Кіріспе
Кекіреуіттер түрі
speciesbox
| image = Acanthodactylus erythrurus. jpg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Acanthodactylus
| species = erythrurus
| authority = (Schinz, 1833)
| synonyms =
Lacerta erythrura
Acanthodactylus vulgaris
Acanthodactylus lineo maculatus
Acanthodactylus belli
Acanthodactylus erythrurus
| synonyms ref = Бұл түр Lacertidae тұқымдасының ең жылдам өкілі саналады. Тікенді аяқты кекіреуіт 20 см ұзындықты құрайды, сондықтан орташа өлшемді жануарға жатады. Оның құйрығы бүкіл денесінің үштен екі бөлігін құрайды және өте мықты денесі бар. Мұрыны қысқа, ал бас сүйегінің жоғарғы бөлігіндегі қабыршақтар қасқа ұқсайтын көрініс тудырады. Денесінің барлық бөлігі жұқа, тұқымдай қабыршақтармен жабылған. Қабыршақтар тікенекті пішіндес, ал орталық сызығы сыртқа қарай иілген. Кекіреуіттің артқы аяқтарында ұзын тырнақтары бар, ал терісі сұрғылт-сары түсті ұзын ақ жолақтармен өрнектелген. Аяқтарында да бейреттелген қара және сары дақтар кездеседі. Құрсағының алдыңғы бөлігі ақ түсті, ал ұзын құйрығы бүйір жағынан жарқын қызыл түсті. Жұптасу кезінде аталықтарының сары түстегі көзшешіктері және аналықтарының қызыл құйрықтарының түсі күшейеді. 1982 жылы Сальвадор атлантикус түршесінің Мароккодағы belli және lineomaculatus түршелерінің аралық белгілерін көрсеткенін анықтады. Сонымен қатар, Маракеш аймағында lineomaculatus және atlanticus арасындағы белгілері бар жекелеген кекіреуіттерді зерттегенде, lineomaculatus түршесінің ұзақ оқшаулану кезеңдері байқалған жоқ. Мароккода бұл кекіреуіт кең таралған, бірақ өте құрғақ аймақтарда және Сахарада сирек кездеседі. Дегенмен, ересек және жас аталықтарының липофильді секрецияларының құрамы әртүрлі болды. Жас кекіреуіттерде С9 және С15 карбон қышқылы көп, ал ересектерде С16 және С20 карбон қышқылы басым. Сонымен қатар, ересек кекіреуіттерде холестерин және кампстеролдің мөлшері төмендеген, ал дегидрохолестерин мөлшері жоғарылаған. Осы әртүрлі қосылыстардың болуы химиялық заттардың қарым-қатынас құралы ретінде қолданылуының айырмашылығын көрсетеді. А. erythrurus құрғақ, жоғары температуралы аймақтарда таралғандықтан, карбон қышқылында көміртек атомдарының саны көп болуы керек; алайда, ересек кекіреуіттердің карбон қышқылында көміртек атомдарының саны жоғары. Ересек аталықтары секрециясындағы аз ұшқыш заттардың мөлшерін арттыруы керек.
speciesbox
| image = Acanthodactylus erythrurus. jpg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Acanthodactylus
| species = erythrurus
| authority = (Schinz, 1833)
| synonyms =
Lacerta erythrura
Acanthodactylus vulgaris
Acanthodactylus lineo maculatus
Acanthodactylus belli
Acanthodactylus erythrurus
| synonyms ref = It is considered to be the fastest member of the family Lacertidae. The spiny footed lizard is 20 cm long, so it can be categorized as a medium sized animal. It has a tail that is two thirds of the lizard’s total size, and it has a very strong body. The snout is quite short and the supra occipital plates are defined enough to portray the illusion of the eyebrows being located on the lizard’s head. The entire body is covered with thin, seed like scales. The scales have a keeled structure and the midline protrudes outwards. The lizard has long nails on its strong hind legs and long white lines on a greyish yellow skin tone. There are also irregular dark and yellow spots all over the legs. The anterior belly is a shade of white and the long tail is a brilliant red on the lateral portions. During the mating period, the males’ yellow ocelli and the females’ red tails become more intensely colored. In 1982, Salvador found that the subspecies atlanticus should have acted as an intermediate between the two subspecies in Morocco, belli and lineomaculatus. Additionally, there has not been any long periods of isolation in lineomaculatus when individuals with characteristics between lineomaculatus and atlanticus in the Marrakech region were examined. In Morocco, the lizard is widely distributed, but it is less frequent in the extremely arid areas and the Sahara. However, adult and subadult males differed in the composition of these lipophilic secretions. In younger lizards, C9 and C15 carboxylic acids were more abundant, but in older lizards, C16 and C20 carboxylic acids were more abundant. Additionally, older lizards had significantly lower proportions of cholesterol and campesterol but higher amounts of dehydrocholesterol. The presence of these different compounds can be a sign of variation in how these chemicals are used to communicate. Because A. erythrurus are found in arid areas with higher temperatures, there should be a lot of carbon atoms in the carboxylic acids; however, the older lizards have a lot of carbons in their carboxylic acids. Older males should increase the amount of low volatile chemicals in their secretions.
