Кіріспе
Рокфеллер орталығында жыл сайын орналастырылатын Рождество шыршасы
Рокфеллер орталығындағы Рождество шыршасы – Нью-Йорк қаласының Манхэттен орталық бөлігіндегі Рокфеллер орталығында жыл сайын орналастырылатын үлкен Рождество шыршасы. Шырша қараша айының ортасында орнатылады және қарашаның соңғы сәрсенбісінде немесе желтоқсанның бірінші сәрсенбісінде, сондай-ақ Алғыс айту күнінен кейінгі бірінші сәрсенбіде өткізілетін ресми салтанатта жағылады. 1997 жылдан бері жарықтандыру NBC телеарнасының «Рокфеллер орталығындағы Рождество» бағдарламасы арқылы тікелей эфирде жүздеген миллион көрерменге көрсетіледі. Шыршаны жарықтандыру салтанаты әр бағдарламаның соңында тікелей эфирде көрсетіледі, одан кейін эстрадалық өнер көрсетіледі және шыршаны Нью-Йорк қаласының қазіргі мэрі, Tishman Speyer компаниясының бас директоры және президенті, сондай-ақ арнайы қонақтар жағады. Жыл сайын осы көрікті жерді шамамен 125 миллион адам тамашалайды. 2023 жылғы ресми Рождество шыршасын жарықтандыру 2023 жылдың 29 қарашасында тікелей эфирде өтті. Шырша 2024 жылдың 13 қаңтарына дейін, сағат 22:00-ге дейін қойылды. Рокфеллер орталығының бау-бақша бөлімінің басшысы Нью-Йорк штаты мен оның маңындағы штаттарда, тіпті Канаданың Онтарио провинциясындағы Оттава қаласында да қажетті шыршаны іздейді. Рокфеллер орталығының бас бағбаны Эрик Паузе жыл сайын Рокфеллер орталығының Рождество шыршасын таңдайды. Ол үш штаттың әр жеріндегі балабақшаларды аралап, үйдің ауласында өсетін ерекше шыршаларды іздейді. Шыршаларды қарау үшін Рокфеллер орталығының веб-сайтына да ұсынуға болады. Паузе мен оның командасы әр жылғы шыршаны оның күштілігіне, «шырша пішініне» және ауыр әшекейлерді ұстау қабілетіне қарай таңдайды. Шырша таңдалғаннан кейін, оны кесу кезінде кран қолдайды, содан кейін 38 метрге дейін шыршаны тасымалдауға қабілетті телескопиялық тіркемеге ауыстырады, бірақ Рокфеллер орталығының маңындағы көшелердің тарлығы шыршаның биіктігін 100 метрмен шектейді. Содан кейін шырша жергілікті Christmas Tree Brooklyn компаниясы арқылы қалаға жеткізіледі. Манхэттенге бара жатқанда шыршаға көбінесе үлкен қызыл ленталар немесе мерекелік сәлемдемелер жазылған баннерлер киіледі. Шыршаны жеткізу үшін жүк көліктері, баржалар және тікұшақтар пайдаланылды. Рокфеллер орталығына жеткеннен кейін, шырша ортасынан төрт сым және түбінен болат тірекпен бекітіледі. Шыршаның айналасына 50 мыңға жуық түрлі-түсті LED шамдар мен жұлдызды әшекейлерді ілуге көмектесетін мұңқалар орнатылады. Шыршаның басына орнатылған Сваровски кристалды жаңа жұлдызы 2018 жылы белгілі сәулетші Даниэль Либескиндтің жобасы бойынша жасалды. Жаңа жұлдызда 70 тікенегі және үш миллион кристаллы бар, олар инженерлермен жұмыс істеген Oznium компаниясының LED шамдарымен жабдықталған. Оның жалпы салмағы 408,23 кг.
