Кіріспе

Вученг мәдениеті (吳城文化) – Қытайдың Цзянси провинциясындағы қола дәуіріндегі археологиялық мәдениет. Алғашқы орны Цзянси провинциясының Вученг ауданында табылды және кең аумақты қамтиды. Ган өзенінің жағасында орналасқан бұл орын 1973 жылы алғаш рет қазба жұмыстарынан өтті. Вученг мәдениеті, кеңейіп келе жатқан Эрлиганг мәдениетімен мәдени байланыстардың нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін, Эрлигангтың ықпалын жергілікті дәстүрлермен үйлестірген. Вученг мәдениеті Сансиндуи және Иньсю (Аньян) мәдениеттерімен бір дәуірде болған ерекше мәдениет. Вученгтегі орын аймақтық протофарфор өндірісінің орталығы болды және өзінің ерекше геометриялық өрнектермен жасалған керамикалық бұйымдарымен танымал. Вученг мәдениеті қоладан жасалған қоңырауларымен де белгілі, олардың тілшесіз наосы бар. Синган ауданындағы Вученг орнынан жергілікті қола ыдыстардың көптеген үлгілері табылды. Қола шабуырлары Қызыл өзен аңғарындағы Донг Дау мәдениетінің шабуырларына ұқсас. Б.з.д. 1600 жылға жуық ерте кезеңде, Эрлиганг мәдениетінің соңғы кезеңімен бірге, жазу белгілері бар керамикалық сынықтар табылды. Қытайдағы Аньянға дейінгі жазу үлгілерінің арасында бұл ерекше, себебі оларда белгілер тізбектері кездеседі; 12, 7, 5 және 4 белгіден тұратын көлденең тізбектер табылды, бұл олардың жазу түрі болуы мүмкін, бірақ оракул сүйектеріндегі жазулардан формасы жағынан өзгеше. Дегенмен, 39 белгіден тұратын бұл жиынтық мәтінді түсіндіру үшін тым шағын. Бұл белгілердің кейбіреулері Шан жазуына ұқсас. Барлығы шамамен 120 жазу табылды. Вученг орны Панлонченгтің құлдырауына ықпал еткен болуы мүмкін. Екі орын да оңтүстіктен Солтүстік Қытай жазығына ресурстарды тасымалдау үшін аймақтық, бәсекелес орталықтар ретінде қызмет еткен сияқты. Эрлиганг мәдениетінің соңына қарай Вученг айтарлықтай өсті, ал Панлонченг күрт құлдырады. Вученг мәдениетінің орындарынан алынған Y хромосомалық ДНК Янцзының төменгі ағысындағы Лянчжу мәдениетінің орындарынан алынған ДНК-дан мүлдем өзгеше профильді көрсетті, бұл олардың халқы бөлек миграциялардан шыққан болуы мүмкін екенін көрсетеді.