Кіріспе

Нью-Йорк әуе ұлттық гвардиясының Арктика және Антарктикада әуе көлігі операцияларын жүзеге асыруға бекітілген бөлімшесі. 109-шы әуе көлігі (109 AW) – Нью-Йорк әуе ұлттық гвардиясының құрамындағы бөлімше, ол Нью-Йорк штатының Шенеқтади қаласындағы Страттон әуе ұлттық гвардия базасында орналасқан. Егер бөлімше федералдық қызметке шақырылса, оның басшылығы АҚШ Әуе күштерінің Әуе тасымалдау басқаруына беріледі. Бөлімшенің мақсаты – Ұлттық ғылым қорының Оңтүстік полюстегі ғылыми зерттеу бағдарламасын дөңгелекті шаңғы жиынтығымен жабдықталған LC-130H Hercules әуе көлігі арқылы қолдау көрсету, Арктика және Антарктика операцияларына көмек көрсету. 109-шы әуе көлігі әлемде осындай ұшақтарды пайдаланатын жалғыз бөлімше. ҰҒҚ миссиясымен қатар, 109-шы әуе көлігі "Тұрақты еркіндік" операциясына да қатысты. Соғысқа қатысты әуе көлігі миссиясынан өзге, әсіресе федералдық статуста болғанда, бөлімше әуе ұлттық гвардиясының бөлімшелеріне тән ішкі функцияларды да атқарады, мысалы, табиғи апаттар мен дауылдардан зардап шеккендерге көмек көрсету.

Тарих

Әуе күштері құрған және 1956 жылы Нью-Йорк Ұлттық гвардиясына бөлінген. Ұлттық гвардия бюросынан федералдық мойынды алып, 1956 жылдың 1 мамырында 109-шы истребитель авиациялық тобы (Әуе қорғанысы) ретінде құрылды. Топ NY ANG 107-ші әуе қорғанысы қанатына қарасты болды және Нью-Йорк штатының Шенеқтади округіндегі әуежайда орналасты.

Қырғи қабақ соғыс

Негізгі міндеті – Нью-Йорк штатының шығысы мен солтүстігін әуеден қорғау болды. Оперативтік бөлімше ретінде F-94B Starfires ұшақтарымен жабдықталған 139-шы истребитель-перехватшы эскадрильясы тағайындалды. 1958 жылы 107-ші әуе қорғанысы қанатындағы маңызды өзгеріс – Әуе қорғанысы басқаруының (ADC) миссиясынан Тактикалық әуе басқаруына (TAC) және тактикалық истребитель миссиясына көшу болды, 109-шы эскадрилья тактикалық истребитель тобы ретінде қайта тағайындалды, ал 139-шы да қайта құрылды. Жаңа міндеттерге топтың оқу миссиясын өзгерту кірді, оған жоғары биіктікте ұшу кезінде тосқауылдау, әуеден жерге ракеталық соққы беру, жердегі нысандарды атқылау және тактикалық бомбалау кірді. 139-шы истребитель эскадрильясы F-86H Sabres ұшақтарын өздерінде сақтап қалды.

