Кіріспе

Үндістандық кинорежиссер

Палья Ланкеш (8 наурыз 1935 жыл - 25 қаңтар 2000 жыл) – үндістандық ақын, көркем әдебиет жазушы, драматург, аудармашы, сценарийші және журналист, қанада тілінде жазған. Ол марапатты кинорежиссер болған.

Ерте өмір және мансап

Ланкеш Шимга, Карнатакадағы Конагавалли деген шағын ауылда дүниеге келген. Бангалор қаласындағы Орталық колледжден ағылшын тілі бойынша марапатталған диплом алғаннан кейін, Ланкеш Майсур қаласындағы Махараджа колледжінен ағылшын тілінен магистр дәрежесін аяқтады. 1976 жылы түсірген «Паллави» фильмі – әйел басты кейіпкердің көзқарасынан баяндалған, оның «Бируку» романының негізінде түсірілген және ең үздік режиссураға арналған ұлттық сыйлыққа (Сварна Камал) ие болды. Ланкеш 1980 жылы Бангалор университетіндегі ағылшын тілі кафедрасындағы доцент қызметінен кетіп, канада тіліндегі алғашқы таблоид – «Ланкеш Патрике» газетін шығарды, ол канада мәдениеті мен саясатына зор әсер етті. Ланкештің алғашқы туындысы – 1963 жылы жарық көрген «Керея Нерану Кереге Челли» әңгімелер жинағы. Оның басқа да туындылары: «Біруку» («Жарақ»), «Мусанджея Катхапрасанга» («Кешкі оқиға»), «Акка» («Апке») романдары; «Т. Прасаннаның үй шаруашылығы», «Санкранти» («Трансформация»), «Нанна Тангигонду Ганду Коди» («Апкем үшін күйеу жігіт») және «Гунамуха» («Қалпына келу») пьесалары; «Умапатия стипендиялық саяхаты», «Каллу Карагува Самая» («Тас ерігенде»; 1993 жылғы Сахитья Академиясы сыйлығының иегері), «Паапада Хоогалу», Шарль Бодлердің «Зерлердің гүлі» аудармасы, сонымен қатар Софоклдің «Эдип патшасы» мен «Антигона» пьесаларының аудармасы.

Ланкеш Патрике

Ланкеш 1980 жылдан 2000 жылы қайтыс болғанға дейін "Ланкеш Патрике" журналының редакторы болды. Ол социалист және лохиаист болғандықтан, өзінің зайырлы, касталық жіктеуге қарсы және хиндутва идеологиясына қарсы көзқарастарымен танымал болды. "Ланкеш Патрике" журналын бастағанға дейін ол достары Тежасви мен К. Рамадаспен бірге бүкіл Карнатаканы аралап, халықты жаңа социалистік партиясы – Карнатака Прагатиранга Ведике үшін дауыс беруге шақырып, жұмылдырды. Ол өзінің редакторының бірінде осы сапар туралы айтқан, ол Карнатаканың ең шалқар аймақтарына дейін жеткізді, бұл сапар кедейлердің, далиттердің және мұсылмандардың жағдайына көзін ашты және оны жазушы және зиялы ретінде қоғамға деген жауапкершілігін сезінуге мәжбүр етті. "Ланкеш Патрике" журналының ерекшелігі – онда жарнама болмады. Басылымды "Санжевани" газетінің баспасынан Б.С. Маниге тапсырып, ол ең төмен бағада болуы керек деп ойлады, "бір идли, бір вада және бір кофе" сияқты. Ланкеш журналистер, жазушылар мен фрилансерлердің жаңа буынын қалыптастырды, олардың көптегені өз журналдарын шығаруға кірісті. Ол қайтыс болғаннан кейін "Ланкеш Патрике" екіге бөлінді, біреуін оның қызы Гаури Ланкеш, екіншісін ұлы Индражит Ланкеш басқарды. Ланкештің тағы бір қызы – режиссер Кавита Ланкеш. "Ланкеш Патрике" – канада тіліндегі алғашқы таблоид болды және Карнатаканың саясаты мен мәдениетіне зор әсер етті. Оның нәтижесінде "Хай Бангалор" және "Агни" сияқты таблоидтар құрылды, олар қылмыс және саяси жанжалдарға көбірек назар аударды.

Өлім

Ланкеш 2000 жылдың 25 қаңтарында 64 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. 17 жыл өткен соң, оның қызы Оңтүстік Бенгалурдағы үйіне келгенде үш белгісіз қарулы адамның қолынан қаза болды. Қайырсыны әлі анықталған жоқ.

Қысқа әңгімелер жинағы

Керея Ниранну Кереге Челли Матту Итара Категалу (1963). Наналла Матту Итара Категалу (1970). Үмбетай стипендиясы Ятре Матту Итара Категалу (1973). Каллу Карагува Самайя Матту Итара Категалу (1990) (1993 жылғы Сахития Академиясы сыйлығы). Ұланғане Матту Итара Категалу" (1996). Манжу Кавида Санже Матту Итара Категалу (2001).

Романдар

Бірұқ (1967). Мұсанджея Катха Прасанга (1978). Акка (1991).

Пьесалары

Т. Прасаннана Грухасташрама (1962). Нанна Тангигонду Ганду Коди (1963). Полисариддаре, Эчкарике! (1964). Терегалу (1964). Kranti Bantu, Karanti (1965). Гилию Панджарадолилла (1966). Сиддхате (1970). Бірұку (1973). Санкранти (1971). Гунамуха (1993).

Аударма пьесалары

Доре Эдип (Эдип патшасы) (1971). Антигона (1971).

Өмірбаян

Хулимавина Мара (1997).

Сыни сын және басқа да эсселер жинақтары

Прастута (1970). Кандаду Канда Хааге (1975). Т. Типпани, 1- және 2-томдықтар (1997). Т. Типпани, 3-томдық (1998).

Өлгеннен кейін жарық көрген еңбектері

Нелу Кавья (1, 2 және 3 томдары) (2007, 2009, 2010). Сахити Сахития Вимарше (2008). Мареюва мунна жинағы 1 том (2009). Мареюва мунна жинағы 2 том (2010). "Битту Хода Путагалу 1". "Битту Хода Путагалу 2". "Битту Хода Путагалу 3".