Кіріспе

Оңтүстік Африкада туған футболшы Денис Томсон Линдсей (4 қыркүйек 1939 – 30 қараша 2005) – 1963 және 1970 жылдар аралығында Оңтүстік Африка құрамасы сапында 19 тестілік матч өткізген оңтүстікафрикалық крикетші. Оның ең сәтті сериясы 1966–67 жылдары Австралияға қарсы өткен матчтар болды, онда ол жеті иннингсте 606 ұпай жинап, үш жүздік соқты, қақпашы ретінде 24 рет допты ұстады және тек алты өткізіп алды. Тест тарихындағы 10 немесе одан көп матч өткізген қақпашылардың арасында Линдсейдің тестілік матчтардағы өткізіп алу көрсеткіші ең төмен – 15 матчта 20 доп өткізіп алған. Көбінесе үздік қақпашылардың көрсеткіші тестілік матчтарда 3-4 доп шамасында болады. Кейін ол халықаралық крикет төрешісі болды. Мансабында Линдсей көбінесе қате түрде әкесі Джонни сияқты ‘J. Д. Линдсей’ деп тізілген, ал Джонни 1947 жылы Оңтүстік Африка құрамасы үшін үш тестілік матч өткізген.

Ерте мансап

Денис Линдсей өзінің бірінші сыныптық дебютын 19 жасында 1958–59 маусымдағы Кари кубогының "Б" бөлімінде Солтүстік-Шығыс Трансваал үшін жасады. Оранж-Фри-Стейтке қарсы Бенониде өткен ойында ол бесінші нөмірде ойнап, қақпашы болды, нәтижесінде командасы үшін ең жоғары көрсеткіш – 43 ұпай жинады, бірақ төмен ұпайлы матчта тартысты жеңіліске ұшырады. Ол бірден өзінің провинциялық командасының негізгі ойыншысына айналды. Келесі маусымда Оранж-Фри-Стейтке қарсы алғашқы жүздігін – 116 ұпай соқты. 1961 жылы ол Рой Маклиннің капитаны атымен Англияға сапар шеккен Оңтүстік Африканың Фезела XI құрамасына таңдалып, басқа 12 жас және перспективті ойыншымен бірге болды. Бірінші сыныптық үш матчтың біріншісінде, Эссекске қарсы, ол аяқ спиннері Билл Гринсмиттен тікелей бес рет алтылық соғып, ойынды жеңіп алды. Солтүстік-Шығыс Трансваал үшін таяқшамен тұрақты және қақпа артында жақсы өнер көрсеткеннен кейін Линдсей 1963–64 жылдары Австралия мен Жаңа Зеландияға сапарға жіберілді. Оңтүстік Австралияға қарсы өткен алғашқы матчтардың бірінде ол тоғызыншы нөмірде 104 ұпай жинады, Келли Сеймурмен 75 минутта 108 ұпай қосып, есепті 192/7-ден 375-ке жеткізді, содан кейін ол ойыннан шығарылды.

