Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сузан Лори Паркстің "Topdog/Underdog" пьесасы – американдық драматург Сузан Лори Паркстің пьесасы, алғаш рет 2001 жылы Нью-Йорк қаласында Бродвейден тыс қойылған. Келесі жылы ол Амбасадор театрында Бродвейдегі сахнада бірнеше ай бойы көрсетілді. 2002 жылы Паркс пьесасы үшін Пулитцер сыйлығы мен Сыртқы сыншылар шеңберінің сыйлығын алды, сондай-ақ режиссер мен актерлік құрам да басқа сыйлықтарға ие болды. 2023 жылы пьеса "Жаңа өркендеу" номинациясы бойынша Тони сыйлығын жеңіп алды.
Play by Suzan Lori Parks
Topdog/Underdog is a play by American playwright Suzan Lori Parks which premiered in 2001 off Broadway in New York City. The next year it opened on Broadway, at the Ambassador Theatre, where it played for several months. In 2002, Parks received the Pulitzer Prize for Drama and the Outer Critics Circle Award for the play; it received other awards for the director and cast. In 2023, it won the Tony Award for Best Revival of a Play.
Сюжет
Бұл драма екі афроамерикалық ағайынның кедейлік, нәсілшілдік, жұмыс, әйелдер және қиын тәрбиемен күрескендегі ересектер өмірін баяндайды. Линкольн әйелімен бірге болғаннан кейін, кіші інісі Бутпен бірге тұрады. Бут Линкольнге өзінің уақытша келуін еске салады. Бірақ Линкольн ойын залында жұмыс істейді, ол ақ жүзді Абрахам Линкольнның кейіпкері, олардың жалғыз табыс көзі. Бұл жұмыс адал болса да, екеуі де оны қорлық деп санайды. Бут Линкольнді үш карталы Монте ойынын ойнауға қайтадан көндіруге тырысады. Линкольн командасының бір мүшесі атып өлтірілгеннен кейін, келесі кезекті өзі болатынына сеніп, бұл істен бас тартты. Бауырының бұрынғы даңқын құдай етіп, Бут үш карталы картаны өткірлеуге ұмтылады, жиі өз пәтерінде жаттығуды жүргізеді, бірақ оның әрекеті ыңғайсыз; оның жеке таланты дүкен ұрлауда жатыр. Бут Грейс есімді әйелмен айналысады, оны дүкеннен ұрланған сән-салтанатпен таң қалдыруға тырысады. Ол ағасына олардың қарым-қатынасы туралы мақтанады, бірақ шын мәнінде ол оның жақындауына қарсы тұрады. Линкольн әйелі Куки оның күйзелісін оған қызығушылықтың жоқтығы деп қате түсіндіргенін, оны лақтырып жібергенге және Бутпен ұйықтағанға дейін ашқан. Қазіргі уақытта Линкольн жұмыстан босатылып, орнына балауыздан жасалған модель келеді. Бут Линкольнге жұмыс орнын сақтап қалуды ұсынады, ол оны клиенттер оған оқ атқаннан кейін Абрахам Линкольннің өлімге ұшырағанын нақты түрде ойнайды. Ағалар өткен өмірлерін еске алады: ата-аналары оларды жасөспірім шақта тастап кеткен. Әр ата-ана жаңа сүйіктісімен кетер алдында бір ағасына 500 доллар ақша қалдырды, оны олар өздерінің "мұрасы" деп атайды. Линкольн өз ақшасын жұмсаса, Бут оны сақтап, жасырып қойды, тіпті оны ұстап тұрған шұлықты да ашпады. Аркада жұмысынан айырылған Линкольн келесі күні үш карталы Монтеге оралады және үйге қуанышпен келеді. Бұл арада Бут Грейстің оған үйленуге ұсыныс жасағанын мақтанып айтады. Линкольн Бутқа Грейсті ұстап қалу үшін жұмыс табуды ұсынады, оның карталық акулалық қабілеттерін "қос сол қолы" деп атайды. Бұған ренжіген Бут оны үш карталы Монте ойынына шақырады. Линкольн Бутты жеңіске жетуі мүмкін екеніне сендіреді, бұл оған жеңіске жетуден бұрын 500 долларлық мұрасын ойынға салуға итермелейді. Күлкілі Линкольн үш карталы Монтедің артында тұрған идея - дилер әрқашан жеңіске жеткен кезде шешіп отырады. Буттың наразылығына қарамастан, ол мұраны қамтитын шұлықты ашуға тырысады. Қатты ашуланған Бут Грейсті атып өлтіргенін айтады. Линкольн мұраны қайтаруға тырысады, бірақ Бут оны ашуға мәжбүрлейді. Линкольн шұлықты кесіп жатқанда, Бут Линкольннің мойнына қару ұстап, оны өлтіреді. Бут ағасының өлі денесімен күлді және мұрасын ұрлады, ол өлі дененің үстінде жылап, жылап тұрды.
