Кіріспе

Жаңа Оңтүстік Уэльстің географиясына шолу

Жаңа Оңтүстік Уэльс (қысқартылып NSW) – континенттің шығыс жағалауында орналасқан Австралияның ең көп халқы бар штаты. Ол экватордан оңтүстікке қарай 28 және 38 градус ендік, ал Бас меридианнан (бұрынғы Гринвич меридианы) шығысқа қарай 141 және 154 градус аралығында, оңтүстік жарты шарда жатыр. Штат жылы, қоңыржай климат аймағында орналасқан.

Қалалар мен қалалар

Оның солтүстіктен оңтүстікке қарайғы төрт негізгі қаласы – Ньюкасл, Госфорд, Сидней және Воллонгонг, бәрі де жағалау бойында орналасқан. Басқа қалалар мен кенттердің ішінде Альбери, Брокен Хилл, Дубо, Тамворт, Армидейл, Лисмор, Ноура, Гриффит, Литон, Вагга Вагга, Гулберн, Порт Маккуари және Коффс Харбор бар.

Климат

Жаңа Оңтүстік Уэльстің жартысынан астамы құрғақ және жартылай құрғақ климатқа ие, онда жауын-шашын мөлшері өте төмен. Жазғы температура көбінесе өте ыстық, ал қысқы түндер суық болуы мүмкін. Штаттың қалған бөлігінің көпшілігі ылғалды субтропиктік немесе мұхиттық климатқа ие. Жауын-шашын штаты бойынша әртүрлі болады. Солтүстік-батыс облысы ең аз жауын-шашын алады, жылдық көрсеткіштен кем, ал шығыс облысының көп бөлігі жауын-шашынның аралығында алады. Жауын-шашын Шарлотта Пасс және Дорриго сияқты ылғалды аймақтарда жоғары болуы мүмкін. Оңтүстікте жауын-шашын қыс айларында Австралия арқылы өтетін суық фронттардың әсерінен ең көп болады, ал солтүстікте жаңбыр жазда тропикалық жүйелерден және сирек жағдайларда циклоннан көп жауады. Таулар Оңтүстік мұхитынан келетін суық фронттарды тоқтата алады және жел соғатын беткейінде феондық желдерді тудырады. Штаттың оңтүстік жартысындағы климат жаз айларында әдетте жылы және ыстық, ал қыста жұмсақ және салқын болады. Ең ірі қала – Сидней ылғалды субтропиктік климатқа (Köppen Cfa) ие, құрғақ маусымы жоқ. Вуллонгонг мұхиттық климат (Köppen Cfb) және ылғалды субтропиктік климат арасындағы көші-қон аймағында орналасқан. Биік таулы аймақтарда қар жиі жауады, кейде Квинсленд шекарасына дейін солтүстікке дейін жаууы мүмкін. Қарлы таулардың ең биік шыңдарында субполярлық мұхиттық, субарктикалық және тіпті жоғары шыңдарда альпілік климат болуы мүмкін, мұнда суық температура және көп қар жауады. Ұлы бөлініс жотасында орналасқан Көк таулар, Оңтүстік және Орталық тақталар, Қарлы таулар сияқты суық болмаса да, жай немесе жылы жаз бен суық қысқа ие. Шарлотта Пасс қыста қардың қалыңдығы 2 метрге жетеді, тіпті жаздың ортасында да қар жиналып, тұрақтап қалуы мүмкін.