Кіріспе
Солтүстік территорияның тарихы 60 мың жыл бұрын, Австралияның жергілікті халқы осы аймаққа қоныстанғаннан басталады. Макасан саудагерлері Солтүстік территорияның жергілікті тұрғындарымен трепанг үшін кем дегенде 18 ғасырдан бері сауда жасап келді. Еуропалықтар болашақ территорияның жағалауын алғаш рет 17 ғасырда көріп шықты. Британдық топтар 1824 жылдан бастап Территорияның жағалау аймақтарын мекендеуге әрекеттенді, бірақ 1869 жылы Порт-Дарвин құрылғанға дейін ешқандай мекендеу сәтті болмады.
The history of the Northern Territory began over 60,000 years ago when Indigenous Australians settled the region. Makassan traders began trading with the indigenous people of the Northern Territory for trepang from at least the 18th century onwards. Europeans first sighted the coast of the future Territory in the 17th century. British groups made attempts to settle the coastal regions of the Territory from 1824 onwards, but no settlement proved successful until the establishment of Port Darwin in 1869.
Тарихқа дейінгі дәуір
Солтүстік территорияның археологиялық деректері аз болғанымен, Малакунанжа мен Наувалабилада шамамен 60 000 жыл бұрынғы қоныстануға куәлік етеді, бірақ осы ескерткіштердің термолюминесценттік тарихын анықтау туралы пікір таластар бар. Осы кезеңде теңіз деңгейі қазіргіден төмен болғандықтан, Австралия мен Жаңа Гвинея, сондай-ақ қазіргі Тимор теңізінің үлкен бөлігі біртұтас құрлықты құраған. Мұражайлардағы көптеген және күрделі тас суреттері Солтүстік территорияның алғашқы тұрғындарының бай мәдени және рухани өміріне куәлік етеді, ал Солтүстік территорияның көптеген аймақтарында ең алғашқы тұрғындар мен қазіргі жергілікті халық арасында мәдени байланыс сақталған. Тас суреттерін сенімді түрде тарихқа қою өте қиын, сонымен қатар, жас ұрпақтардың ескі суреттерді өңдеуі мен жаңаша түсіндіруіне байланысты суреттердің тікелей тізбегін анықтау да қиын болуы мүмкін. Дегенмен, археологтар өнердің үш ерекше кезеңін анықтады: эстуарға дейінгі (құрғақ климат және жойылған жануарлар), эстуарлық (теңіз деңгейінің көтерілуі және теңіз фаунасы), және тұщы сулы (тұщы су фаунасы, Макассан саудагерлері сияқты «тарихи» сюжеттерге және еуропалық технологияларға, мысалы, қару-жараққа көшу). Тас суреттері мәдени және технологиялық өзгерістерді де көрсетеді. Мысалы, бумерангтар кең найзаларға, олар ұзын найзаларға, одан кейін мылтықтар мен қайықтарға жол береді. Диңго 3500 жыл бұрын Азиядан әкелінді және тез арада аборигендер қоғамына еніп, аң ауруға көмектесті және суық түндері жылу берді.
Макасан мен Байджин саудасы
1600 жылы Голландияның Индонезия архипелагына келгенге дейін, Австралияның солтүстік жағалауындағы аралдардан келген теңізшілер сауда жасаған. Алғашқыда Байджини теңіз цигандары инжу жемісі, ұлу мен тасбақа қабығы үшін сауда жасауға келді. Байджинилер бүкіл отбасыларымен келіп, тас пен темір ағаштан үйлер салды. Олар Уарримири және Гуматж аймақтарында күріш екті. Кейіннен Макассардан (қазіргі Уджунг-Панданг) трепанг іздеп келгендер, ол қытай нарықтарында тағамдық және емдік құндылығы үшін жоғары бағаланған. Макасарлар тек трепанг жинау үшін келді, тұрақты лагерьдер құрып, егін егілмеді, тек тамаринд тұқымдары кездейсоқ түсіп, өсіп шықты. Макассардың Кимберли және Арнем жеріне жыл сайынғы сапарлары 1700-ші жылдардан басталып, 1907 жылы Австралия ережелерінің нәтижесінде тоқтатылды. Дегенмен, одан бұрын 300 жылға дейін сапарлар туралы мәліметтер бар, олар батыстағы Кимберлиден бастап Карпентария шығанағының шығысына дейін созылған. Макассарлар Солтүстік территорияның жергілікті тайпаларымен тығыз байланыста болды, территориялық суларда балық аулау және абориген еңбегін пайдалану құқығы үшін мата, пышақ, алкоголь және темекімен сауда жасады.