The play chronicles the adult lives of two African American brothers as they cope with poverty, racism, work, women, and their troubled upbringings. Lincoln lives with Booth, his younger brother, after being thrown out by his wife. Booth reminds Lincoln that his presence was meant to be a temporary arrangement. But Lincoln, who works at an arcade as a whiteface Abraham Lincoln impersonator, is their sole source of income. While the work is honest, both brothers find it humiliating. Booth repeatedly attempts to persuade Lincoln to return to running games of three card monte. Lincoln had sworn off the hustle after one of his crew had been shot dead, believing he would be next. Idolizing his brother's former glory, Booth aspires to become a three card monte card sharp, frequently practicing the routine in his apartment, although his act is awkward; his own talent lies in shoplifting. Booth is preoccupied with a woman named Grace whom he tries to impress with shoplifted luxuries. He boasts to his brother about their relationship, but in truth she spurns his advances. Lincoln reveals that his wife Cookie had misread his depression as lack of interest in her, before she threw him out and slept with Booth. In the present, Lincoln is about to be laid off, replaced at his job by a wax model. Booth suggests that Lincoln save his job by vividly acting out Abraham Lincoln's death throes after the customers shoot him with the provided blank—an idea they rehearse before abandoning. The brothers reflect on their past together: Their parents deserted them as teenagers. Each parent, before leaving with a new lover, left one brother $500 in cash, which they refer to as their "inheritance". Lincoln spent his; Booth saved and hid his, never even opening the stocking that held it. After losing his job at the arcade, Lincoln returns to three card monte the next day and comes home exuberant. Meanwhile, Booth boasts that Grace has proposed marriage to him. Lincoln suggests that Booth find employment in order to keep Grace, calling his card shark abilities "double left handed." Insulted, Booth challenges him to a game of three card monte. Lincoln leads him to believe that he can win, inducing Booth to wager his $500 inheritance on the game before beating him. Laughing, Lincoln explains that the conceit behind three card monte is that the dealer always decides when he wins. Over Booth's protests, he tries to open the stocking containing the inheritance. An agitated Booth reveals that he had shot Grace. Lincoln attempts to return the inheritance, but Booth dares him to open it instead. As Lincoln cuts the stocking, Booth brings a gun to Lincoln's neck and shoots him. Booth rants at his brother's corpse for mocking him and stealing his inheritance, before crumpling and sobbing over the dead body.
