Кіріспе

Матиас Грюневальд пен Николаус Хагенаудың құрбандық алтарі

Изенхайм алтарі – 1512–1516 жылдары неміс Николаус Хагенау мен Матиас Грюневальд жасаған мүсіндеме және суреттерден құралған алтарь. Ол Францияның Эльзас аймағындағы Колмар қаласындағы Унтерлиден мұражайында қойылған. Бұл Грюневальдтің ең үлкен туындысы және оның шедеврі саналады. Ол ауруханалық жұмыстарға маманданған Колмар маңындағы Исенхаймдегі Сент-Антони монастырі үшін жасалған. Монастырьдың Антонин монахтары обамен ауырғандарға көмектесуімен және эрготизм сияқты тері ауруларын емдеуімен белгілі болды. Айқышқа ілінген Мәсіхтің бейнесі обаға ұқсас жаралармен бейнеленген, бұл науқастарға Иса олардың азабын түсініп, бөлісетінін көрсету үшін жасалған. Еуропа өнері тарихында медициналық жағдайларды осы деңгейде дәл бейнелеу сирек кездеседі.

Иконография

Алтарь кестесінің иконографиясында қасиетті Бриджита Швециялықтың мистикалық көріністері туралы қалдырған жазбаларын тығыз ұстанғаннан туындаған бірнеше ерекше элементтер бар. Бұл көріністер өнерге, әсіресе Мәсіхтің тууы бейнеленген суреттерге ұзақ уақыт бойы маңызды әсер еткен, бірақ осындай суреттер бұл жерде жоқ.

Жақында болған тарих

Алтарь Эльзаста орналасқандықтан, соңғы уақыттарда оның басқарылуы Германия мен Франция арасында соғыстың барысына қарай ауысып келді. 1870-71 жылдардағы франко-пруссия соғысынан кейін және басқару Германияға өткеннен кейін, неміс жазушылары алтардың неміс ұлтының мәнін бейнелейтінін айтты. Содан кейін ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мюнхенге уақытша көшірілгенде және соғыс аяқталғаннан кейін Эльзас Францияның қолына қайтқанда ерекше құрметпен қарсы алынды. Бұл туынды Пол Хиндемиттың «Матис дер Малер» операсының негізі болды. 1930 жылдардың соңында Германияда экспрессионизм мен Хиндемиттың туындыларын «дегенеративті» деп атаған Ұлттық-социалистердің салдарынан алтардың ресми құрметі уақытша төмендеді. Бұрынғы монастырьдағы жөндеу жұмыстарына байланысты және 2015 жылдың сәуір айына дейін Изенхайм алтары жергілікті Доминикан шіркеуінде қойылды, ол Унтерлиден мұражайынан шамамен 200 метр қашықтықта орналасқан. Бұл уақытша көшіру Грюневальд пен Хагенаудың монументалды шедеврлерімен қатар, Колмарда туған Мартин Шонгауэрдің үш картинасын көрсетуге ерекше және бұрын-соңды болмаған мүмкіндік берді: Орлиер алтары (1470–1475), Доминикан алтары (шамамен 1480 ж.) және Гүлдер бұтағындағы Құдай ана (1473 ж.). Әйел қасиетті Екатерина мен Әйел қасиетті Лаурентий бейнеленген алтар (шамамен 1510 ж.) және Кейінгі орта ғасыр мүсіндері көрмеге толықтыру жасады.

Жақында қалпына келтірілген

2022 жылдың ортасында Антони Понтабри жетекшілік еткен реставраторлар тобымен тазалау және қалпына келтіру жұмыстарынан кейін құрбандық алтарінің кескіні Унтерлиден мұражайында қайта қойылды. Хагенау мүсіндері Париждегі Франция мұражайларының зерттеу және қалпына келтіру орталығының полихромды ағаш қалпына келтіру шеберханасында Джульетта Леви басқарған мүсін қалпына келтірушілер тобымен қалпына келтірілді. 2014 жылы Франция мұражайларының зерттеу орталығы алтарьдің жағдайын зерттеп, оны қалпына келтіру бойынша хаттама әзірледі.