Еуропалық барлау және қоныстану
Солтүстік территория жағалауын алғаш рет 1606 жылы голландиялық теңізші Виллем Янссон "Дуйфкен" кемесімен көрген. Абель Тасман және көптеген француз теңізшілері де жағалауды картаға түсіріп, көптеген маңызды нысандарға ат қойды. Капитан Филип Паркер Кинг жағалауды зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1788 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте британдықтардың қоныстануынан кейін, Дарвин қаласы құрылғанға дейін Солтүстік территорияның жағалау аймақтарын қоныстандыруға төрт рет сәтсіз тытылу жасалды.
1824 1838 жыл
1824 жылы 30 қыркүйекте британдық капитан Джеймс Гордон Бремер Мелвилл аралында Форт-Дундасты, Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясының бір бөлігі ретінде салды. Форт-Дундас Солтүстік Австралиядағы алғашқы бекініс болды. Дегенмен, Тиви тайпасымен қарым-қатынастың нашарлауы, дауылдар және тропиктік өмірдің басқа да қиындықтары салдарынан 1828 жылы форт тасталып кетті. 1827 жылы 18 маусымда Кобург түбегінде Раффлз шығанағында екінші бекініс құрылды. Веллингтон фортын капитан Джеймс Стирлинг салды, бірақ ол да 1829 жылы тасталып кетті.
1838 1861 жыл
Британдықтар 1838 жылы үшінші рет әрекет жасап, 27 қазанда Порт-Эссингтонда Виктория фортын құрды. Джеймс Бремер жаңа қоныстың басшысы болды, ал 1839 жылдың шілдесінде ол және оның экипажы бұл жерге келді. 1839 жылы Бремер кетіп қалды, одан кейін қоныстағы жағдай нашарлады. Пруссиялық табиғатты зерттеуші және саяхатшы Людвиг Лейхардт Мортон шығанағынан Порт-Эссингтонға құрлықпен жүріп келді. Көші-қон жоспары сәтсіз аяқталды, ал 1846 жылы алғашқы католик дін қызметкері, әке Анжело Конфалониери бұл аймаққа келді. Дегенмен, қоныс 1849 жылдың 1 желтоқсанында таратылды. Еуропалық саяхатшылар 19 ғасырдың екінші жартысында Австралияның ішкі аймақтарына соңғы, көбінесе қиын, кейде трагикалық экспедициялар жасады – кейбіреулері отарлық биліктің ресми қолдауымен, ал енді біреулері жеке инвесторлардың тапсырысымен. 1850 жылға қарай, ішкі аймақтың үлкен бөлігі еуропалықтарға әлі де белгісіз болды. Эдмунд Кеннеди және Людвиг Лейхардт сияқты жол ашушылар 1840 жылдары олқылықтарды толтыруға тырысып, трагикалық қаза тапты, бірақ саяхатшылар жаңа жерлерді табуға немесе ғылыми сұрақтарға жауап беруге ұмтылыс жасады. Жер зерттеушілер де саяхатшылар рөлін атқарды, ал колониялар байланыс жолдарының ең қолайлы маршруттарын анықтау үшін экспедициялар ұйымдастырды. Экспедициялардың мөлшері екі-үш адамнан тұратын шағын топтардан бастап, джентльмендер-саяхатшыларға, ұсталарға, ағаш шеберлеріне, жұмысшыларға және аборигендерге жетекшілік еткен, аттар, түйелер немесе бұқалармен бірге жүрген үлкен, жақсы жабдықталған командаларға дейін әртүрлі болды.