Тестілеу мансабы

Ол өзінің алғашқы Тест матчын төрт аптадан кейін ойнады, бесінші нөмірде (Джон Уэйт қақпаны сақтады) маманданған соққышы ретінде шығып, жалғыз иннингінде 17 ұпай жинады. Келесі екі Тесттен тыс қалды, бірақ Аделаидадағы төртінші Тестке оралып, алғаш рет қақпаны сақтады. Оңтүстік Африканың турдағы жалғыз жеңісінде ол жалғыз иннингінде 41 ұпай жинап, төрт рет аулап, бір ғана бай жіберді. Уоли Гроут Линдсейдің Барри Шепардты қақпадан шығаруын "қақпашы көрген ең жақсы ұпайлардың бірі" деп сипаттады; Линдсей "жаңбыр тудыратын биіктікке көтерілген допты ұстау үшін кемінде 20 метрге шекараға қарай жүгіріп, секіріп түсті". Уэйт бесінші Тестте қақпаны сақтауға оралды, бірақ Линдси 65 ұпай жинап, Колин Блендпен алтыншы қақпа үшін 118 ұпай қосты. Жаңа Зеландияға қарсы үш Тест матчында да соққышы ретінде ойнады, бірақ 17.20 орташа есеппен барлығы 86 ұпай жинады. 1964–65 маусымының басында ол алдағы Англия командасына қарсы Тест сериясына іріктеу үшін Оңтүстік Африка командасына шақырылды. Алтыншы нөмірде 107 ұпай жинап, Блендпен бесінші қақпа үшін 267 ұпайлық бұзылмаған серіктестік құрды. Алғашқы үш Тестте қақпаны сақтауға тағайындалды. Бірінші Тестің алғашқы иннингінде 38 ұпай жинап, екінші Тестте 531 иннинг бойы бай жібермей қақпаны сақтады, бірақ Оңтүстік Африкаға қажетті жылдамдықпен ұпай жинамады, үшінші Тесттен кейін Уэйт пайдасына таңдаудан шығарылды. 1965 жылы Англияға гастрольдеп, барлық үш Тестте ойнады. Турдың командалық жүзін жасады, Йоркширге қарсы үшінші нөмірде үш сағатта 105 ұпай жинады. Бірінші Тестте үшінші нөмірде 40 және 22 ұпай жинап, үш аулап, бір бай жіберді. Оңтүстік Африка екінші Тестті жеңгенде төрт аулап, бір соққы жасады, бірақ 0 және 9 ұпай жинады. Эдди Барлоуға серіктес табу үшін үшінші Тестте соққыны ашуға шақырылғанда, 4 және 17 ұпай жинап, бір соққы жасады, бірақ бай жібермеді. Серия бойынша пікір білдірген Wisden оның "қақпаның артында жарқырағанын" айтты. 1965–66 жылдары 47.22 орташа есеппен 425 ұпай жинап, үш рет 50 ұпайдан асып, Солтүстік-Шығыс Трансвалға Кьюри кубогының "B" бөлімінде жеңіске жетуге көмектесті және маусым соңында Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы іріктеу матчында Солтүстік үшін қақпаны сақтады.

Сынақтардан бұрын

1902–03 жылдар аралығында екі команда алғаш рет тестілік серияда кездескеннен бері Австралия Оңтүстік Африкаға бес рет келді және 21 тестілік матчтың бірінде де жеңіліс көрген жоқ. 1966–67 жылдары оңтүстік африкалықтар алғашқы жеңіске қол жеткізуге жақсы мүмкіндік бар деп ойлады. Линдсейдің ойнауына кепілдік берілмеді, себебі 1965 жылы Англияға турнеге шыққан, бірақ бірде-бір тестілік матчта ойнамаған Дэннис Гэмси Натал командасы үшін өте жақсы өнер көрсетіп жатқан болатын, ал Линдсейдің осы кездегі 12 тестілік матчтағы нәтижесі 21.84 орташа есеппен 415 ұпайды құрады. Бірақ отандық маусымның бірінші матчында Линдсей Солтүстік-Шығыс Трансваал үшін Трансваал 'B' командасына қарсы 216 ұпай жинады, содан кейін Оңтүстік Африка құрамасына шақырылды. Бұл маңызды ойында Линдсей 30 және 68 ұпай жинап, жергілікті команданың жеңіске жетуіне көмектесті және тестілік серия алдында оңтүстік африкалықтардың сенімділігін арттырды.

