Кіріспе

Конго Бразавильдің 1963-1968 жылдар аралығындағы президенті Альфонс Массамба Дебат (1921 жылғы 11 ақпан – 1977 жылғы 25 наурыз) – Конго Республикасының саяси қайраткері, ол 1963 жылдан 1968 жылға дейін бір партиялық жүйеде елді басқарды.

Ерте өмір

Ол 1921 жылы Француз Экваторлық Африкасының Боко округіндегі Нколо деген шағын ауылында дүниеге келген. 13 жасында ол мұғалім болып, 1945 жылдан 1948 жылға дейін Чадқа сабақ беруге барды. 1940 жылы ол отаршылдыққа қарсы Чадтың прогрессивті партиясына қосылды және 1945 жылы Чадты дамыту қауымдастығының бас хатшысы болды. 1947 жылы Конгоға оралып, 1948 жылдан 1953 жылға дейін Моссенджодағы мектеп директоры, содан кейін 1953 жылдан 1956 жылға дейін Миндулиде қызмет етті. Ол сондай-ақ 1957 жылы Бразавильдегі Баконго секулярлық мектебінің директоры болды және ұлттандыру науқаны басталды. Халықаралық аренада Массамба Дебат елін КСРО мен Коммунистік Қытаймен жақындастырды және конголық аумағында коммунистік партизандарға база құруға рұхсат берді. Массамба Дебаттың басшылығымен Конго идеологиялық тұрғыдан социалистік елдермен, әсіресе Куба мен Қытаймен байланысын нығайтты, ал капиталистік елдерден алшақтады. 1965 жылғы қаңтарда Че Гевара Массамба Дебатпен кездесті, ал АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынас үзілді. Көршілес Демократиялық Конго Республикасымен қарым-қатынас шиеленісті, себебі оның саяси бағыты Мобутистік амбициялардың күшті ықпалында болды. Осының салдарынан Тшембе үкіметі бұрынғы Бельгия Конгосында тұратын Конго Бразавиль азаматтарын қуды. Экономикалық және әлеуметтік жағынан Массамба Дебат тиімді және қатаң басшылық жасады. Оның президенттігі кезінде Конго индустриялану процесіне кірісті және конголықтардың тұрмыс деңгейі жақсарды. Ірі жұмыс күшімен жабдықталған бірнеше ірі өндіріс орындары салынды: Кинсунди тоқыма фабрикасы, Этумби пальма тоғайлары, Бету спичка фабрикасы, Йоро кеме құрылыс комбинаты және т.б. Денсаулық сақтау орталықтары мен мектептер (колледждер мен бастауыш мектептер) ашылды. Елдегі мектепке қабылдау көрсеткіші Қара Африкадағы ең жоғары деңгейге жетті. Браззавиль Орталық Африканың түкпір-түкпірінен келген солшыл саяси қуғын-сүргіншілердің орталығына айналды. Массамба Дебат 1966 жылы Куба армиясының көмегімен халықтық милиция жасақтарын құруға тырысты. 1966 жылдың маусым және шілде айларында 10 күн бойы әскерилер оның үкіметін құлатуға әрекеттенді, себебі ол әскери күштерді біртұтас басқаруға бағындыруға тырысқан. Сәтсіз төңкеріс талпынысы кезінде бірнеше жүз кубалық әскер Массамба Дебат үкіметінің мүшелерін қорғады және ол төңкерісшілердің кейбір талаптарын қабылдағаннан кейін қайтадан билікке оралды.