Әуе көпірінің қызметі

Әуе тасымалы маңызды қажеттілік ретінде танылғандықтан, 109-шы бөлім 2 қаңтарда 109-шы әуе көлігі тобы (ауыр) болып қайта тағайындалды және TAC-тен Әскери әуе көлігі қызметіне (MATS) берілді. 139-шы әуе тасымалдау эскадрильясы C-97 Stratofreighter ұшақтарымен жабдықталды, оның қосалқы миссиясы – аэромедициналық ұшу. C-97 ұшақтарымен 109-шы топ MATS әуе көпірінің мүмкіндіктерін бүкіл әлемде кеңейтіп, Еуропадағы Әуе күштерінің қажеттіліктерін қамтамасыз етті. 1961 жылғы Берлин дағдарысы кезінде 139-шы АТС 1961 жылдың 1 қазанында федералдық басқаруға алынды. Шенеқтадиден 139-шы АТС Әуе күштерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін бүкіл әлемде MATS әуе көпірінің мүмкіндіктерін арттырды. Ол 1962 жылдың 31 тамызында Нью-Йорк штатының бақылауына қайта оралды. 1960 жылдары топ Еуропа, Африка, Кариб теңізі және Оңтүстік Америкаға MATS жоспарлы тасымалдау миссияларын орындады. 1966 жылдың 8 қаңтарында Әскери әуе көлігі қызметі Әскери әуе көлігі басқаруына (MAC) айналды, ал бөлімшелер 109-шы әскери әуе көлігі тобы және 139-шы 137-ші әскери әуе көлігі эскадрильясы ретінде қайта тағайындалды. 1971 жылы C-97 ұшақтары қызметтен шығарылғаннан кейін 109-шы тактикалық әуе көлігі тобына айналды, ал 139-шы тактикалық әуе көлігі эскадрильясы сегіз C-130A Hercules ұшағын алды және MAC-тен тактикалық әуе басқаруына берілді. C-130 ұшақтарының алғашқы маңызды миссиясы 1972 жылдың маусым айында болды, онда эскадрилья «Агнес» тропикалық дауылдың құрбандарына көмек көрсетті. 109-шы топтың экипаждары тәулік бойы жедел жәрдем көрсетті. Негізінен Брум округінің Бингемтон әуежайынан жұмыс істейтін 109-шы топтың экипаждары, әсіресе жер үсті көлігі тоқтатылған Эльмира аймағына әуе көпірінің басым бөлігін қамтамасыз етті. 1974 жылдың 1 желтоқсанында бөлімше MAC TAC, USAFE және PACAF әуе күштерінен тактикалық әуе көлігі миссиясын қабылдаған кезде Әскери әуе көлігі басқаруына қайта берілді.