Тарих
Рокфеллер орталығында алғашқы Рождестволық шыршы 1931 жылы, Рокфеллер орталығының салынысы кезінде, итальян-американдық жұмысшылар кішкентай бальзам шыршасын "жусан жидектерінің тізбектерімен, қағаз гирляндаларымен және тіпті бірнеше қалайы банкалармен" безендірген кезде орнатылды. Екі жылдан кейін 50 фут (15 метр) биіктігіндегі алғашқы ресми шыршы жарықтандырылғанда, Рокфеллер орталығы оны "Нью-Йорк тұрғындары мен қонақтары үшін мерекелік шам" деп атады. 1936 жылы алаңда шыршының астында мұз айдыны ашылды. Сол кезден бері Рокфеллер орталығының Рождестволық шыршысы жыл сайынғы дәстүрге айналды. Жұмысшылар сол жарықтандырылмаған шыршыға өз ақшаларын салып, гирляндаларын жұмысшылардың отбасылары жасады. Рокфеллер орталығының сайтында айтылғандай, шыршы "бастапқыда әлемде болып жатқан оқиғаларды көрсететін және жиналатын орын болды". 1971 жылы Вермонт штатының Шығыс Монпелье қаласынан келген 65 фут (20 метр) биіктігіндегі шыршы алғаш рет қайта өңделді. Одан Манхэттеннің жоғарғы бөлігіндегі табиғат жолдары үшін 30 үш бушельдік қаптық мульча жасалды. Әдетте шыршы жүк көлігімен жеткізілсе де, 1998 жылы ол Огайо штатының Ричфилд қаласынан әлемдегі ең үлкен көліктік ұшақпен жеткізілді. 2001 жылы 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін шыршы тағы да қызыл, ақ және көк түстермен безендірілді. LED шамдар күніне 1200 киловатт-сағат электр қуатын үнемдейді, бұл 2000 шаршы фут үйді бір ай бойы қуатпен қамтамасыз етуге жеткілікті. 2014 жылы қала әкімі Билл де Блазио шыршыны жағу рәсіміне қатыспады. 2009 жылдан бері шыршы 5 секундтық кері санаудан кейін жарықтандырылады, ал 2011 жылдан бері шыршыны жағу рәсімінен кейін хордың орындауында "Әлемге қуаныш" әні орындалады. 2018 жылға дейін жарықтандыру бағдарламаның соңғы сәті болды, содан бері ол соңғы он минутқа көшірілді. 2020 жылдың 16 қарашасында жаңадан жеткізілген шыршының оралған бұтақтарында сусызданған және ашқан ересек ұрғаш құсы табылды. Бұл құсты Нью-Йорк штатының Онеонта қаласынан Нью-Йорк қаласына дейін 274 шақырым қашықтықта шыршыны тасымалдаған жұмысшылар тапты. "Рокфеллер" (Рокки) деп аталған қауырсынды қонақ үш күндік сапарға төтеп берді және көптеген адамдардың қызығушылығын тудырып, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Ол жануарлар дүниесі орталығына тексеруге және күшіне келгенше емделді, содан кейін Нью-Йорк штатының Согертис қаласындағы жануарлар дүниесі орталығының аумағында босатылды.
Көрсетілім
Әсемделген ағаш кем дегенде жаңа жылдың 6 қаңтарына дейін 30 Рокфеллер Плазасының кіреберісінде орналасады. 2019 жылы Рокфеллер орталығының мәліметінше, ағаш көршітілген кезде күн сайын жарты миллионнан астам адам одан өтеді. Салтанатты шараны Today бағдарламасының Аль Рокері (1997 жылдан бері), Саванна Гатри (2012 жылдан бері) және Хода Котб (2017 жылдан бері) жүргізеді. 2007 жылы Эшли Тисдейл мен Ник Лачи Рокермен бірге хабар таратуды жүргізді. 2018 жылы MSNBC және Today арнасының жүргізушісі Крейг Мелвин эфирді бірлесіп жүргізе бастады. 2022 жылы Марио Лопес Гутри мен Рокердің аурулары мен оның қан ұюына байланысты денсаулық мәселелеріне байланысты оларды ауыстырды. Келли Кларксон 2023 жылы жүргізді. 1997 жылға дейін ол тек Нью-Йорктегі WNBC арнасында прайм-таймнан бұрын көрсетілді. 2019 жылы екінші сағат қосылды, яғни ағаш ендігіде түнгі сағат 22:00-ге дейін жағылады.
