Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Армиясының «Құрмет» медалінің иегері

Рубен Риверс (31 қазан 1918 – 19 қараша 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде танк ротасының взвод сержанты қызметін атқару кезінде қаза тапқан Америка Құрама Штаттары Армиясының штаб-сержанты. 1997 жылы ол 16–19 қараша 1944 жылдары Франциядағы Бургальтроф маңындағы ерлігі үшін елдің ең жоғары әскери наградасы – «Құрмет» медалімен марапатталды. Риверс (жартылай чероки) және Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен тағы алты афроамерикалық 1997 жылдың 12 қаңтарында «Құрмет» медалімен марапатталды. «Құрмет» медалі 1997 жылдың 13 қаңтарында президент Билл Клинтон Вашингтондағы Ақ үйde жеті иегерге арналған «Құрмет» медалін табыстау салтанатында Риверстің отбасы мүшелеріне салтанатты түрде табысталды. Бұл жеті иегер – Екінші дүниежүзілік соғыста «Құрмет» медалімен марапатталған алғашқы және жалғыз афроамерикалықтар.

Өмірбаян

Риверс 1918 жылғы 31 қазанда Оклахома штатының Текумсе қаласында Уилли мен Лилиан Риверстің отбасында дүниеге келді. Ол жақын орналасқан Хотулка қаласында өсті, онда ол және оның он бір бауырлары отбасылық шаруа қожалығында жұмыс істеді. 1930 жылы отбасы Ерлсбороға көшті. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін Риверс бір кезде теміржолда жұмыс істеді. Ол кезде оның бойы 6 фут 2 дюйм болатын.

Әскери қызмет

АҚШ-тың одақтастардың мүддесі үшін Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргенімен, Риверс пен оның екі бауыры қарулы күштерге қосылды. Рубен жауынгерлік бөлімге тағайындалған жалғыз адам болды, ол Техастағы Камп-Худта 761-ші танк батальонында оқытылды. «Қара пантералар» деп аталған 761-ші танк батальоны ақырында генерал Джордж С. Паттонның АҚШ үшінші армиясына бекітілді, онда олар бірқатар маңызды шайқастарда өзгеше көзге түсті, бірақ Паттон олардың жетістіктерін ресми түрде мойындамады. 761-ші танк батальонының «Эйбл» ротасындағы танк взводының сержанты Риверс 761-ші батальонның алғашқы әрекеттерінде маңызды рөл атқарды, батальонның алғашқы батыры болды, сонымен қатар оның алғашқы қаза болғандарының бірі де болды. 1944 жылдың күзінде Еуропаға келгеннен кейін көп ұзамай, 761-ші батальонды генерал Паттон өзінің Саар кампаниясының бір бөлігі ретінде таңдады. 1944 жылдың 8 қарашасында 26-шы жаяу әскер дивизиясына қарасты 761-ші танк батальонының «Эйбл» ротасы Францияның солтүстік-шығысындағы Вик-сюр-Сейль маңындағы неміс бекіністеріне шабуыл жасау үшін 104-ші жаяу әскер дивизиясымен бірікті. Олар қалаға тар жолмен жақындағанда, немістер құлаған ағаш пен бірнеше миналарды пайдаланып, танктер мен жаяу әскердің жолын тоқтатты. Немістер көп ұзамай миномет пен мылтықпен жол жиегіндегі арықтарда қалған жаяу әскерге оқ жаудырды, және жағдай өте тез көптеген жарақаттарға әкелуі мүмкін болды. «А» ротасының жетекші танкінде орналасқан Риверс, регламентке сәйкес әрекет етудің жағдайды жақсарта алмайтынын түсінді. Оның орнына ол әрекет етті, нәтижесінде 761-ші батальонның алғашқы «Күміс жұлдызымен» марапатталды. Оның батырлығы туралы ресми медаль талқылауында былай делінген:

Күндізгі шабуыл кезінде танк взводының сержанты, штаб-сержант Риверс, жолға кедергі келтіріп, алға жылжуды тоқтатқан жетекші танкте болды. Жеке қауіпсіздігіне мүлдем мән бермей, штаб-сержант Риверс жаудың жеңіл қаруларынан атыс келіп тұрғанда танкіден ерлікпен түсіп, жолға кедергі келтіретін затқа кабельді бекітіп, оны жолдан алып тастады, осылайша жауынгерлік топтың алға жылжуына мүмкіндік берді. Оның шапшаң әрекеті шабуылдағы іс-қимылдың қалыптасуына кешігуге жол бермеді және қаланың сәтті шабуылға алынуына және басып алуына септігін тигізді. Штаб-сержант Риверстің бастамашылдығы, батылдығы және міндетке берілгендігі АҚШ қарулы күштеріне үлкен құрмет әкелді. Айынып қалғаны, медаль қайтыс болғаннан кейін ғана табысталды. Бір аптадан кейін Риверс қайтадан взводты басқарып көзге түсті, бірақ бұл жолы өзі соншалықты сәтті болмады. 16 қарашада «Эйбл» ротасы, Риверс жетекші танкте, тағы бір шабуылға шықты. Бұл жолы нысана Гёблингтегі неміс бекіністері болды. Қалаға кіргенде Риверстің танкы минаға түсіп, оны істен шығарды және Риверске ауыр жарақаттар келтірді. Шрапнель оның аяғын тізеден жамбасқа дейін, сүйекке дейін кесіп тастады. Оның рота командирі капитан Дэвид Уильямс кейіннен «А» ротасының қалған бөлігімен бірге Риверске көмекке келген кезде болған оқиғаны еске алды:

«Оң қолымдағы морфин инесі сержант Риверстің аяғынан жарты дюйм қашықтықта болғанда, мен сержантым оны ұстап тұруға бұйыра алатын едім. Мен: «Рубен, сен қайтып барасың. Сенде миллион долларлық жарақат бар. Сен Текумсеге қайта барасың. Сен бұдан құтылып кетесің. Сен «Күміс жұлдыз» және «Қызыл жүрек» медаліне ие болдың». Ол: «Капитан, мен сізге керек боламын» деді. Мен: «Мен сені тікелей бұйрыққа бағынуға шақырып отырмын! Сен қайтып барасың!» дедім. Мен: «Медицина қызметкерлері таспаны алып келіңдер!» дедім. Ол инені итеріп тастап, орнынан тұрды. Ол: «Бұл менің өсиетім, мен бұзбайтын жалғыз өсиет» деді. Медицина қызметкерлеріне жараны тазалап, таңулауға ғана рұқсат беріп, Риверс басқа танктың командасын алды және немістер аймақты ауыр артиллериялық атысқа белгілей бастағандықтан, «А» ротасының қалған бөлігімен бірге қорғанышқа көшті. 19 қарашаның таңертеңінде 761-ші батальон қайтадан алға жылжыды, бірақ қазір Риверстің жағдайы нашарлап кетті. Қауіпті инфекция пайда болып, өмір мен аяқты жоғалту қаупі төнді, және жарасы айқын ауырсынуға әкелді. Риверске түнгі уақытта эвакуация жасауға кеңес берілді, бірақ ол тағы да алаңнан кетуден бас тартты. Әдеттегідей, оның танкысі алға шықты, бірақ Бугальтроф қаласына жақын неміс бекіністеріне қарай жылжу кезінде «А» ротасы «өте қатты атысқа ұшырады». Уильямс қалған танктерді кері шегінуге бұйырды, бірақ Риверс неміс танкіге қарсы бөлімін анықтап, басқа бір танкпен бірге аймаққа атыс жүргізіп, шегінуді қамтамасыз етті. Осы процесте Риверс толыққанды түрде жаудың атысына ұшырады, және немістер оның танкысіне екі тікелей соққы берді. Риверс дереу қаза тапты. Капитан Уильямс Риверстің «Құрмет медалімен» марапатталуын ұсынды.

Құрмет медалі

Риверстің әскери әріптестеріне деген терең адалдығын және соғысқа деген берілгендігін көрсеткен соңғы іс-әрекеттері оған әскерилердің ең жоғары наградасын – Құрмет медалін (Medal of Honor) сыйлады. Алайда, капитан Уильямс Риверсті 1944 жылдың 20 қарашасында осы марапатқа ұсынғанмен, ол елу жылдан астам уақыттан кейін ғана табыс етілді. Риверстің тағдыры Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен афроамерикандық сарбаздарға көрсетілген құрметсіздіктің бір көрінісі болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскерилерге берілген 433 Құрмет медалінің ешқайсысы афроамерикандықтарға берілмегенімен, қарулы күштерде миллионнан астам адам қызмет етті. 1997 жылдың 13 қаңтарында осы кемшіліктердің бір бөлігі түзетілді:

1990 жылдардың басында афроамерикандық сарбаздардың Екінші дүниежүзілік соғыста Құрмет медаліне ие болу мүмкіндігінен нәсілдік себептермен айырылғаны анықталды. 1993 жылы АҚШ Армиясы Солтүстік Каролина штатының Роли қаласындағы Шоу университетіне Құрмет медалін беру процесінде нәсілдік теңсіздіктерді зерттеу және анықтау жөнінде тапсырыс берді. АҚШ Армиясының тапсырысымен жүргізілген зерттеуде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде марапаттау критерийлерінде жүйелі түрде нәсілдік дискриминация болғаны көрсетілді. Құжаттарды мұқият қарап шыққаннан кейін, 1996 жылы зерттеу Риверске және Екінші дүниежүзілік соғыстан тағы тоғыз афроамерикандыққа Құрмет медалін беруді ұсынды. Сол жылдың қазан айында Конгресс президент Билл Клинтонға осы Екінші дүниежүзілік соғыс жауынгерлеріне Құрмет медалін беруге рұқсат беретін заң қабылдады. Олардың оннан жетісі, Риверс сияқты, 1997 жылдың 12 қаңтарында мақұлданды және марапатталды (алтысының Ардақты қызмет ордендері күшін жойылып, Құрмет медаліне ауыстырылды). 1997 жылдың 13 қаңтарында президент Билл Клинтон жеті афроамерикандыққа Құрмет медалін табыс етті; штаб-сержант Риверс және тағы бес адамға медаль өмірден өткеннен кейін табыс етілді. Риверстің қарындасы Грейс Вудфорк салтанатты шарада Клинтоннан ағасының атынан Құрмет медалін алды. Ол кезде Вернон Бейкер медаль алған жалғыз тірі адам еді.