Өндіріс тарихы
Topdog/Underdog 2001 жылдың 26 шілдесінде Бродвейден тыс жердегі Public Theater-де көрсетілімге қойылып, 2001 жылдың 2 қыркүйегінде жабылды. Жорж С. Вулфтың режиссерлігімен қойылымда Дон Чидл (Бут рөлінде) және Джеффри Райт (Линкольн рөлінде) ойнады. Пьеса 2002 жылдың 7 сәуірінде Бродвейдегі Ambassador Theatre-де ашылып, 2002 жылдың 11 тамызында жабылды. Чидлдің орнына Мос Деф келді; режиссері Джордж С. Вулф. 2011 жылы Канададағы Shaw Festival-де Кевин Ханчард (Бут рөлінде) және Найджел Шон Уильямс (Линкольн рөлінде) ойнады. Бұл қойылым сол жылы Торонтодағы The Theatre Centre-де Obsidian Theatre Company арқылы қайта қойылды. Ханчард пен Уильямс екеуі де 2012 жылғы Dora Mavor Moore Awards жүлдесінде «Басты рөлдегі ер адамның үздік ойыны – Пьеса» номинациясына ие болды; Уильямс жүлдені жеңіп алды. Режиссер Филип Акин де «Пьеса/Мюзиклді ең үздік режиссура» номинациясы бойынша Dora жүлдесін жеңіп алды. 2022 жылы Кенни Леонның режиссерлігімен және Кори Хокинстің (Линкольн рөлінде) және Яхья Абдул Матин II-нің (Бут рөлінде) қатысуымен пьеса алғашқы көрсетілімінен кейін 20 жыл өткен соң Бродвейде қайта жанданды. Ол Golden Theatre-де 2022 жылдың 27 қыркүйегінде алдын ала көрсетілімге қойылып, 2022 жылдың 20 қазанында ресми түрде ашылып, 2023 жылдың 15 қаңтарында жабылды. Бұл қойылым «Пьесаны ең үздік жаңарту» номинациясы бойынша Tony Award жүлдесін жеңіп алды.
Topdog/Underdog opened off Broadway at the Public Theater on July 26, 2001, and closed on September 2, 2001. Directed by George C. Wolfe, the play starred Don Cheadle (as Booth) and Jeffrey Wright (as Lincoln). The play opened on Broadway at the Ambassador Theatre on April 7, 2002, and closed on August 11, 2002. Cheadle was replaced by Mos Def; directed by George C. Wolfe. A 2011 production at the Shaw Festival in Canada starred Kevin Hanchard (as Booth) and Nigel Shawn Williams (as Lincoln). This production had a second run at The Theatre Centre in Toronto later in the same year through Obsidian Theatre Company. Hanchard and Williams were both nominated for Outstanding Performance by a Male in a Principal Role – Play at the 2012 Dora Mavor Moore Awards; Williams won the award. Director Philip Akin also won the Dora for Outstanding Direction of a Play/Musical. In 2022, the play was revived on Broadway 20 years after its initial debut, directed by Kenny Leon and starring Corey Hawkins (as Lincoln) and Yahya Abdul Mateen II (as Booth). It ran at the Golden Theatre, previewing on September 27, 2022, officially opening on October 20, 2022, and closing on January 15, 2023. The production won the Tony Award for Best Revival of a Play.
Өмірбаян
Паркс пьеса туралы былай деді: "Менің ойымша, пьесаның мәні ер адамның тәжірибесімен ғана шектелмейді. Менің ойымша, ол отбасы болудің мәні мен, ең кең мағынасында, адамзат отбасының, бір-бірімен байланыс орнатудың мәні туралы". Ол пьесаның "әлем сізді қалай көреді және сіз оған қалай қарсы тұрасыз" туралы сөз қоздайтынын атап өтті.
Parks commented on the play: "I think the meaning of the play isn’t just confined to a man's experience I think it's about what it means to be family and, in the biggest sense, the family of man, what it means to be connected with somebody else." She noted that the play speaks to "who the world thinks you’re going to be, and how you struggle with that."
Альбом
MCA 2002 жылы Topdog/Underdog атты туындымен байланысты музыкалық альбом шығарды. Трек-тізімінде Mos Def пен Джеффри Райттың, сондай-ақ Мэдди Уотерстің (Паркстің күйеуі Пол Ошер оның тобында гармоникада ойнаған) және басқа блюз музыканттарының жаңадан жазылған әндері бар.
MCA released an album of music associated with Topdog/Underdog in 2002. The tracklist features original works by Mos Def and Jeffrey Wright, as well as Muddy Waters (whose band Parks's husband Paul Oscher played harmonica in) and other blues musicians.