Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аль-Хадж Махмаду Ламин Драме, сондай-ақ Ма Ламин Демба Дибасси, (9 желтоқсан 1887 жылы қайтыс болды) – 19 ғасырдағы Тижани тариқатының шейхы, қазіргі Сенегал аумағында француз отаршылдық үкіметіне қарсы бірнеше көтеріліс ұйымдастырған.
al Hajj Mahmadu Lamine Drame,also known as Ma Lamine Demba Dibassi, (died 9 December 1887) was a nineteenth century Tijani marabout who led a series of rebellions against the French colonial government in what is now Senegal.
Балалық шағы, білім алуы және хаж
Махмаду Ламин Драме 1835 және 1840 жылдар аралығында қазіргі Малидегі Каеске жақын Гундюроуда дүниеге келген. Әкесі – дін ғалымы болғандықтан, Ламин алғашқы білімін одан алды, содан кейін Касаманстағы Табажангта және Канторадағы Бунмубуда оқыды. Кейін ол Бакелде Фодé Мухаммед Салумнан дәріс алды. Шамамен 1850 жылдан кейін Сегуге сапар шекті, онда Омар Таллмен кездесіп, оның қызметінде болған болуы мүмкін. 1864 және 1874 жылдар аралығында Ламин хаж сапарына шықты, Омар Талл қайтыс болғаннан кейін біраз уақыттан соң Сегуден кетіп, 1878 және 1880 жылдар аралығында қайтып келді. Отанына оралғаннан кейін Омар Таллдың ұлы Ахмаду Талл оны тұтқындады.
Mahmadu Lamine Drame was born between 1835 and 1840 at Goundiorou, near Kayes in what is now Mali. Educated in the Qur'an first by his father, a cleric, Lamine also studied at Tabajang in Casamance and Bunumbu in Kantora before later studying under Fodé Mohammed Saloum at Bakel. He traveled to Ségou, probably after 1850, where he met Umar Tall and may have served him. Some time between 1864 and 1874, Lamine went on a hajj, likely leaving Ségou a while after the death of Umar Tall and returning between 1878 and 1880. Upon his return, he was imprisoned by Tall's son Ahmadu Tall.
Көтеріліс
Ламин Жоғарғы Сенегалға оралып, француздармен достық туралы мәлімдемесіне қарамастан, ізбасарларын жинай бастады. 1886 жылдың ақпанында Ламин француздар бақылап отырған жаңа әл-Аммами билеген Бундуға қарсы джихад жариялады және Булибани қаласын басып алды. Ол Бакельдегі француз бекінісін қоршауға алды, бірақ Кейстен келген күштердің көмегімен қоршау бұзылды және ол оңтүстікке шегінді. Француздар, Тукулер және Мавр әскерлерінің көмегімен, осы аймақтағы жүздей ауылды кек ретінде өртеп жіберді. Ламин қазіргі Тамбакунда аймағындағы Дианада қайтадан бекінді. Одан ол Бундуға қайта шабуыл жасап, қуыршақ әл-Аммами Омар Пенданы өлтірді. 1886 жылдың желтоқсанында подполковник Жозеф Галлиени және батальон бастығы Вальер басқарған екі француз колоннасы қаланы басып алып, оны қуды. Бұл жеңілістен кейін Ламин Нианидегі Тубакутада қайта топтасып, 1887 жылдың шілдесінде Вули патшалығына қарсы келесі шабуылды бастады. Астана тоналып, француздың тағы бір қуыршағы болған патша өлімге кестірілді. Галлиени 1887 жылдың 8 желтоқсанында Тубакутаны басып алды. Бұл жолы Ламин тұтқындалып, келесі күні француз әскерлері оны өлімге кесті. Оның бас сүйегі қазіргі уақытта Адамдар мұражайында сақтаулы.
Lamine returned to the Upper Senegal and began gathering followers, his claims of friendship with the French notwithstanding. In February 1886, Lamine proclaimed a jihad against Bundu, ruled by a new almamy who was controlled by the French, and captured the capital of Boulibani. He besieged the French in their fort at Bakel, but the siege was broken by reinforcements coming from Kayes and he retreated south. The French, supported by Toucouleur and Moorish auxiliaries, burned a hundred villages in the area in revenge. Lamine re established himself at Diana, in what is now the Tambacounda region. From there, he re invaded Bundu, killing the puppet Almamy Omar Penda. In December 1886, two French columns led by Lt. Col. Joseph Galliéni and battalion chief Vallière captured the town and chased him away. Following this defeat, Lamine regrouped at Toubakouta in Niani, launching his next attack against the Kingdom of Wuli in July 1887. The capital was sacked and the king, another puppet of the French, was executed. Galliéni seized Toubakouta on 8 December 1887. This time, Lamine was captured, and was executed by French forces on the following day. His skull currently resides in the Musée de l’Homme.