына ол саясатқа оралды, бұл іспен айналысқан жалғыз Израильдің бұрынғы президенті. Сауалнамалар Навонның Еңбек партиясының төрағасы Шимон Переске қарағанда танымал екенін көрсеткенде, Переске партия басшылығынан бас тартып, Навонға партияны басқаруға мүмкіндік беру үшін қысым жасалды. Навонның араб тілін еркін білуі оны араб және мизрахи сайлаушылардың арасында ерекше танымал етті. Бірақ Навон төрағалыққа келіспеді. 1984 жылы ол Кнессетке сайланды және 1984 жылдан 1990 жылға дейін білім және мәдениет министрі қызметін атқарды. Навон бірінші интифада кезінде білім министрі болды. 1989 жылдың жазында тәртіпсіздіктер мен наразылық акциялары болды. Иерусалимдік ата-аналар мектептерін қайта ашу туралы петициямен Навонға жүгінді. Социалистік көзқарастағы яхуди Навон заңдық аспектілеріне таң қалды: «Бұл әрекет аморальды және тиімсіз, сондай-ақ палестиналық балаларға да, біздің балаларымызға да ұзақ және қысқа мерзімде өтелмейтін зиян келтіреді». Зорлық-зомбылық күшейгенде, радикалдық көзқарастағылардың құрбаны болған орташа жандар көптеп табылды. 1992 жылға дейін Кнессетте қалған ол қысқа мерзімге саясаттан шеттеді. Навон зейнетке шыққаннан кейін Израильдің медициналық органдарының эфиопиялық текті израильдіктердің берген қанын, СПИД жұқтыру қаупіне байланысты тастау туралы даулы практикасын зерттеу комиссиясын басқарды.

Әдеби мансап

Навон сефард фольклорына негізделген екі мюзикл жазды: «Романцеро Сефарди» (1968) және «Бустан Сефарди» («Сефард бақшасы», 1970), олар Тель-Авивтегі Израильдің ұлттық театры «Хабимада» сәтті қойылды. Ол сонымен қатар «Алты күн және жеті қақпа» (1979) кітабының авторы, Иерусалимнің қайта бірігуі туралы заманауи аңыз. Бұл кітап алғаш рет «Шықмона» баспасында еврей тілінде жарық көрді, кейін ағылшыл тіліне аударылды.

Марапаттар мен мойындау

2003 жылы испан үкіметі Навонға Герцлияда марапат берді. Қайтыс болғанға дейін, ол 2015 жылғы Израиль парламенттік сайлауындағы Сионистік одақтың тізіміндегі соңғы, 120-шы құрметті орынға қойылды.