Бес тестілік матч

Жоханнесбургте өткен бірінші тестіде Питер ван дер Мерве жеребе тастап, соққыға түсті, бірақ Оңтүстік Африка Линдсей ойынға кіргенге дейін 41 ұпайға бес қақпадан айырылды. Ол 101 доптан 69 ұпай жинап, "Тайгер Ланс" есебінен алтыншы қақпаға 110 ұпай қосты. Дегенмен, Оңтүстік Африка 199 ұпайға тоқтады. Австралия 325 ұпай жинады, ал Линдсей 6 қақпаны ұстап, тестілік рекордты қайталады. Екінші иннингте Оңтүстік Африка сәттірек ойнады, бірақ 268/5 есебімен алда болуы 142 ұпай ғана болды. Линдсей Ланспен 81, содан кейін ван дер Мервемен 221 ұпай қосты; көптеген қақпаларды жібергеніне қарамастан, ол 227 доптан 25 төрттік және бес алтылықпен 182 ұпай жинады. 620 ұпай – Оңтүстік Африканың тесті матчтарындағы ең жоғары көрсеткіші. Линдсей тағы екі қақпаны ұстады, Австралия 261 ұпайға тоқтатылып, 233 ұпаймен жеңілді. Линдсей матчта бірде-бір қосымша ұпай жібермеді. Ол бір тестіде жүз ұпай жинап, бір иннингте бес ойыншыны қақпадан шығарған алғашқы қақпашы болды. Кейптаундағы екінші тесті бірден басталды. Австралия 542 ұпай жинады, ал Оңтүстік Африка 353 ұпайға жауап бергенде Линдсей тек 5 ұпай жинады; ол қақпаға түсті (және алаңнан шығарылуы керек болды), өйткені доп оның киімінен маңдайына соғылып, қайтадан қақпашы Дэвид Реннебергке қайтып келді. Соңынан Оңтүстік Африка 60 ұпайға төрт қақпадан айырылды. Линдсей 134 доптан 81 ұпай жинап, Ланспен 119 ұпай қосып, команданың 367 ұпайға жетуіне көмектесті. Австралия 4 қақпаға 160 ұпай жинап, 6 қақпамен жеңіске жетіп, серияны теңестірді. Линдсей матчта үш қақпаны ұстап, тек екі қосымша ұпай ғана жіберді. Үш аптадан кейін Дурбанда өткен үшінші тесті тағы бір Оңтүстік Африканың құлдырауымен басталды. Алты қақпа 94 ұпайға түсіп, 137 ұпай жинаған Линдсей ван дер Мервемен жетінші қақпаға 103, Дэвид Питимен сегізінші қақпаға 89 ұпай қосып, Оңтүстік Африканы 300 ұпайға жеткізді. Содан кейін Линдсей әр иннингте үш қақпаны ұстады, ал Австралия 147 және 334 ұпай жинады, ал Оңтүстік Африка екі қақпаға жеңіске жетіп, жеңіске жетті. Бұл матчта басқа ешбір ойыншы жүз ұпай жинаған жоқ. Линдсей сондай-ақ Жоханнесбургте өткен төртінші тестіде жүз ұпай жинаған жалғыз ойыншы болды, бұл кезде жаңбыр Австралияны анық жеңілістен құтқарды. Бірінші болып соққыға түскен Австралия 143 ұпайға тоқтатылды. 120/4 есебімен ойынға кірген Линдсей 48 минутта 50, ал бір сағаттан кейін 100 ұпай жинады. "Wisden" журналының матч туралы баяндамасына сәйкес, ол "барлық боулингшілерді оңай жеңді". Ойын барысында ешкім алтылық соқпады, бірақ Линдсей төрт алтылық соғып, жүздігін соның бірімен ашты. Линдсейдің 131 ұпайынан кейін (Оңтүстік Африка оның алаңда болған кезінде 179 ұпай жинады), матчтағы ең жоғары көрсеткіш – Оңтүстік Африка ашушысы Тревор Годдардтың 47 ұпайы болды. Оңтүстік Африка 322/9 есебімен ойынды аяқтады және Австралияны 148/8 есебімен қалдырды, әлі де 31 ұпай кемдігімен, бірақ жаңбыр матчты аяқтады. Линдсей матчта үш қақпаны ұстап, бірде-бір қосымша ұпай жібермеді. Бесінші тестіде Порт-Элизабетте серия әлі де теңгерімде болғандықтан, ван дер Мерве Австралияны соққыға шақырды және 173 ұпайға тоқтатып, Линдсей екі қақпаны ұстады. Линдсей Оңтүстік Африка 276 ұпай жинағанда 1 ұпай ғана жинады, содан кейін тағы екі қақпаны ұстап, Австралияны 278 ұпайға тоқтатуға көмектесті. Ол екінші иннингте соққыға түспеді, Оңтүстік Африка матчты және серияны жеңу үшін 3 қақпаға 179 ұпай жинады. Линдсей тағы да матчта бірде-бір қосымша ұпай жібермеді.

Көркем әдебиет

Шехан Карунатилаканың "Крикет туралы" романында, "Chinaman" романында, шын адамдар мен фактілер ойдан шығарылған оқиғалармен араласады, баяндаушы В. Г. Карунасена Линдсейдің барлық уақыттардың ең үздік XI құрамына ілігуін қорғайды:
Мен Линдсейдің 1960 жылдары Ұлт Достастығы құрамасының бір бөлігі ретінде Шри-Ланкаға келгенін және Уэс Холл мен Фредди Труманның шабуылдарына, сондай-ақ Чандрасекар мен Прасаннаның хитролықтарына қақпашылық жасағанын көрдім. Мен ешқашан басқа ешкімде мұндай ептілікті көрген емеспін – Maara [ұлы] рефлекстер. Джонти Родс тіпті жақын да емес. Ол [Линдсей] ойыншының алдына секіріп, silly mid off позициясындағы допты ұстады. Шындығында, Линдсей Азияда немесе Ұлт Достастығы құрамасында ешқашан ойнаған емес.