1862 1868 ж.
1862 жылы Джон Макдуол Стюарт Орталық Австралияны оңтүстіктен солтүстікке дейін табысты басып өтті. Оның экспедициясы кейін Австралия құрлықтық телеграф желісі салынған бағытты картаға түсірді. Стюарт жаңа ашылған аймақты Уэльс ханшайымының құрметіне «Александра жері» деп атауды ұсынды. Атауы 1865 жылы ресми жарияланды, ол қазіргі Солтүстік территорияның 16° оңтүстік ендігінен төмен жатқан бөлігін қамтыды. Біраз уақыт бойы Солтүстік территория, Арнем жері де оның ішінде, тек осы сызықтың солтүстігіндегі аймаққа қатысты. 1863 жылы Солтүстік территория патент арқылы Оңтүстік Австралияға қосылды. Қосылғаннан кейін, 1864 жылы қазіргі Дарвинге жақын орналасқан Эскап Клиффс деген жерде төртінші әрекетпен қоныс тебуге тырысты. Бұл қонысты полковник Бойл Траверс Финнис басқарды. Жергілікті Марананггу тайпасымен көптеген қақтығыстар болды, ал 1867 жылы Аделаидаға шақырылып қайтқаннан кейін қоныс таратылды. Оңтүстік Австралия үкіметі қосымша қоныстар үшін жаңа орындар іздеуге тырысты, Аделаида өзені аймағын іздеу үшін зерттеуші Джон МакКинлейді жіберді, бірақ ол табысқа жете алмады.
20 ғасыр
1911 жылдың 1 қаңтарында, федерация құрылғаннан кейін он жыл өткен соң, Солтүстік территория Оңтүстік Австралиядан бөлініп, 1907 жылғы Оңтүстік Австралияның Солтүстік территориясын тапсыру туралы заңға және 1910 жылғы федералдық Солтүстік территорияны қабылдау туралы заңға сәйкес Австралия үкіметінің бақылауына берілді. Солтүстік территория (әкімшілік) туралы заңда Австралия үкіметі атынан Аумақты басқару үшін генерал-губернатор тағайындаған әкімші болуы керек екендігі, оған тиісті министр уақыт өте келе берген нұсқауларға бағынуы тиіс екендігі көзделді. 1912 жылдың соңында "Солтүстік территория" атауы қанағаттандырмайтындықтан, оны өзгерту туралы пікірлер жинасты. "Кингсленд" (Патша Жорж V құрметіне және Квинслендпен үндестік үшін), "Централия" және "Территория" деген атаулар ұсынылды, 1913 жылы "Кингсленд" басымдыққа ие болды. Бірақ, атау өзгертілген жоқ. 1926-1931 жылдар аралығында Солтүстік территория қысқа мерзімге Солтүстік Австралия және Оңтүстік ендігінің 20-шы параллелі бойынша Орталық Австралияға бөлінді. Одан кейін, Кимберли жоспары аясында Солтүстік территорияның бір бөлігі еврей халқының отанына айналу мүмкіндігі қарастырылды, бірақ бұл жер "Уәде етілмеген жер" деп түсіндірілді.
