Кіріспе

Құс түрі. Сары қыртысты балбаға (Indicator xanthonotus) – Азияда, негізінен Гималай тауларының бойындағы тау ормандарында кездесетін балбағалар тұқымдасына жататын, қарғадай шағын құс. Олар сырға тәрізді, бірақ аяқтары мықты және екі саусағы алға, екеуі артқа қаратылған зигодактил аяқтары бар. Олар бал ұяларына қонады және балауызбен қоректенеді. Еркектер аумақтық болып келеді және бал ұяларының жанында қалады, ал аналықтары мен жас құстар кең аумақта азық іздейді. Олар – ұя паразиттері, жұмыртқаларын ағаш қуыстарында көтеретін құстардың, мысалы барбеттердің ұяларына салады.

Сипаттама

Сары бауырлы балбағаның денесі құрқылдай шамалы, мықты, қарғақұсқа ұқсас тұмсығы бар. Қауырсыны көбінесе күңгірт зәйтүн түсті, ал маңдай мен көздің үсті апельсин түсті, ал үстіңгі қауырсыны. Қанат қауырсындарында жолақты өрнек байқалады. Құйрығы терең апельсин түсті және арқаға қарай күкірт сарысына дейін өтеді. Төменгі қауырсыны ақшыл сұр түсті, қара жолақтары бар, ал иегі мен тамағы сарғыш. Тұмсығы сары, бірақ ұшына қарай қараңғы. Ұрғашыларында беттегі сары түс аз, ал құйрығы сары, апельсин түсі жоқ. Аллан Октавиан Юм Хазарадан алынған үлгілер негізінде radcliffi (полковник Э. Дельме Радклифтің құрметіне) түршесін сипаттады, бірақ кейіннен аймақтан алынған үлгілер немесе ақпарат табылмады, бұл оның дұрыстығына күмән тудырды. Блайт бұл түрді Дарджилинг маңынан алынған үлгілер негізінде сипаттаған. Рипли Нага тауларынан алынған үлгілерді fulvus (әрдайым танылмайтын) түршесі деп сипаттады, олар кішкентай және қараңғырақ, ішкі жағындағы жолақтары азайтылған, ал маңдайдағы сары түс тек алдыңғы бөлігімен шектелген. Бұл популяция Шығыс Гималайдың негізгі түрімен бірдей болуы мүмкін. Олардың құйрығында он екі қауырсын, ал негізгі қауырсындарында тоғыз қауырсын бар. Қанаты ұзын және сүйір.

Мінез-құлық және экология

Ұшу кезінде және алаңдағанда қысқа, кескіш дыбыс шығарады. Ұшуы тік (кейде иіліп-бүгіліп ұшады). Олардың Vespa mandarinia-ның Apis laboriosa колонияларына жасаған шабуылдарын пайдаланғаны байқалған. Еркегі қауырсындарын көтеріп, тұмсығын жоғары ұстап, қанаттарын шапалап, оңға-соққа иіліп көрсетеді. Әйелдің құйрығын сілкіп, қанаттарын төмен түсіріп, еркекпен жұптасқаны байқалды. Басқа балқұмырба жетекшілерден айырмашылығы, бұл түр адамдар мен аюларды ара ұяларына жетелемейді. Бірақ бұл аймақтағы популяциясы құрып кеткен болуы мүмкін, содан кейін Үндістанның Гималай аймақтарында, Батыс Уттар-Прадеш және Химачал-Прадештен бастап Непал, Сикким, Аруначал-Прадеш және Бутанға дейін (онда салыстырмалы түрде көп кездеседі) таралған. Сондай-ақ, Оңтүстік-Шығыс Тибетте және Солтүстік Мьянмада да кездеседі. Ол қылқан жапырақты және құрғақ жапырақты ормандарда, тасты таулар мен жартастарда мекендейді. Маусымға қарай биіктік бойынша қозғалуы мүмкін.