Кіріспе

Адмирал сэр Джеффри Лейтон (20 сәуір 1884 – 4 қыркүйек 1964) – Корольдік теңіз күштері офицері. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс кемелерінен шабуылға ұшырағанда, ол суасты қайығымен Дания жағалауында қағылып қалды. Осы оқиғаға қарамастан, ол Екінші дүниежүзілік соғыста жоғары лауазымдарға көтеріліп, 1947 жылы зейнетке шықты. Оның соңғы қызметі Портсмут қаласының Бас қолбасшысы болды.

Ерте өмір және мансап

Лейтон Ливерпульдік заңгер Джордж Лейтонның ұлы болды және Истман Корольдік теңіз академиясында білім алды. Ол 1899 жылдың 15 мамырында HMS Britannia кемесінде теңіз кадеті ретінде Корольдік теңіз флотына қосылды. Одан кейін ол Англия таңсығында және АҚШ-тың оңтүстік жағалауында крейсерлерде мичман болып қызмет етті. Лейтон лейтенанттық курсын бітірді және 1905 жылдың 30 қарашасында лейтенант шеніне көтерілді. Содан кейін ол теңіз флотының су асты кемелері бөліміне өтті, онда ол алғаш рет командалық қызметке тағайындалды. 1910 жылдан бастап екі жыл жалпы әскери қызметтен өтті және 1912 жылы қайтадан су асты кемелеріне оралып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше су асты кемесіне қолбасшылық етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы 18 тамызда Лейтонның су асты кемесіне Балтық теңізіне ресейліктерге көмектесу үшін тапсырма берілді, бірақ ол Дания жағалауындағы Салтхолмға тіреліп қалды. Е13 келесі күні таңертең неміс торпедалық кемесімен жойылды, нәтижесінде оның экипажының жартысы қаза тапты. Лейтон мен қалғандары Копенгагенде интернировкаланды. Үш айдан кейін, жергілікті теңізші кейпінде, ол Британияға қайта оралуға қол жеткізді. 1916-17 жылдары ол S 1 эксперименталды бумен жүретін су асты кемесіне командирлік етті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол "Еңбегі үшін орден"мен марапатталды.

Жақсылық аралығы

1922 жылы 31 желтоқсанда Лейтон капитандыққа көтеріліп, Су асты кемелерінің контр-адмиралы штабының бастығы лауазымын атқарды. 1920 жылдардың соңында ол Адмиралтействода Операциялар жөніндегі директордың орынбасары болып тағайындалды және 1930 жылы Императорлық қорғаныс колледжінде курс өтті. 1931-1933 жылдары Қытай бекетінде штаб бастығы болып қызмет етті. Ол 1934 жылдан 1936 жылға дейін Портсмуттегі Корольдік теңіз базасына қолбасшылық етті, содан кейін Адмиралтействода Кадрлық қызмет директоры болды. Содан кейін Лейтон қайтадан әскердегі қызметтен кейін, 1938 жылдың тамызынан 1939 жылдың тамызына дейін "Крестовый крейсер" эскадрильясына қолбасшылық етті. Кейін Лейтон Жерорта теңізі флотының бас штабының орынбасары болып тағайындалды, алдымен адмирал сэр Дадли Паундтың, кейін адмирал сэр Эндрю Каннингемнің басшылығымен. Ол 1939 жылдың 3 қыркүйегінде соғыс басталғанда, , , және кемелерінен тұратын 1-ші шайқас эскадрильясына қолбасшылық еткені жазылған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы қыркүйекте Лейтон Қытай станциясына басшылық етті. Істеуге көп жұмыс бар еді. Қорғау және ұйымдастыру жеткіліксіз болды; портық жабдықтар тиімсіз жұмыс істеді, көптеген көлік кемелері ашық теңіздегі тұғырларда күтіп қалды, бұл Лейтонды қатты алаңдатты. Ол дереу радар, азаматтық қорғаныс және Коломбоның әуе шабуылына қарсы жүйесін жақсартуға кірісті. Жапондықтар Тынық мұхитына қайта оралды, ал 11 сәуірде Лейтон жаудың Цейлоннан Сингапурға шегінгенін хабарлады. Цейлон аралын қорғау толық сәтсіздікке ұшырамады, тіпті радар жүйесі сенбі күні болғандықтан өшірілгеніне қатысты сын айтылса да. Аралдағы Корольдік әуе күштері мен флоттың әуе күштерінің эскадрильялары, бірақ тиімді ұшақтары аз болды (50-ге жуық Hawker Hurricane ұшағына қарсы 300-ге жуық жапондық ұшақ) және кейбір ескірген немесе қолайсыз ұшақтар (Catalinas, Blenheims және Fulmars) қорғанысқа қатысты. Коломбо шабуылы кезінде 19 жапондық ұшақ атып түсірілді, ал 27 Hurricane және 12 басқа ұшақ жоғалды. Тринкомалиде де шамамен бірдей жапондық ұшақтар атып түсірілді, бірақ 11 Hurricane және Fulmars (барлығы 25 ұшақтан) жоғалды. Артур Брайант "Толқынның өзгеруі" еңбегінде адмирал Лейтонның үлесін өте жағымды бағалайды. "Аралдың бас қолбасшысының уақтылы шараларының арқасында Пасхада Цейлон аспанында болған оқиға соғыстың шешуші нүктелерінің біріне айналды. Штаб басшыларының алғырлығы (аралға Лейтонды жоғарғы қолбасшы етіп тағайындауы) және арал мен Шығыс флотына сеніп тапсырылған екі адмиралдың ептілігінің нәтижесінде Цейлонның әуе қорғанысы – Үнді мұхитының кілті – бұзылмай қалды және флот теңізде қауіпсіздікте болды. Жапон соғысы басталғалы бері алғаш рет "Күннің шығуы" жасаған ірі шабуыл сәтті тоқтатылды."

Кейінгі өмірі

Соғыстан кейін Лейтон Ұлыбританияға Портсмут қаласының Бас қолбасшысы ретінде оралды және 1947 жылы зейнетке шыққанға дейін осы қызметте тұрды.