Кіріспе
1966 жылғы ұзақ өлең – Бэзил Бантингтің «Бриггфлатс» өлеңі 1966 жылы жарық көрген ұзақ өлең. Шығарма «Автобиография» деген қосымша тақырыппен берілген. «Бриггфлатс» атауы Англияның Камбриядағы Седбергке жақын орналасқан квакерлердің үйі – Бригфлатс кездесу үйінен (квакерлер арасында бір "г" әрпімен жазылады) алынған. Бэзил Бантинг мектеп оқушысы кезінде достарының бірінің отбасымен бірге Бриггфлатсқа барып, сол кезде досының әпкесі Пегги Гринбанкқа деген құлшынысын дамытқан, оған осы өлең арналған. Өлең алғаш рет 1965 жылдың 22 желтоқсанында Ньюкасл қаласының қабырғасының бөлігі болған ортағасырлық Морден мұнарасында оқылды және 1966 жылы Fulcrum Press баспасында жарық көрді. Бэзил Бантинг «Бриггфлатс» деген атаумен тағы бір өлең жазды, ол «Бриггфлатс кездесу үйінде» (1975) атты қысқа жұмыс.
Briggflatts is a long poem by Basil Bunting published in 1966. The work is subtitled "An Autobiography". The title "Briggflatts" comes from the name of Brigflatts Meeting House (spelled with one "g" in Quaker circles), a Quaker Friends meeting house near Sedbergh in Cumbria, England. Bunting visited Brigflatts as a schoolboy when the family of one of his schoolfriends lived there, and it was at this time that he developed a strong attachment to his friend's sister, Peggy Greenbank, to whom the poem is dedicated. It was first read in public on 22 December 1965 in the medieval Morden Tower, part of Newcastle town wall, and published in 1966 by Fulcrum Press. Bunting also wrote another poem with "Briggflatts" in its title, the short work "At Briggflatts meetinghouse" (1975).
Өлең
Өлеңнің басында эпиграф келтірілген: "Спаггилер қанаттанды". Мәтінде осы сөздің солтүстік-шығыс диалектісінде "кішкентай шырындар" деген мағынаны білдіретіні түсіндірілген жазба бар. Өлеңнің өзі бес бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде 12 шумақ бар, әрқайсысында 13 жолдан. Ал келесі төрт бөлімде шумақтардың ұзындығы жұптардан бастап төрттіктерге дейін, тіпті 20-дан астам жолдан құралған шумақтарға дейін әртүрлі. Өлеңнің ұйқас схемасы да өлең бойында өзгеріп отырады, себебі мәтіннің көп бөлігі бос өлең түрінде жазылған, ал кейбір жолдарда ұйқас үлгілері сақталған. Өлең дыбыстық жағынан ерекшеленеді. Бантинг поэзияның ең маңызды элементі – дыбыс деп есептейді, және егер дыбыс дұрыс болса, тыңдаушы оны естиді, ләззат алады және сезіміне тиеді; сондай-ақ, одан арғы түсіндірудің қажеті болмауы мүмкін.
Сыни жауап
Поэма Эзра Паунданың «Кантолары» мен Т. С. Элиоттың «Төрт квартеті» шығармаларының жалғасы ретінде ықпалды сыншылар, оның ішінде Том Ганн мен Сирил Коннолли тарапынан мақтауға ие болды, ал АҚШ-та Роберт Крили мен Аллен Гинзберг сияқты жас өлеңшілердің бір буыны қабылдады. Дегенмен, жағымды пікірлер бірден оқырман қауымның кеңінен мойындауына әкелмеді. Марк Рудман «Бриггфлатс» – еркін өлеңнің дәстүрлі метрикалық поэзиядан қалай үстемдік таба алатынының мысалы дейді. Ол поэманы мысалға келтіріп, еркін өлеңде дәстүрлі ағылшын поэзиясының басқа да конвенцияларын сақтамай, рифма схемасы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Рудманның пікірінше, поэма тақырыпқа сәйкес рифмалы сөздерді таңдауға мүмкіндік береді және «соғымдық балға» поэзиядағы сөйлеу үлгілерін мәтінде талқыланған тақырыптарға бейімдеуге рұқсат етеді. 2009 жылы Bloodaxe 1967 жылы жасалған Бентингтің аудиожазбасы мен Питер Беллдің 1982 жылғы ақынның бейнефильмін қамтитын «Бриггфлатс» басылымын жариялады. Faber and Faber 2016 жылы поэманың елу жылдығын мерекелеу үшін алғашқы сындық басылымын шығарды.
Пікірлер
Николсон, Колин Э. (1980), Базиль Бантингтің «Бриггфлатс» туралы рецензиясы, Cencrastus № 4, 1980/81 жылғы қыс, 45-бет.