Кіріспе

Ирландиядағы Корк шығанағындағы арал
Корк шығанағындағы арал

Хаулбоулайн (Inis Sionnach;) – Ирландия жағалауындағы Корк шығанағындағы арал. Әлемдегі алғашқы яхт-клубы 1720 жылы Хаулбоулайнде құрылған. Аралдың батыс жағы Ирландия Әскери-теңіз күштерінің негізгі базасы және штаб-пәтері болып табылады, ал шығыс жағы бұрын ауыр өнеркәсіпке пайдаланылып, кейіннен парк ретінде жаңартылған. 1966 жылдан бері арал құрлыққа жол көпірі арқылы жалғасқан.

Этимология

Аралдың атауы көне норвеж тілінен алынған ál boling немесе ұқсас сөздерден шыққан болуы мүмкін = "құмырсқаның мекені" ("құмырсқа бар аймақ"). 17 және 18 ғасырлардағы жазу түрлері "ing" әрпімен аяқталады; кейіннен теңіз салғандардың әсерінен жазу түрі өзгерген болуы мүмкін. Ирланд тіліндегі аралдың аты - Инис Сионнах, ол "түлкілер аралы" деп аударылады.

Теңіз тарихы

Аралдың портодағы стратегиялық және терең сулы орны ұзақ жылдардан бері әскери база болып табылады. Арал алғаш рет 1602 жылы нығайтылып, бастапқыда британ армиясының маңызды базасы болды. 1603 жылы Корк қаласының басшылары оны бұзуға тырысқан деп айыпталды, ал Корк тіркеушісі Уильям Мид сатқындықпен айыпталды. 1720 жылы аралдың көп бөлігі Корк су клубына тиесілі болды, кейіннен Корольдік Корк яхт клубымен байланысты болды (әлемдегі алғашқы яхт клубы деп есептеледі). 1806 жылы британ армиясы жақын орналасқан Спайк аралына көшіп, нығайтылған бекіністер Корольдік теңіз күштеріне берілді, ал қалған бөлігі Орднанс кеңесіне өткізілді. (Ол кезде арал қазіргі көлемінің жартысынан да аз болған.) Аралдың батыс бөлігінде үлкен тас қабырғамен бөлінген қару-жарақ сарайы (Ordnance Yard) құрылды. Қорғаныс мақсатында Мартелло мұнарасы салынды, ал 1808 жылы жақын орналасқан Роки аралында 25 000 баррель оқ-дәрі сақтауға арналған екі қойма салынды. Қабырғаның шығыс жағында Victualling Yard салынды, ал 1807–1824 жылдар аралығында бірнеше ғимараттар салынды, олардың бірнешеуі бүгінге дейін сақталған. Ең ірілері – алты үлкен қойма, олардың үшеуі аралдың солтүстік жағындағы кемежайдың маңында, ал тағы үшеуі сол кездегі шығыс жиегі бойында орналасқан. Олардың артында кемелерге таза су жинауға арналған үлкен тікбұрышты су резервуары орналасқан, оның үстінде төртбұрышты шеберхана кешені салынған. Оның оңтүстігінде мачта мен қайық сақтау орны, ал батысында, қабырға бойымен, сарай жұмыскерлері мен офицерлері үшін коттедждер мен үйлер орналасқан. Корк портындағы басқа бекіністерден, келісім шарттары бойынша порттардың бөлігін құрағандардан өзгеше, кемежай 1923 жылдың наурыз айында Ирландия еркін мемлекетіне берілді және Ирландия теңіз күштерінің негізгі базасы және штаб-пәтері болып қала береді. Теңіз күштерінің кампусының көп бөлігі аралдың батысында орналасқан, оның көп бөлігі бұрынғы қару-жарақ сарайының ішінде, тек 1980 жылдары шығыс жағынан қайта иеленген футбол алаңынан басқа. 2014 жылдың қыркүйегінде Қорғаныс министрі Саймон Ковени теңіз базасын 50 миллион еуроға жаңарту жоспарларын жариялады, онда теңіз күштерінің жаңа кемелерін қабылдауға арналған кемежайлар жақсартылып, теңіз күштерінің беспилотты ұшу аппараттарын (UAV) пайдалануына мүмкіндік беретін ұшу-қону жолағы салынады. 2008 жылдың наурыз айында Хаулбоулайн аралындағы XIX ғасырға жататын тарихи өнеркәсіптік қоймалардың бірі өрт сөндірілмей жанып кетті, тек қабырғалары ғана қалды.

Irish Steel компаниясының жұмыс орны

Irish Steel (кейіннен Irish Ispat деп аталды) 1939 және 2001 жылдар аралығында аралдың шығысында, бұрын 1869 жылғы кеме құрылысы кешені орналасқан жерде болды. Осы кезеңде болат өндірісінен пайда болған қалдықтар жерге төгіліп немесе сақталды, ал зауыт жабылғаннан кейін топырақта радиоактивті заттар мен хром-6 ластануы қалды. Өнеркәсіптік пайдаланудың осы кезеңінен туған ластану аралдың болашақ дамуына ықпал етуі мүмкін деп айтылды, сондай-ақ Эрин Брокович сияқты белсенділер ластану мәселесі бойынша үкіметтен шаралар қабылдауды талап етті. Аралдың "шығыс бөлігі" зауыттың шлагы және басқа қалдықтарынан құралды; ол Haulbowline аралының ауданын ұлғайтып, шамамен шамамен шамамен арттырды. 2006 жылдың шілдесінде бұрынғы болат зауытының орнында пәтерлер, кеңселер, қонақ үй және кеме тұрақтынатын жай салынатыны жарияланды. Бірақ, 2008 жылы «келт жолбарысы» құлдырағаннан кейін бұл жоспар тоқтатылды.

Парк

2014 жылы Ауыл шаруашылығы және теңіз министрлігі бұрынғы Irish Steel алаңын тазалауды жеңілдету үшін аралдың жол көпірін жаңарту жоспарларын жариялады, соның нәтижесінде ол парк ретінде қайта құрылатын болды. Бастапқыда 40 миллион евроға бағаланған тазалау және қайта құру құны кейіннен кем дегенде 61 миллион евроға дейін өсті және (2016 жылдың соңында) оның тиімділігіне қатысты сұрақтар туды. Тазалау және парк құрылысының бір бөлігі 2018 жылдың соңына дейін аяқталғанымен, кейбір баяндамалар "елдегі ең ластанған бұрынғы өнеркәсіптік алаңдардың бірі" болған жердегі қалдық ластаушы заттардан туындаған денсаулық қаупіне күмән келтірді. Тазалау және парк құрылысы аяқталғаннан кейін Ауыл шаруашылығы және теңіз министрлігі мен Қорғаныс министрлігі 2019 жылдың мамыр айында парк жерін Корк округі кеңесіне беруді жоспарлады. Алайда, бұл беру "жайға жалға алу шартын дайындаудағы кешігу" салдарынан кейінге шегерілді.