Кіріспе

Солтүстік Эск өзені – Австралияның Тасмания штатының солтүстік аймағындағы ірі, жыл бойы құйылатын өзен. Осы атпен аталатын басқа да өзендер бар.

Орналасуы және ерекшеліктері

Бұл Тамар өзенінің Оңтүстік Эск өзенімен бірге салаларының бірі. Ол Бен-Невис төмендегі Нортэллертон аңғарынан, Солтүстік-Шығыс штаттарында бастау алады және Лансестон арқылы ағып өтуден бұрын Сент-Патрикс өзенімен қосылады. Лансестонның Ескі теңіз порты туристік нысаны Солтүстік Эск өзенінде орналасқан. Өзен Хоблер көпірінен төмен ағысымен Тамарға дейін су тасып жатады. Әсіресе Шығыс Лансестонның шағын аудандарында су тасқыны жиі болады. Солтүстік Эск өзенінің ең ірі саласы – Сент-Патрикс өзені, ал басқа салаларына Бен-Ломонд шаңғы трассаларынан бастау алып, Корра Линн шатқалынан төмен ағатын Форд өзені, Роузс Ривулет және Дистиллери Крик кіреді.

Жергілікті тарих

Солтүстік Эск өзені Тасмания аборигендерінің дәстүрлі жерлерінің бір бөлігін құрайды. Өзеннің жоғарғы ағысы және оның суайдыны Бен Ломонд тайпасына тиесілі, ал төменгі ағысы, Лансестонға жақын жерде, Солтүстік Мидлендс тайпасының Леттерремайрренер руының жері. Тасмания аборигендерінің Солтүстік Эск өзенін атаулары – lakekeller («кила» қосымшасы «терең» дегенді білдіреді) және mangana, ол жай ғана «өзен» дегенді білдіреді. 1831 жылы аты-жөні белгісіз отаршыл зерттеуші Солтүстік Эск өзені бойындағы жерді ашық дала ретінде сипаттады, бірақ тығыз орманды төбелермен қоршалған. Бұл ашық дала Лансестонның алғашқы тарихында колонистердің кенгуру етінің көзі ретінде пайдаланылған және «Буллоктың аң ауру орны» деп аталған. Бұл дала отарлау алдында аборигендердің отпен күйдіру әдісі арқылы ашық ұсталып, Леттерремайрренер руының немесе Бен Ломонд тайпасының бірінің дәстүрлі аң ауру орны болған болуы мүмкін. Патерсон жазығы, қазіргі Сент-Леонардс пен Релбия арасында, жергілікті халықтың жиналатын орны ретінде сипатталған, бірақ бұл Лансестондағы дәстүрлі жерлердің иеленуімен байланысты ма, жоқ па, белгісіз.

Еуропа тарихы

Солтүстік Эск өзені аймағы Лансестонның мәдени жадында ұмытылған тарихқа ие. Бұрынғы кезде Шығыс және Батыс жағалауларында Бушранжерлер мен аборигендер тайпалары көптеп кездесіп, осы аймақтың қоныс аударушыларына үздіксіз шабуыл жасаған. Қара соғыс кезінде аборигендер Тамар және Солтүстік Эск өзендерінің шығыс жағалауларындағы қоныстарды мазалап, орманды аңғарларға жақын орналасқан шаруашылықтардан азық-түлік пен мүлік ұрлап, осы маңда 20-ға дейін адамды өлтірген. Өзен бойымен жоғарырақ, біраз иілістен кейін, кейбір адамдар "Вермонт" иілісі деп білген жерде, 1829 жылы Джордж Хоблердің (1823) "Киллафадди" шаруашылығында Хоблер көпірі салынғанға дейін қызмет еткен понтон болған. Солтүстік Эск аймағы бұрын сайлау округі болған. Көптеген танымал тасманиялық шаруалар Солтүстік Эскте уақыт өте келе тұрып келген. "Брамар" (1821) және Лансестоннан тыс орналасқан "Вермонт" (1819) сияқты тарихи маңызы бар кейбір мүліктер әлі де өзен жағалауында сақталған. 1850 жылдардың басына дейін сотталғандар өзен жазықтарын судан тазарту үшін пайдаланылған, осылайша су тасқынынан кейін батпаққа айналмайтын еді. Өзен сондай-ақ Чарльз көшесі көпірі салынғанға дейін Лансестонның негізгі порты болып табылды. Теңіз порты мен Виктория көпірі арасындағы оңтүстік жағалауда (Инвермай жолының оңтүстік шеті) қоныстанған кезден бастап көптеген кемежайлар орналасқан. Бұл кемежайлар ұн диірмендері, сыра қайнату зауыттары, жүн жуу орындары және Мт Мишофф қалайы қорыту зауыттары үшін пайдаланылған. Ал қарсы жағында, солтүстік жағалауда Линдсей көшесі арқылы қол жетімді кемежайлар көптеп болған, олар теміржол вагондарын тікелей тиеу және түсіру үшін қолданылған рельстік кранмен жабдықталған. Жоғары ағыста тағы да көптеген кішкентай кемежайлар болған, олардың ең алысы – жарылғыш заттар қоймасы мен оқ ату полигоны үшін пайдаланылған "Динамит" кемежайы. Лансестонның Глиб Флэтс-інде орналасқан бұл оқшауланған ғимараттарға 1850-1890 жылдарға қарайтын жарылғыш заттар бункері, 1850 жылдарға қарайтын детонаторлар қоймасы, ұнтақ қоймасы және 1914 жылғы екі бірдей қару-жарақ қоймасы кіреді. Бұл ғимараттар кешен ретінде орналасқан және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери мақсаттарда пайдаланылған. Қазіргі уақытта бұл жер ауыл шаруашылығына бөлінген және 49 Боланд көшесіне тиесілі. Барлық ғимараттар мұра ретінде тізілген, бірақ әлі күнге дейін туристік мақсаттар үшін пайдаланылмаған.