Кіріспе
Судандық бояулар тобы
Судандық бояулар және Судан бояулары – түрлі пластиктерге (пластик бояғыштары) бояу ретінде қолданылатын синтетикалық органикалық қосылыстар, сондай-ақ суданофильді биологиялық үлгілерді, әдетте липидтерді бояу үшін де қолданылады. Судан II, Судан III, Судан IV, Майлы қызыл O және Судан қара B осы қосылыстар класының маңызды өкілдері болып табылады (төмендегі суреттерді қараңыз).
Sudan stains and Sudan dyes are synthetic organic compounds that are used as dyes for various plastics (plastic colorants) and are also used to stain sudanophilic biological samples, usually lipids. Sudan II, Sudan III, Sudan IV, Oil Red O, and Sudan Black B are important members of this class of compounds (see images below).
Түске бояу
Судан бояуы майларға жоғары бейімділікке ие, сондықтан триглицеридтерді, липидтерді және липопротеиндерді көрсету үшін қолданылады. Судан бояуының спирттік ерітінділері көбінесе қолданылады, бірақ кейбір жағдайларда пиридин ерітінділерін де пайдалануға болады. Судан бояу сынағы стеаторреяны диагностикалау үшін фекальдық майдың деңгейін анықтау мақсатында жиі қолданылады. Шағын үлгі суға немесе физиологиялық тұз ерітіндісіне ерітіледі, май қышқылдарының ерімейтін тұздарын гидролиздеу үшін мұздық сірке қышқылы қосылады, Судан III спирттік ерітіндісінің бірнеше тамшысы қосылып, үлгі микроскоптық слайдқа жағылады және екі рет қайнау температурасына дейін қыздырылады. Әдетте, микроскоппен қарағанда, нәжіс үлгісінде қызыл-сары түсті майдың тек бірнеше тамшысы ғана көрінуі керек. Бұл әдіс толыққанды сандық емес, бірақ қарапайымдылығының арқасында алдын ала тексеру үшін қолданылады.
Бояу
Судан бояуы май және майлы заттарда ерітілетіндіктен, олар пластик және маталарды бояу үшін де пайдалы. Судан I–IV және Судан Қызыл G бояуы арил азо тобымен алмастырылған нафтолдардан тұрады. Мұндай қосылыстар таутомерлер жұбы түрінде кездеседі.
Қауіпсіздік
Азиядан экспортталатын кейбір дәмдеуіштерге түстерін күшейту үшін Судан бояулары, әсіресе Судан I және Судан III қосылған. Бұл жағдай дау тудырды, себебі кейбір Судан бояулары егеуқұйрықтарда канцерогендік екені анықталды.