Орталық Австралия
1918 және 1921 жылдар аралығында Аумақтың және оған іргелес штаттардың кең аумақтары аборигендердің қорықтары және осы уақытқа дейін еуропалықтармен байланысы аз болған көшпелі халықтарға арналған паналау орындары ретінде белгіленді. 1920 жылы Анангу аумағындағы Улуруды қамтитын аймақ, «Аборигендер туралы ереже» (Солтүстік территория) бойынша аборигендер қорығы деп жарияланды. Бірақ, миссионерлер, авантюристтер, жергілікті халықтың әл-ауқатын бақылайтын патрульдік қызметкерлер және динго аулаушылар сияқты аз ғана еуропалықтар аймаққа келіп тұрды. 1931 жылы алтын іздеуші Харольд Лассетер өзінің танымал алтын кеніне іздеу кезінде осы аймақта қайтыс болды. Аймаққа мал өсірушілердің оралуы аз қорлар үшін бәсекелестік тудырып, аборигендермен қақтығысқа әкелді. 1940 жылы алтын іздеуге қолжетімділікті жеңілдету үшін қорықтың аумағы кішірейтілді. Туристер 1936 жылдан бастап Улуруға келе бастады. 1948 жылы көліктер жүруі үшін жол салынды. Соғыстан кейінгі ассимиляция саясаты Питжантжаджара және Янкунитжаджара халқының австралиялық қоғамға сіңіп кетуін күткендіктен, әл-ауқат органдары оларды осы процесті жеңілдету үшін аборигендердің қоныстарына көшірді.
Каледон шығанағындағы дағдарыс
1932–1934 жылдардағы Каледон шығанағындағы дағдарыс – Австралияның жергілікті халқы мен осы елге келгендер арасындағы "шекарада" болған соңғы зорлық-зомбылық оқиғаларының бірі болды. Ол жапон браконьерлерін, олар Йолнгу әйелдерін зорлаған болатын, найзамен жаралаудан басталды, одан кейін полицей қаза болды. Дағдарыс ушыққан сайын, елдің көпшілігі Йолнгу халқының жағына бұрылды және Австралияның Жоғарғы Сотына жергілікті австралиялық атынан алғашқы шағым түсті. Дағдарыстан кейін үкімет антрополог Дональд Томсонды Йолнгу халқының арасында тұруға жіберді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы Польшаға шабуыл жасағаннан кейін Австралия нацистік Германияға соғыс жариялады. 1941 жылы Жапония соғысқа кіргеннен кейін Солтүстік территория тікелей шабуылға ұшырады. Австралияның ең жақсы күштерінің көп бөлігі Таяу Шығыста Гитлерге қарсы күресуге жіберілген кезде, Жапония 1941 жылдың 8 желтоқсанында (Австралияның шығыс уақыты бойынша) Гавайидегі АҚШ-тың теңіз әскері базасы – Перл-Харборға шабуыл жасады. Сингапурды қорғауға жіберілген британдық линкор және жеңіл крейсер көп ұзамай батып кетті. Британдық Малайя жылдам құлдырап, австралиялықтарды дүрліктірді. Сингапурдың құлауынан кейін Австралия премьер-министрі Куртин «Австралия үшін шайқас» басталатынын болжады және 19 ақпанда Дарвинге қатты әуе шабуылы жасалды. Соңғы 19 айда Австралияға әуеден шамамен 100 рет шабуыл жасалды.
Жерге қатысты аборигендік құқықтар
Австралияның түпкі тұрғындары әділ жалақы мен жерге ие болу құқығы үшін күресті. Осы күрестегі маңызды оқиға – 1966 жылы Гурьинджи халқының Wave Hill мал шаруашылығындағы ереуіл мен шеруі болды. Гоф Уитлэмнің Комонвелл үкіметі 1973 жылғы ақпанда Вудвардтың Корольдік комиссиясын құрды, ол Солтүстік территорияда жер құқығын қалай іске асыруға болатынын анықтау үшін жұмыс істеді. 1973 жылғы шілдеде судья Вудвардтың бірінші баяндамасында аборигендердің пікірлерін оған жеткізу үшін Орталық Жер кеңесі мен Солтүстік Жер кеңесі құрылуы ұсынылды. Корольдік комиссияның баяндамасына жауап ретінде Жер құқығы туралы заң жобасы әзірленді, бірақ Уитлэм үкіметі оны қабылдауға үлкермей жұмыстан босатылды. Аборигендердің жер құқығы (Солтүстік территория) туралы 1976 жылғы заң Фрейзер үкіметі тарапынан 1976 жылғы 16 желтоқсанда қабылданды және 1977 жылғы 26 қаңтарда, Австралия күнінде күшіне енді.
