Кіріспе

Кекіреуіттер түрі
speciesbox
| image = Acanthodactylus erythrurus. jpg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Acanthodactylus
| species = erythrurus
| authority = (Schinz, 1833)
| synonyms =
Lacerta erythrura
Acanthodactylus vulgaris
Acanthodactylus lineo maculatus
Acanthodactylus belli
Acanthodactylus erythrurus
| synonyms ref = Бұл түр Lacertidae тұқымдасының ең жылдам өкілі саналады. Тікенді аяқты кекіреуіт 20 см ұзындықты құрайды, сондықтан орташа өлшемді жануарға жатады. Оның құйрығы бүкіл денесінің үштен екі бөлігін құрайды және өте мықты денесі бар. Мұрыны қысқа, ал бас сүйегінің жоғарғы бөлігіндегі қабыршақтар қасқа ұқсайтын көрініс тудырады. Денесінің барлық бөлігі жұқа, тұқымдай қабыршақтармен жабылған. Қабыршақтар тікенекті пішіндес, ал орталық сызығы сыртқа қарай иілген. Кекіреуіттің артқы аяқтарында ұзын тырнақтары бар, ал терісі сұрғылт-сары түсті ұзын ақ жолақтармен өрнектелген. Аяқтарында да бейреттелген қара және сары дақтар кездеседі. Құрсағының алдыңғы бөлігі ақ түсті, ал ұзын құйрығы бүйір жағынан жарқын қызыл түсті. Жұптасу кезінде аталықтарының сары түстегі көзшешіктері және аналықтарының қызыл құйрықтарының түсі күшейеді. 1982 жылы Сальвадор атлантикус түршесінің Мароккодағы belli және lineomaculatus түршелерінің аралық белгілерін көрсеткенін анықтады. Сонымен қатар, Маракеш аймағында lineomaculatus және atlanticus арасындағы белгілері бар жекелеген кекіреуіттерді зерттегенде, lineomaculatus түршесінің ұзақ оқшаулану кезеңдері байқалған жоқ. Мароккода бұл кекіреуіт кең таралған, бірақ өте құрғақ аймақтарда және Сахарада сирек кездеседі. Дегенмен, ересек және жас аталықтарының липофильді секрецияларының құрамы әртүрлі болды. Жас кекіреуіттерде С9 және С15 карбон қышқылы көп, ал ересектерде С16 және С20 карбон қышқылы басым. Сонымен қатар, ересек кекіреуіттерде холестерин және кампстеролдің мөлшері төмендеген, ал дегидрохолестерин мөлшері жоғарылаған. Осы әртүрлі қосылыстардың болуы химиялық заттардың қарым-қатынас құралы ретінде қолданылуының айырмашылығын көрсетеді. А. erythrurus құрғақ, жоғары температуралы аймақтарда таралғандықтан, карбон қышқылында көміртек атомдарының саны көп болуы керек; алайда, ересек кекіреуіттердің карбон қышқылында көміртек атомдарының саны жоғары. Ересек аталықтары секрециясындағы аз ұшқыш заттардың мөлшерін арттыруы керек.

Мінез-құлық

Тікенді аяқты кекірек, Акантодактил туысына жататын басқа да өкілдер сияқты, оны ұстауға тырысса, агрессивті түрде қорғанып, жақыннан шағуға қабіл. Олар өз түрінің басқа өкілдерімен үнемі қақтығыстарға қатысады, ал еркектері өз аумақтарының шекарасын қатал қорғайды. Зерттеу жүргізу үшін бауырындар тұтқындық жағдайда тіркелді және табиғи қызыл түсті немесе осы табиғи аймақтарға қызыл/ақ бояу жағылған ересек еркек және ұрғашы бауырындар арасындағы кездесулер бақыланды. Агрессияны тексеру үшін зерттеушілер жас бауырындарға қанша рет шабуыл жасалғанын немесе тістелгенін тіркеді. Боялмаған жас бауырындардың түсі мен агрессиясы арасында маңызды байланыс болған жоқ. Қызыл түске боялған жас бауырындар ақ түске боялғандарға қарағанда аз тістелді. Осы нәтижелерге сәйкес, агрессиядан қашу гипотезасы қолдау табады, себебі қызыл жас бауырындарда шабуылдан тістеуге дейінгі прогрессия төмендеді. Жас бауырындардың айқын қызыл түсі ересектердің агрессиясын айтарлықтай азайтты, бірақ табиғи түстердің шағын өзгерістері агрессияға көп әсер етпеді.

Көбею

A. erythrurus жұмыртқа салады. Спектрофотометриялық сандық талдау арқылы қызыл түс зерттелді, нәтижесінде көбейгеннен кейін қызыл түс күшейгені, ал көбейту маусымында барлық үш тәжірибелік топта қызыл түс ақ түске дейін солғандығы байқалды. Ұрықтанған да, ұрықтанбаған да ұрғашылар жұмыртқа салады, бірақ ұрықтанған ұрғашылар ұрықтанған жұмыртқа, ал ұрықтанбаған ұрғашылар ұрықтанбаған жұмыртқа салады. Еркектермен белсенді әрекеттескен ұрғашылар көбейту маусымының соңына қарай, еркектермен белсенді әрекеттеспеген ұрғашыларға қарағанда, қараңғырақ болды. Бұл ұрықтандыру және физикалық байланыс ересек ұрғашылардың артқы аяқтары мен құйрығының қызыл түсіне әсер ететінін көрсетеді. Қызыл түс жұптасумен байланысты функцияға ие болуы мүмкін, ал ақ түс түрдің жүктілігін көрсетуі мүмкін. Еркектерге әртүрлі өлшемдегі және қызыл немесе ақ түсті құйрықтары бар ересек/жас ересек ұрғашы жұптары ұсынылды. Еркектер жұптасу үшін химиялық және визуалды сигналдарды пайдаланды, және егер олар қызыл түске қарай таңдау жасаса, қызыл түсті ұрғашыларды қалаған. Сонымен қатар, түсіне қарамастан, олар жұптың ересегін таңдау үшін химиялық сигналдарды қолдана алады. Осы зерттеуге сәйкес, қызыл түс жыныстық жетілуді немесе овуляцияға дейінгі репродуктивті жағдайды көрсетуі мүмкін. Қорытынды гипотеза мынадай: "Еркектер ұрғашыларды ұрықтандыру және өз ұрпақтарын өрбіту мүмкіндігінің артуынан пайда көреді. Ұрғашылар да қызыл түсті көрсету арқылы еркектердің таңдауына ие болудан пайда көруі мүмкін, себебі бұл жоғары сапалы еркектермен жұптасуға немесе ертерек көбейтуге мүмкіндік береді".

Қорғау

Тікенді аяқты кекірек, әсіресе оның жағалаудағы популяцияларын ескере отырып, ерекше қорғауға алынған түр болып табылады. Оның мекендеу ортасына жағалаудағы қала құрылысы және бұрынғыдан гөрі көптеп салынатын теңіз серуендеу жолдарының әсері зор. Глобальдық жылыну мен климаттың өзгеруі салдарынан оның мекендеу ортасының нашарлау қаупі де бар. Бұл қауіптер тікенді аяқты кекірек үшін ерекше алаңдаушылық тудырады, себебі ол өзінің ортасына тікелей байланысты және тіршілік ету үшін оған мұқтаж.