DEW желісі/Антарктика зерттеу миссиясын қолдау

Әскери-теңіз күштерінің Антарктиканы дамыту эскадрильясы 1975 жылдан бері Гренландияға және Арктикадағы «Терең мұздату» операциясының Уильямс өрісіне ғылыми және әскери миссияларды орындап ұшып келді. 109-шы жұмыс істейтін шаңғы жабдықталған LC-130 ұшақтары 1988 жылдан бері Антарктидаға Ұлттық ғылым қорының қолдау миссияларын жүзеге асырып келеді. 1996 жылдың басында АҚШ Ұлттық гвардиясы Нью-Йорк штатының Скотия қаласындағы Шенеқтади округі әуежайындағы 109-шы әуе көлігі бригадасының 1999 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінен толық миссияны қабылдауы жоспарланғанын мәлімдеді. Антарктикадағы операцияны Ұлттық ғылым қоры толық қаржыландырады. Бұл операцияны қолдау үшін бригада шамамен 235 штаттан тыс қызметкерді қосуды күтті (ол «Терең мұздату» операциясы болды). 109-шы дивизия «Диаман» 1, 2, 3 және DYE 4 станцияларына арналған «Диаман» қашықтықтан алдын ала ескерту желісін (DEW Line) жабдықтау жөніндегі міндеттерді өз мойнына алды. 109-шы авиация миссиясын Әуе күштерінің Аляска әуе командалығынан алды. Олар он бір C-130 ұшағын алды, оның бесеуі қарға толы ұшу-қону жолақтарына қонуға арналған шаңғымен жабдықталған. 1984 жылдың қазан айында C-130D ұшақтары сегіз жаңа C-130H үлгілерімен ауыстырылды, оның төртеуі шаңғымен жабдықталған LC-130 болды. 1988 жылы 109-шы дивизияға Гренландиядағы ДЭВ желісінің радиолокациялық стансаларының бірі дереу жабылатыны туралы хабар берілді. Басқа станциялар да көп ұзамай жабылады және 109-шы негізгі миссиясы аяқталғандықтан, іс-әрекетінен толықтай шығады. 1989 жылдың желтоқсанында DYE 3 радиолокациялық станциясына соңғы рейс DEW Line миссиясының аяқталуын білдірді. 107-ші DYE 2 станциясындағы қону жолағының пилоттарды оқыту үшін Антарктидалық ұшулар мен қонуларды тәжірибелеуге (Айс Станция Руби деп аталады) юрисдикциясын қабылдады; a. k. a. Гренландия стансалары жабылғаннан кейін, бригада жинаған тәжірибені жаңа миссиясына: Ұлттық ғылым қорының Оңтүстік полюс зерттеу бағдарламасына және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Антарктиканы дамыту эскадрильясына (VXE 6) әуе көпірін қолдау үшін берді. 109-шы бригада VXE 6 Антарктикадағы ұшу операцияларын келесі сегіз жыл бойы жалғастырды. 109-шы 1990 жылғы Перс шығанағы дағдарысы кезінде жұмылдырылмады, алайда 109 AW мүшелері «Desert Shield»/«Desert Storm» операцияларын қолдау үшін қызметке шақырылды. 1992 жылдың наурыз айында, суық соғыс аяқталғаннан кейін, 109-шы әуе күштерінің мақсатты ұйымдастыру жоспарын қабылдады және бөлім 109-шы әуе көлігі тобы деп қайта аталды. 1995 жылдың 1 қазанында, Әскери-әуе күштерінің «Бір база, бір қанат» саясатына сәйкес, 109-шы әуе көлігі қанаты құрылды және 139-шы әуе көлігі эскадрильясы жаңа 109-шы операциялық топқа тағайындалды. 1994 жылдың қыркүйегінде 139-шы авиациялық-медициналық эвакуация эскадрильясының бөлімдері Руандаға «Үміт қолдау» операциясының бөлігі ретінде жіберілді. 1996 жылдың ортасында Әуе күштері бюджетті қысқартуларға және әлемдегі жағдайдың өзгеруіне жауап ретінде Әуе экспедициялық ұйымдарымен тәжірибе жүргізе бастады. Әуе экспедициялық күштерінің (АЭК) тұжырымы әзірленді, ол белсенді қызмет, Әуе күштерінің резервтік және Әуе ұлттық гвардия элементтерін біріктірілген күшке біріктіретін болды. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысындағыдай «Уақытша» ретінде орналастырылған барлық тұрақты бөлімшелердің орнына экспедициялық бөлімшелер бірнеше қанаттардан құралған «авиациялық топтамалардан» тұрады, соның ішінде белсенді әуе күштері, Әуе күштерінің резервтік командасы және Әуе ұлттық гвардиясы, тағайындалған жұмыс істеу кезегін орындау үшін біріктіріледі. 1996 жылдың басында 109-шы әуе көлігі 1999 жылы АҚШ-тың толық Антарктика миссиясын қабылдауы жоспарланғаны туралы хабарланды. Бұл салқын соғыстан кейінгі Әскери-теңіз күштерінің Антарктиканы дамыту эскадрильясы 6-ны (VXE 6) жоюға әкелетін, олардың Әскери-теңіз күштерінің LC-130 Геркулес және UH-1 Huey ұшақтарымен бірге. Антарктикадағы операцияны Ұлттық ғылым қоры толық қаржыландыратын болады. 1998 жылдың 20 ақпанында АҚШ Антарктика бағдарламасына (USAP) әуе көпірін қолдау жауапкершілігі Крайстчерч халықаралық әуежайындағы рәсім кезінде VXE 6-дан 109 AW-ға берілді. Әскери-теңіз күштерінің қолдау миссиясын қабылдап, 109-шы Крайстчерчте жұмыс істейтін орын және Антарктидадағы Росс мұздық шельфіне Уильямс Филдте алдыңғы орынды құрды. Уильямс-филд екі қатты қармен қапталған ұшу-қону жолағынан тұрады. Уильямс АҚШ-тың МакМердо станциясы мен Жаңа Зеландияның Скотт базасына қолдау көрсетеді. 1999 жылдың қазан айында 109-шы AW дәрігер Джерри Нильсенді құтқаруға көмектесті. Ол аналық қатер белгілері бар дәрігер және Антарктидадағы Амундсен-Скот Оңтүстік полюс станциясында орналасқан.

