Жуан Мария де Сальватерра: Калифорнияның алғашқы миссионері

Кіріспе

Хуан Мария де Сальватиерра, С. Ж. (15 қараша 1648 – 17 шілде 1717) – Америкаға католик миссионері болған.

Өмірбаян

Сальватиерра Жанмария Сальватиерра Миланда, сол кезде Киелі Рим империясының бөлігі болған Милан герцогтігінің астанасында дүниеге келді. Оның әкесі испандық, ал анасы итальяндық болған. Пармадағы иезуит колледжінде білім алған. Дәл сол жерде ол "үндістердің миссиялары" туралы кітапқа кездейсоқ тап болды, бұл оны қатты қызықтырды. Ол Генуяда иезуит орденіне қосылды және 1675 жылы қазіргі Мексикадағы Жаңа Испанияның вице-корольдігіне аттанды. Ол онда теологияны одан әрі оқыды және бірнеше жыл Пуэбла қаласындағы Киелі Рух колледжінде риторикадан сабақ берді. 1697 жылдың 15 қазанында Сальватиерра бір шағын қайық экипажы мен алты сарбазымен Баха Калифорния түбегінің жағалауындағы Бахиа Консепсьонға қонды. Бірнеше күннен кейін, 19 қазанда, ол Баха Калифорнияның алғашқы миссиясы – Миссия Нуэстра-Сеньора-де-Лоретоның негізін қалады, оны өмірі бойы қорғаған әулие Лоррето Анасына арнады. Бір кезде ол дін қызметкері, капитан, күзетші және аспазшы болып жұмыс істеді, сонымен қатар бұрынғы иезуит миссионерлері Эусебио Кино және Хуан Копарт дайындаған сөздіктерден, сондай-ақ жақындасуға көндірілген жергілікті тұрғындардан тілдерді зерттеді. Ұзақ уақыттан кейін ол жергілікті тілді меңгеріп, жеті жылдың ішінде Баха Калифорния жағалауында тағы алты миссия құрды. Ол сонымен қатар маңызды зерттеулер жүргізді. Ұйымдастыру және кейіннен жұмысты басқаруда оның басты серігі – отец Хуан де Угарте болды. Бұл мақсатқа арналған жомарт сыйлықтар тарихи Фондо Пьядосо, яки Калифорнияның ізгі ниет қорының негізін құрады. 1704 жылы ол Орденнің провинциялық басшысы болып тағайындалды және Мексикада тұрды, бірақ 1707 жылы мерзімі аяқталғаннан кейін Бахадағы миссияларына оралды. 1717 жылы вице-король Балтасар де Суньига и Гусман оны Калифорния тарихын жазу үшін король Филипп V бұйырған материалдарды ұсыну үшін елордаға шақырды. Ауруға қарамастан, Сальватиерра бұйрыққа бағынып, Калифорния шығанағын (Кортес теңізі) кесіп өтіп, жағалау бойымен сапарды жалғастырды, содан кейін Жаңа Галисия Корольдігінің Гвадалахара қаласына жетіп, онда қайтыс болды. Оның қаназасына бүкіл қала жиналды, ал қалдықтары иезуит миссионерінің жерлеу рәсімінде сирек кездесетін салтанатты рәсімдермен Лоррето Анасына арналған капеллаға қойылды. Ол "Калифорнияның рухани жаулап алуы туралы хаттар" (1698) және "Калифорния туралы жаңа хаттар" (1699) еңбектерін жазды, оларды Мигель Венегас өзінің "Калифорния тарихында" және "Реласионс" (1697–1709) еңбектерін "Мексика тарихы үшін құжаттарда" (1853 ж.) пайдаланды. Сальватиерра әлі де "Калифорнияның апостолы" деп танылады, бұл атақты Альта Калифорнияда көптеген испан миссияларын құрған францискан монахы Джуниперо Серрамен бөліседі.

Salvatierra was born Gianmaria Salvatierra in Milan, then the capital of the Duchy of Milan, a part of the Holy Roman Empire. His father was of Spanish origin, and his mother was Italian. He studied in the Jesuit college of Parma. It was there that he accidentally came across a book on the "Indian missions," which fascinated him. He entered the Jesuit Order in Genoa and in 1675 he sailed for the Viceroyalty of New Spain, present day Mexico. There he further studied theology, and was for several years professor of rhetoric in the College of the Holy Spirit in Puebla. With one small boat's crew and six soldiers, Salvatierra landed on 15 October 1697 at Bahía Concepción, on the coast of the Baja Peninsula, and a few days later, on 19 October, he laid the foundation of Misión Nuestra Señora de Loreto, the first of the Baja California missions, which he dedicated to Our Lady of Loreto, his special patroness through life. For a time he acted as priest, captain, sentry, and cook, besides studying the languages from a vocabulary prepared by earlier Jesuit missionaries Father Eusebio Kino and Father Juan Copart, and from indigenous people who could be induced to come near. He soon mastered an indigenous language, and in seven years established six other missions along the Baja California coast. He also made some important explorations. In the organization and later conduct of the work his chief collaborator was Father Juan de Ugarte. The contributions for this purpose, by generous donors, formed the basis of the historic Fondo Piadoso, or Pious Fund of the Californias. (Later, it was a subject of controversy between the republican government of Mexico and the U. S.)

In 1704 he was appointed Provincial Superior of the Society, and resided in Mexico, but when his term was concluded in 1707 he returned to his missions in Baja. In 1717 he was called to the capital by the Viceroy Baltasar de Zúñiga y Guzmán, to provide material for a history of California which King Philip V had ordered to be written. Although suffering from illness, Salvatierra obeyed, and, crossing the Gulf of California (Sea of Cortez), continued his voyage along the coast until he arrived in and died at the colonial city of Guadalajara in the Kingdom of New Galicia. The whole city assembled at his funeral, and the remains were deposited amidst ceremonies rarely seen at the burial of a Jesuit missionary, in the chapel which he had erected to the Lady of Loreto. He wrote Cartas sobre la Conquista espiritual de Californias (1698) and Nuevas cartas sobre Californias (1699), which have been used by Father Miguel Venegas in his Historia de Californias, and his Relaciones (1697–1709) in Documentos para la Historia de Mexico (1853 7). Salvatierra is still known as "the Apostle of California", a title he shares with Franciscan friar Junípero Serra, who founded many of the Spanish missions in Alta California.

Ескерткіштер мен мемориалдар

Стенфорд университетіндегі Сальватиерра жолы Сальватиерраның құрметіне аталған. El Pinacate y Gran Desierto de Altar биосфералық қорығындағы Сальватиерра кратері оның құрметіне, ал тағы бір кратер 1701 жылы осы аймақты зерттегендері үшін Еусебио Киноның құрметіне аталған.