Кіріспе

Лайендер (Layène, Layenne немесе Layeen) – 1884 жылы Сейдина Лимаму Лайе (1844-1909), туған Лимаму Тиау құрған, Сенегалде орналасқан суфи мұсылмандарының діни бауырластығы. Олардың негізін қалаушы Махди (Мұхаммедтің қайта тууы) екеніне, ал оның ұлы Сейдина Иса Руху Лайе – Исаның қайта тууы деген сенімдерімен ерекшеленеді.

Шолу

Лейне қауымдастығы барлық мұсылмандарға ашық, бірақ Лебу этно-лингвистикалық тобының ішінде құрылған, олардың көпшілігі бастапқыда Сенегалдың Дакар қаласының солтүстік шетіндегі Кап-Верт түбегіндегі балықшылар қауымдастықтарында тұрған. Лаине тармағы Сенегалдағы мұсылмандық бауырластықтардың ең кішісі болып саналады және саны жетпістен жүз мыңға дейін жетеді деп есептеледі. Қауым басшысы Халиф Генерал деп аталады, ол Сенегалдың Йофф ауданындағы Лаине кварталындағы әртүрлі мәселелер бойынша кең өкілеттікке ие. Йофф қаласында Халиф, әсем мешіт, қауымның негізін қалаушысының және оның кейбір ұрпақтарының мазарлары орналасқан. Сенегалдың Камберен қаласында, Сейдина Иса Руху Лайе жерленген жерде, сондай-ақ Малика, Йембуль, Нгор, Уакам, Баргни сияқты көптеген ауылдарда ерекше Лаине мешіті мен Лаине қауымдастығы бар.

Сенімдер мен тәжірибелер

Лайындардың нанымдары мен дәстүрлері Исламның бес негізгі қағидасын қамтиды, сонымен қатар Сейдина Лимаму Лаие ұсынған қосымша міндеттемелер де бар. Мысалы, олар күнделікті бес уақыт намаздың алдында тек қана аяқтарын емес, тізелеріне дейін жуып, әр намаздың алдында және кейін зикр жасайды. Олар сенбі күні түн ортасынан аз бұрын басталып, жексенбі күні таң намазына дейін жалғасатын апталық "діни әндер" деп аталатын рәсім өткізеді. Бұл діни әндерге құлшынысқа шақырушы уағыздар мен дауысты зикр (волоф тілінде: сиккар) кіреді. Лейен қауымдастығының көптеген мүшелері жаңа туған қыздарын есім қою рәсімінде, көбінесе дос отбасысының жас ұлына ұзатады. Бұл некелер заңды күшіне енетін болып табылады, бірақ балалар ересек болғанда олар осы некеде қалуды немесе ажырасуды (қарғыссыз) және қауымдастықтың басқа мүшесіне немесе өздері таңдаған және жақсы көретін адамға үйленуді таңдай алады. Жаңа туған ұл балалар туғаннан кейін жетінші күні сүндетке отырылады. Көптеген әйелдер жұма намазын мешітте оқуды қалайды. Кез келген Лейен мешітінде әйелдерге арналған намаз оқитын орын бар, сондай-ақ балаларды да мешітте намаз оқуға ынталандырады. Қоғамдағы адамдар шараларда ақ киім киеді. Бұған қоса, әлеуметтік иерархияны тегістеу және барлық адамдар Алланың алдында тең деген ұстанымды қолдау мақсатында, Алладан шыққан "Лайе" деген символдық тегін алу дәстүрге айналған.

Тарату

Лаиндардың көпшілігі Дакар маңындағы Кап-Верт аймағында тұрады, бірақ Сенегалдың көптеген басқа аймақтарында да лаиндар кездеседі, ал азын саны Италияда, Францияда, Канадада және АҚШ-та тұрады. 1812 жылы Лебудің Кайор патшалығынан саяси тәуелсіздігі мойындалды. Бүгінде Лаиндар Сенегал конституциясында, заңдарында және практикаларында ерекше автономия құқығына ие.

Тарих

Лайендік бауырластық 1884 жылы Сейдина Лимаму Лайе құрды, ол лебу этносының сауатсыз адамы және балықшы еді. Ол өзін исламның Мәхдиі деп жариялады, оның келуі туралы болжамдар айтылған. Ол өзінің ұлы Сейдина Исса Руху Лайені Исаның қайта оралуы деп мәлімдеді. Сейдина Лимаму Лайе қайтыс болғанда Меккеден шығып, Нгордағы үңгірде жарық түрінде паналағандығы айтылады. Ол мың жылдан астам уақыт бойы түнде бүкіл жерді аралап, екінші миссиясы үшін қай халыққа келу керектігін анықтау үшін саяхат жасады. «Мен осы халықтың арасында туғанымның себебі – лебу әйелдерінің ізгілігі (сутура) мен киімдерінің ұқыптылығы, және «Құдай мені лебулердің арасында туғанмын деп көрді» деді. Бұл қарамастан, қауымның алғашқы күндерінен бастап, мүшелікке барлық мұсылмандар қабылданды. Ол лебу этно-тілдік тобының ішінде де, сыртында да ізбасарларды жинады. Лайендердің қазіргі халифі – Сейдина Мухаммеду Махтар Лайе, ол Сейдина Мандионе Лайенің ұлы.