Кіріспе

Солтүстік Атлант мұхиты ағымы
Солтүстік Бразилия ағымы (NBC) – солтүстік-батыс Солтүстік Атлант айналымының бір бөлігі болып табылатын жылы сулы мұхит ағымы. Ол Атлант мұхитының оңтүстік экваторлық ағысы батысқа қарай жылжып, екіге бөлініп, Солтүстік Бразилияның жағалауымен солтүстік-батысқа қарай ағудан басталады. Бразилия мен Гвиана шекарасында оның атауы Гвиана ағысы деп өзгереді. Бұл ағым негізінен тұзды судан тұрады, бірақ Амазонка өзенінен солтүстікке қарай тұщы су тасымалдауға да көмектеседі.

Жолдар

Ағым 10° оңтүстік ендігі және 31° батыс бойламында басталады, мұнда Оңтүстік Экваторлық ағымның бөлінуі анық көрінеді. Бөліну континенттік шельф басталғанда күшейеді және өте күрт болады. Осы кезде ағым 21-23 Св жылдамдықпен қатты қозғалады. 5° оңтүстік ендігі шамасында ол Оңтүстік Экваторлық ағымның (SEC) солтүстік тармағымен қосылып, көлемі 37 Св-қа жетеді, оның ең жоғары нүктесі 100 метрден 200 метрге дейінгі тереңдікте орналасқан. Бұл жерде ағымның ені шамамен 300 километрге жетеді. Ағым 7° солтүстік ендігі және 52° батыс бойламына дейін жалғасады, онда ол Гвиана ағымына айналады.

Сипаттамалары

Ағыстың жалпы жылдамдығы секундына 60-100 см аралығында. 110 см/с ең жоғары жылдамдық мұхит бетінен шамамен 100 метр тереңдікте, NBC-нің SEC-пен бірісетін жерге жақын тіркелді. Орташа температура 22 °C мен 28,5 °C аралығында болады және солтүстік жартышардағы жаз айларында ең жоғары болады. Ағыстың күші маусымға байланысты. Солтүстік жартышардағы көктемде ағыстың күші кемінде 13 Sv құрайды, ал шығыс желдері күшейгенде 36 Sv-ға дейін жетеді. Жылдық орташа көрсеткіш шамамен 26 Sv. Ағыстың орташа тұздылығы шамамен 5°О-да байқалады, онда тұздылығы жоғары SEC, NBC-мен бірігеді. Екеуі де жылы болғандықтан, тығыздықтары ұқсас, ағымдар араласып, тұздылығы 37,1 psu болатын су жасайды. Ағын экваторға қарай солтүстікке жылғанда және Тропикалық конвергенция аймағына (ТКА) жақындағанда тұздылығы шамамен 36,5 psu-ға дейін төмендейді. ТКА-да жауған жаңбыр судың тұздылығын азайтады. Егер тереңдігі 400 метрден асып кетсе, термоклин төменгі шекара болып табылады және NBC-нің және суық, шығысқа қарай жылжыған Атлантикалық Солтүстік Экваторлық Ағымының (NEU) шегарасын көрсетеді. NEU, NBC-ден суық болғандықтан, олардың тығыздықтары әртүрлі, сондықтан араласпайды, бірін-бірі тосқауылсыз ағып өтеді.

Солтүстік Бразилияның тоқ сырғалары

Шілдеден ақпанға дейін ағынның жағалаудан бөлініп, өзіне қайта оралуы жиі кездеседі. Ағынның өте кең болуына байланысты, үлкен антициклондық сақиналар пайда болуы оңай, олар ағынның негізгі массасынан бөлініп, басым желдермен солтүстік-батысқа қарай жылжиды. Сақиналардың орташа диаметрі шамамен 300 километрді құрайды және сақинаны қоршаған ағынның күшіне байланысты күніне 8-ден 30 километрге дейін жылжиды. Сақиналар салыстырмалы түрде беткей және әдетте 1 Sv-дан кем су көлемін қозғалтады. Бұл сақиналар 100 күннен кейін айналуын тоқтатады. Көптеген сақиналар Кариб теңізіне жақын жерге жетеді, ал кейбіреулері Кіші Антиль аралдары арасынан өтіп, көлге де жете алады.