Мінез-құлық
Тікенді аяқты кекірек, Акантодактил туысына жататын басқа да өкілдер сияқты, оны ұстауға тырысса, агрессивті түрде қорғанып, жақыннан шағуға қабіл. Олар өз түрінің басқа өкілдерімен үнемі қақтығыстарға қатысады, ал еркектері өз аумақтарының шекарасын қатал қорғайды. Зерттеу жүргізу үшін бауырындар тұтқындық жағдайда тіркелді және табиғи қызыл түсті немесе осы табиғи аймақтарға қызыл/ақ бояу жағылған ересек еркек және ұрғашы бауырындар арасындағы кездесулер бақыланды. Агрессияны тексеру үшін зерттеушілер жас бауырындарға қанша рет шабуыл жасалғанын немесе тістелгенін тіркеді. Боялмаған жас бауырындардың түсі мен агрессиясы арасында маңызды байланыс болған жоқ. Қызыл түске боялған жас бауырындар ақ түске боялғандарға қарағанда аз тістелді. Осы нәтижелерге сәйкес, агрессиядан қашу гипотезасы қолдау табады, себебі қызыл жас бауырындарда шабуылдан тістеуге дейінгі прогрессия төмендеді. Жас бауырындардың айқын қызыл түсі ересектердің агрессиясын айтарлықтай азайтты, бірақ табиғи түстердің шағын өзгерістері агрессияға көп әсер етпеді.
Көбею
A. erythrurus жұмыртқа салады. Спектрофотометриялық сандық талдау арқылы қызыл түс зерттелді, нәтижесінде көбейгеннен кейін қызыл түс күшейгені, ал көбейту маусымында барлық үш тәжірибелік топта қызыл түс ақ түске дейін солғандығы байқалды. Ұрықтанған да, ұрықтанбаған да ұрғашылар жұмыртқа салады, бірақ ұрықтанған ұрғашылар ұрықтанған жұмыртқа, ал ұрықтанбаған ұрғашылар ұрықтанбаған жұмыртқа салады. Еркектермен белсенді әрекеттескен ұрғашылар көбейту маусымының соңына қарай, еркектермен белсенді әрекеттеспеген ұрғашыларға қарағанда, қараңғырақ болды. Бұл ұрықтандыру және физикалық байланыс ересек ұрғашылардың артқы аяқтары мен құйрығының қызыл түсіне әсер ететінін көрсетеді. Қызыл түс жұптасумен байланысты функцияға ие болуы мүмкін, ал ақ түс түрдің жүктілігін көрсетуі мүмкін. Еркектерге әртүрлі өлшемдегі және қызыл немесе ақ түсті құйрықтары бар ересек/жас ересек ұрғашы жұптары ұсынылды. Еркектер жұптасу үшін химиялық және визуалды сигналдарды пайдаланды, және егер олар қызыл түске қарай таңдау жасаса, қызыл түсті ұрғашыларды қалаған. Сонымен қатар, түсіне қарамастан, олар жұптың ересегін таңдау үшін химиялық сигналдарды қолдана алады. Осы зерттеуге сәйкес, қызыл түс жыныстық жетілуді немесе овуляцияға дейінгі репродуктивті жағдайды көрсетуі мүмкін. Қорытынды гипотеза мынадай: "Еркектер ұрғашыларды ұрықтандыру және өз ұрпақтарын өрбіту мүмкіндігінің артуынан пайда көреді. Ұрғашылар да қызыл түсті көрсету арқылы еркектердің таңдауына ие болудан пайда көруі мүмкін, себебі бұл жоғары сапалы еркектермен жұптасуға немесе ертерек көбейтуге мүмкіндік береді".
Қорғау
Тікенді аяқты кекірек, әсіресе оның жағалаудағы популяцияларын ескере отырып, ерекше қорғауға алынған түр болып табылады. Оның мекендеу ортасына жағалаудағы қала құрылысы және бұрынғыдан гөрі көптеп салынатын теңіз серуендеу жолдарының әсері зор. Глобальдық жылыну мен климаттың өзгеруі салдарынан оның мекендеу ортасының нашарлау қаупі де бар. Бұл қауіптер тікенді аяқты кекірек үшін ерекше алаңдаушылық тудырады, себебі ол өзінің ортасына тікелей байланысты және тіршілік ету үшін оған мұқтаж.