Кіріспе

1997 жылғы Вернер Герцогтың режиссерлік жұмысы

«Кішкентай Дитер ұшуға тиіс» (Flucht aus Laos) – 1997 жылғы неміс-британдық-француз деректі фильмі, сценарийін және режиссурасын Вернер Герцог жасаған, «Вернер Герцог Филмпродкшн» компаниясымен түсірілген және алғаш рет неміс телеарнасында көрсетілген. Фильм Дитер Денглердің өмірін, әсіресе Вьетнам соғысы кезінде атып түсірілуін, тұтқындалуын, қашып кету әрекетін және құтқарылуын баяндайды. Герцог 2006 жылы осы оқиғаның көркемделген нұсқасын – Кристиан Бейлдің Дитер рөлінде ойнаған «Құтқарушы таң» фильмін түсірді. «Кішкентай Дитер ұшуға тиіс» 1998 жылы «Anchor Bay» компаниясы DVD форматында, ал 2014 жылы «Shout! Factory» Герцогтың фильмдерінен құралған үлкен жинақтың бір бөлігі ретінде шығарды.

Қорытынды

Вернер Герцог американдық-неміс теңіз әскери ұшқышы және Вьетнам соғысының ардагері Дитер Денглерде туыстық рух тапты. Герцог сияқты Денглер де Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қираған Германияда өскен. Денглер соғыстан кейінгі жылдары ашаршылық пен кедейлік туралы әңгімелері Герцогтың өзінің өткенінен еске түсіреді. Денглер одақтас бомбалаушы ұшақтарының өзінің ауылын қиратқанын есіне алады және сол кездегі ұшқыштардың біреуі үйінің үстінен ұшып өткенін көргеннен кейін ұшқыш болуды қалағанын айтады. 18 жасында Денглер АҚШ-қа эмиграциялайды, онда ол екі жыл АҚШ Әуе күштерінде қызмет етеді. Әуе күштерінде ұшқышқа іліге алмағанына ренжулі, ол әуе күштерінен кетеді, колледжді бітіріп, теңіз күштеріне қосылады. Ұшқыш дайындығын аяқтағаннан кейін ол Constellation ұшақ тасымалдағышындағы 65-ші шабуыл эскадрильясында Дуглас A-1 Skyraider ұшқышы болып тағайындалады. 1966 жылы Денглер Ranger ұшақ тасымалдағышындағы 145-ші шабуыл эскадрильясында қызмет етеді. Ол кезде эскадрилья бір қозғалтқышты, винтпен жұмыс істейтін Douglas AD-6/A-1H Skyraider шабуыл ұшағымен жабдықталған. 1 ақпан күні таңертең лейтенант Денглер Лаос шекарасына жақын жерде үш ұшақпен бірге ұшуды тоқтату миссиясына Ranger ұшақ тасымалдағышынан ұшып шығады. Ауа райы нашар болғандықтан көріну шектеулі болды, мақсатқа жақындағанда Денглер мен оның тобы бір-бірін жоғалтып алады. Денглер соңғы болып шабуылдайды және зениттік оққа түседі. Ол Лаоста Skyraider ұшағын құлатып, жерге қонуға мәжбүр болады. Денглер Патет Лао тарапынан тұтқынға алынып, Солтүстік Вьетнам армиясының сарбаздарына тапсырылады. Бірнеше күнге созылған азаптаулар мен аштықтан кейін, ол бамбуктан жасалған тұтқын лагерінде алты тұтқынмен бірге қолғапталған күйде қашып құтылады. Кейіннен ол АҚШ Әуе күштерінің ұшқышы Юджин Дитрик көзіне түсіп құтқарылады. Фильмнің орта бөлігінің көп бөлігі Герцогтың Денглермен бірге Лаос пен Таиландқа жасаған саяхатынан алынған кадрлардан тұрады, онда ол оқиғаны үш онжылдықтан кейін қайта жасайды. Герцог тұтқынды сомдау үшін жергілікті тұрғындарды жалдады және Денглер өзінің тәжірибесін баяндай отырып, өзінің қадамдарын қайталайды. Кейінірек фильмге 2001 жылы Денглердің қосылуынан алынған кадрлар қосылды. Герцог содан кейін Денглердің тұтқындалуы, түрмеде болуы, қашуы және құтқарылуы оқиғаларына негізделген "Таңғы азаттық" көркем фильмін түсірді. Бұл фильмде Денглер рөлін Кристиан Бейл ойнады және ол 2007 жылдың 24 шілдесінде көрсетілді.

Қабылдау

Кішкентай Дитер ұшуға тиіс фильмі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Rotten Tomatoes шолулар жинағыш сайтында фильм 14 шолуға негізделген 93% рейтингке ие, ал орташа бағасы 7.8/10. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 3.5-ін берді.

Жалпы сілтемелер

Эймс, Эрик. Қауіпті шындық: Вернер Герцогтың деректі фильмі бойынша. Миннеаполис: Миннесота университеті, 2012. Герхардт, Кристина. "Герцогтың «Кішкентай Дитер ұшу керек» фильміндегі Германияға жасалған одақтас бомбалау науқаны". Бомбалар алысқа: Еуропа мен Жапония үстіндегі әуе соғысын бейнелеу. Уильям Раш және Вильфрид Вилмс редакциясымен. Амстердам: Родопи, 2006. 345–354 беттер. Прагер, Брэд. Вернер Герцогтың киносы: эстетикалық екстаз және шындық. Нью-Йорк: Уолфлауэр, 2007.