ХХІ ғасыр

109-шы қанаттың жоғары жедел қарқыны 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған күтпеген шабуылдан кейін күрт өсті. 109-шы қанат дереу қолдау көрсетіп, алғашқы 24 сағаттың ішінде 49 азаматтық инженер, қызмет көрсету және қоғамдық байланыс қызметкерлерін Ground Zero-ға жөнелтті. Осы уақыттан бері 109-шы ӘҚ-ның ерлер мен әйелдері Оңтүстік-Батыс Азияда және әлемнің түкпір-түкпіріндегі әскери операцияларды қолдау үшін ерікті түрде жұмылдырылуда. 2005 жылғы BRAC ұсынымында Қорғаныс министрлігі 109-шы Әуе көлігі қанатын қайта құруды ұсынды, оған Арканзас штатындағы Литтл-Рок әуе базасындағы 189-шы Әуе көлігі қанатына төрт C-130H ұшағын беру көзделді. LC-130 ұшағы (шаңғымен жабдықталған) Шенеқтадиде қалатын болды. Бұл шешім қабылданбады. Шенеқтади әскери істер кеңесі бұл қадамға қарсы тиімді лобби жасады. 139-шы экспедициялық әуе көлігі эскадрильясы 2007 жылдың маусым айында Ауғанстанға жөнелтілді, бұл Вьетнам соғысынан бері бірінші рет, бөлімнің ұшақтары өз ұшақтарымен соғыс операциясы жүргізілген аймақта ұшты. 2011–2012 жылдары алты LC-130H Ski Herc көлігімен ұшқан экипаждар МакМердо станциясы, Антарктида және он сегіз ішкі Антарктида бағыттары арасында 359 миссия орындады, жеті миллион фунттан астам жүк пен отын және 1600-нан астам жолаушы тасымалдады. LC-130H экипаждары сондай-ақ әуеде барлау және байланыс желілерін қамтамасыз етуге шақырылды, бұл Жаңа Зеландия әуе күштерінің C-130 экипажына ауру кеменің жанындағы мұзға үш жұманы түсіруге мүмкіндік берді. 109-шы Әуе көлігі қанатының ұшқыштары мен техникалық қызметкерлері 2013 жылдың 18 қазанында Антарктикадағы Ұлттық ғылым қорына жылдық қолдау көрсетуді бастау үшін ұшып кетті. 2014 жылдың қазан және ақпан аралығында мұзда 7 LC-130 болды. Маусым қазан айында басталғаннан бері Антарктидаға 479 Ұлттық гвардия әскери қызметкері жөнелтілді, орташа есеппен кез келген уақытта 150 адам қызмет етеді. Әскерилер әрқайсысы 30–60 күн жұмыс істейді, аптасына алты күн 12 сағаттық екі сменада жұмыс істейді, континенттегі лагерьлерге және Оңтүстік полюс станциясына адамдар мен жабдықтарды жеткізеді. Әскерилер 2014 жылы жоспарлаған 181 миссиядан 38-ге артық миссия орындады. 109-шы ӘҚ жыл сайынғы әдеттегі қолдаудан басқа, 109-шы ӘҚ АҚШ-тың Антарктикадағы ғылыми зерттеулерін қолдау үшін 1100 зерттеуші мен техникалық персоналды және 43 тонна жүктерді МакМердо станциясынан Антарктикадан Жаңа Зеландияға ұшырады. 109-шы Әуе көлігі қанаты 2023 жылы Канада жағалауындағы бірлескен тактикалық жаттығуларда АҚШ Ұлттық гвардиясы мен Канада резервтік әскерлерін тасымалдауды қамтамасыз етті.