Өзін-өзі басқару
1978 жылы аймаққа жауапты үкімет статусы берілді, оның құрамында Бас министр басқаратын заң шығару жиналысы болды және ол ресми хабарламаларын өз Үкіметтік газетінде жариялай бастады. Құрлықтық либералдық партиясы (CLP) 1974 жылы Австралияның Либералдық және Ауылдық партияларын қолдаушылардың бастамасымен Солтүстік территорияда құрылды. Осыдан кейін партия үлкен сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Партия 1974 жылдан бері аймақтағы жалпы сайлауларға қатысып келеді және 1974 жылдан 2001 жылға дейін үзіліссіз сайлауда жеңіске жетті, содан кейін Австралияның Еңбек партиясына жеңілді. 2012 жылғы Солтүстік территориядағы жалпы сайлау 11 жылдық Еңбек партиясының үкімшілігін аяқтады және Терри Миллс Пол Хендерсон басқаратын Еңбек партиясының үкіметін жеңді. Бұл жеңіс сонымен қатар шалғайдағы және мал өсіру аймақтарындағы жергілікті халықтан алған қолдауымен ерекшеленді. Алыс территориялық сайлау округтерінде (жергілікті халық сайлаушылардың үштен екі бөлігін құраған жерлерде) үлкен өзгерістер болды және бес абориген CLP кандидаттары жиналысқа сайланды. Сайланған аборигендердің арасында белгілі абориген белсендісі Бесс Прайс және бұрынғы Еңбек партиясының мүшесі Алисон Андерсон болды. Андерсон Жергілікті халықты дамыту министрі болып тағайындалды. Өзінің алғашқы министрлік мәлімдемесінде ол КЛП-ның білім беруді жақсартуға және жергілікті халық үшін нақты жұмыс орындарын құруға көмектесуге баса назар аударатынын айтты. Алайда, Алисон Андерсон 2014 жылы тағы екі жергілікті депутатпен бірге КЛП-ден кетіп, қысқа мерзімге тәуелсіз депутат ретінде қайтадан жұмыс істеді. 2014 жылдың 27 сәуірінде үш депутат Палмер Біріккен партиясына қосылды, ал Андерсон парламенттік лидер болып тағайындалды.
Жақында болған тарих
1995 жылы Солтүстік территорияда ерікті эвтаназия заңды болған әлемдегі санаулы аймақтардың бірі болды, бірақ Федералдық парламент осы заңды күштен шығарды. Осы заң күшіне енгенге дейін доктор Филип Нитшке үш адамды өз еркімен эвтаназия жасады. 2007 жылы Австралия Федералдық үкіметі Солтүстік территориядағы ұлттық төтенше жағдайға жауап шараларын ("араласу" деп те аталады) жүзеге асырды. Бұл шара Солтүстік территорияның абориген қауымдастықтарында балаларға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық және қаптағандық туралы айыптауларды жою мақсатында әлеуметтік көмек, құқық қорғау және жер беру шараларын қамтитын даулы саясат болды. Бұл бастама іске асырылу кезіндегі мәселелерге байланысты көп дау тудырды, соның ішінде 1975 жылғы нәсілдік дискриминацияға қарсы заңның күшін жою, 600-дан астам Австралия қорғаныс күштерінің абориген қауымдастықтарына орналасуы, қауымдастықтармен кеңес жүргізбеу және қалашықтарды мәжбүрлі түрде иелену. Бұл 2006 жылы абориген қауымдастықтарында балаларға қатысты сексуалдық шабуыл туралы айтылған айыптауларға берілген асығыс жауап ретінде сынға ұшырады. Сонымен қатар, кейбір адамдар оны үкіметтің осы қауымдастықтарды бақылауға жасаған тағы бір әрекеті деп санайды.