Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су кемелерінде көлденең немесе бағытталытын жылғақтыру құрылғысы
Transverse or steerable propulsion device in a watercraft
Маневрлік жылғақтырғыштар (жауыр жылғақтырғыштар және корма жылғақтырғыштар) – кеме немесе қайықтың алдыңғы немесе артқы бөлігіне орнатылған көлденең жылғақтыру құрылғылары, оның маневрлеу қабілетін арттыру үшін қолданылады. Жауыр жылғақтырғыштар кемені тоқтатуды жеңілдетеді, себебі капитанға негізгі жылғақтыру механизмін пайдаланбастан, кемені солға немесе оңға бұруға мүмкіндік береді; жылғақтырғыштың тиімділігі жылдамдық болғанда Коанда әсерінен төмендейді. Корма жылғақтырғышы да осы принцип бойынша, кормаға орнатылады. Көлемді кемелерде көбінесе бірнеше жауыр және корма жылғақтырғыштары болады.
Manoeuvering thrusters (bow thrusters and stern thrusters) are transversal propulsion devices built into or mounted to either the bow or stern (front or back, respectively) of a ship or boat to make it more manoeuvrable. Bow thrusters make docking easier, since they allow the captain to turn the vessel to port or starboard side, without using the main propulsion mechanism which requires some forward motion for turning; The effectiveness of a thruster is curtailed by any forward motion due to the Coandă effect. A stern thruster is of the same principle, fitted at the stern. Sufficiently large vessels often have multiple bow thrusters and stern thrusters.
Туннельді қозғалтқыштар
Үлкен кемелердің көбінесе су сызығының астында, алды бөлігіне бір немесе бірнеше туннельді итергіш орнатылады. Туннель ішіндегі перне кемені кез келген бағытта бұруға мүмкіндік береді. Көптеген туннельді итергіштер электр моторларымен, ал кейбіреулері гидравликалық қуатпен жұмыс істейді. Бұл алдыңғы итергіштер, сондай-ақ туннельді итергіштер деп те аталады, кемені буксирлердің көмегінсіз тоқтатуға мүмкіндік береді, бұл қызмет үшін төленетін ақыны үнемдеуге көмектеседі. Туннельді итергіштермен жабдықталған кемелерде әдетте су сызығының үстінде, екі жағында да қызыл шеңбер ішіндегі үлкен крест белгісі орналастырылады: ⨯. Туннельді итергіштер кеменің суда алға жылдамдауына кедергі келтіреді, бірақ бұл туннельдің шығу тесігінің артында дұрыс бейімдеу жасау арқылы азайтылуы мүмкін. Кеме операторлары туннель мен перненің өсуіне жол бермеу үшін қорғаныш торларын пайдалануға немесе тазалау жүргізуге тиіс. Кемелерді жобалау кезінде, ауыр толқындарда туннельдің су бетінен шығуы жиі болатынын анықтау маңызды. Туннельдің судан шығуы итергіштің жұмысын нашарлатады және итергіштің өзін және оның айналасындағы корпусқа зақым келтіруі мүмкін.
Large vessels usually have one or more tunnel thrusters built into the bow, below the waterline. An impeller in the tunnel can create thrust in either direction that makes the ship turn. Most tunnel thrusters are driven by electric motors, but some are hydraulically powered. These bow thrusters, also known as tunnel thrusters, may allow the ship to dock without the assistance of tugboats, saving the costs of such service. Ships equipped with tunnel thrusters typically have a sign marked above the waterline over each thruster on both sides, as a big cross in a red circle: ⨯. Tunnel thrusters increase the vessel's resistance to forward motion through the water, but this can be mitigated through proper fairing aft of the tunnel aperture. Ship operators should take care to prevent fouling of the tunnel and impeller, either through use of a protective grate or by cleaning. During vessel design, it is important to determine whether tunnel emergence above the water surface is commonplace in heavy seas. Tunnel emergence hurts thruster performance, and may damage the thruster and the hull around it.
Сыртқы орнатылған бұрыштамалық қозғалтқыштар
Туннельдік итератордың орнына, ұзындығынан үлкен қайықтарда сыртқы бұрыштық итератор болуы мүмкін. Аты айтқандай, сыртқы бұрыштық итератор қайықтың алдыңғы бөлігіне бекітіледі, бұл корпустың пішіні немесе жабдықталуына байланысты туннельдік итераторды орнату мүмкін болмаған немесе ыңғайсыз болған қайықтар үшін қолайлы. Сыртқы бұрыштық итераторлар бір немесе бірнеше винттерден тұрады, олар қозғалысты екі бағытта да қамтамасыз ететін кішкентай, қайтымды электрмотормен қозғалады. Бұрыштық итератордың қамтамасыз ететін қосымша басқаруы капитанға кеме тоқтағанда апаттарды болдырмауға көмектеседі.
Instead of a tunnel thruster, boats from in length may have an externally mounted bow thruster. As its name suggests, an external bow thruster is attached to the bow, making it suitable for boats where it is impossible or undesirable to install a tunnel thruster, due to hull shape or outfitting. Externally mounted bow thrusters have one or more propellers driven by a small reversible electric motor which provides thrust in either direction. The added control provided by a bow thruster helps the captain to avoid accidents while docking.
Сумен ағылатын бұрыштама қозғалтқыштар
Су реактивті жылғыштырғыш – бұл дәстүрлі винттің орнына сорғы құрылғысын пайдаланатын ерекше типтегі бағыттайтын жылғыштырғыш. Су арнайы жасалған сораптар арқылы шығарылады, бұл шығарылатын ағынның жылдамдығын арттырады. Су жылғыштырғыштары әдетте, бірдей өлшемдегі жылғыштырғыш үшін корпустың кішігірім тесіктерінен өту артықшылығына ие. Сонымен қатар, шығарылған судың жоғары жылдамдығы стандартты туннельдік жылғыштырғыштармен салыстырғанда, жылдамдық немесе ағынның артуымен тиімділікті арттырады. Кейбір су реактивті бағыттайтын жылғыштырғыштар алға және артқа қосымша жылдамдық беруге, тіпті толық 360 градусқа итермелеуге қалыптастырылуы мүмкін.
A waterjet thruster is a special type of bow thruster that utilizes a pumping device instead of a conventional propeller. The water is discharged through specially designed nozzles which increase the velocity of the exiting jet. Waterjets generally have the advantage of smaller hull penetrations for an equivalent size thruster. Additionally, the higher exit velocity of the discharged water increases the relative efficiency as speeds of advance, or currents, increase, as compared to standard tunnel thrusters. Some waterjet bow thrusters can be configured to provide forward and aft auxiliary propulsion, or even full 360 degree thrust.