Орындаушылар
Соңғы жылдары, ағаш жағу рәсімінен бұрын атақты адамдардың қатысуы және тікелей концерттер өткізіліп, онда музыка әлемінің ең ірі жұлдыздары өнер көрсетті. Телеарнада көрсетілген шараларда Джон Легенд, Диана Росс, Гвен Стефани, Гарт Брукс және Триша Йервуд, Мартина Макбрайд, Pentatonix, Долли Партон, Кэрри Андервуд, Брэд Пейсли, Гарри Конник, Розмари Клуни, Энни Леннокс, Нора Джонс, Арета Франклин, Синди Лаупер, Бритни Спирс, Хилари Дафф, Джессика Симпсон, Джастин Бибер, Буста Раймс, Марая Кэри, Джош Гробан, Jonas Brothers, Майли Сайрус, Бейонсе, Джейми Фокс, Микки Гайтон, Леди Гага және Тони Беннет сияқты әртістер өнер көрсеткен. Салтанатты шара дәстүрлі түрде The Rockettes тобының өнерімен аяқталады.
Жылдық ағаш туралы мәліметтер
Жыл Бастапқы орны Ағаш түрі Биіктігі Жарықтандыру рәсімі Ескертулер 1931 Балсам шыршасы 20 фут (6 м) Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) 20 желтоқсан 1934 1935 Норвегия шыршасы 80 фут (24 м) 1936 Мористоун, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) Жаңа ашылған коньки тебу алаңымен егіз ағаштар 1937 Смитфилд, Род-Айленд Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) Егіз ағаштар 1938 Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) 19 желтоқсан 1938 Егіз ағаштар 1939 Қаласы белгісіз, Нью-Джерси тек прожекторлармен және бір жұлдызбен безендірілген 1940 Хайд Парк, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 88 фут (27 м) 1942 Хантингтон, Нью-Йорк, 1944 Лонг-Айленд, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 65 фут (20 м) 1941 жылдан бері жарықтандырылмаған. "Қараңғы ағаштар" деп белгілі 1945 Сиосет, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 55 фут (17 м) 14 желтоқсан 1945 1946 Сиосет, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 1947 Дир Парк, Нью-Йорк 1948 Маунт Кисско, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 90 фут (27 м) 10 желтоқсан 1948 1949 Яфханк, Нью-Йорк 9 желтоқсан 1949 Ақ түспен сырланған 1951 Лейк Ронконкома, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 85 фут (26 м) Питер Стуйвесант мүлігінен 1953 Мористоун, Нью-Джерси 1954 Белвидере, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 65 фут (20 м) 1955 Белвидере, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 65 фут (20 м) 1956 Далтон, Нью-Гэмпшир Ақ шырша 64 фут (20 м) 6 желтоқсан 1956 1957 Айленд Понд, Вермонт Ақ шырша 67 фут (20 м) 1958 Ист Мэдисон, Мэн Ақ шырша 64 фут (20 м) 11 желтоқсан 1958 1959 Поданк, Массачусетс Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) 10 желтоқсан 1959 1960 Норт Харфорд, Пенсильвания Норвегия шыршасы 85 фут (26 м) 7 желтоқсан 1961 1962 Гринвилл, Мэн Ақ шырша 67 фут (20 м) 6 желтоқсан 1962 1963 Херли, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 60 фут (18 м) 12 желтоқсан 1963 1964 Лейк Кармел, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 60 фут (18 м) 10 желтоқсан 1964 1965 Дариен, Коннектикут Норвегия шыршасы 60 фут (18 м) 9 желтоқсан 1965 1966 Оттава, Онтарио, Канада Ақ шырша 64 фут (20 м) 1967 Ковентри, Вермонт Балсам шыршасы 65 фут (20 м) 1968 Холланд, Вермонт Балсам шыршасы 70 фут (21 м) 11 желтоқсан 1969 1970 Ковентри, Вермонт Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 1979 Спринг Вэлли, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) 8 желтоқсан 1980 1981 Вест Денвилл, Вермонт Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 9 желтоқсан 1985 1986 Нануэт, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 68 фут (21 м) 1 желтоқсан 1986 1987 Сафферн, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 70 фут (21 м) 4 желтоқсан 1989 1990 Вест Норуолк, Коннектикут Норвегия шыршасы 65 фут (20 м) 2 желтоқсан 1992 1993 Нануэт, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 90 фут (27 м) 3 желтоқсан 1996 1997 Стони Пойнт, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 2 желтоқсан 1998 1999 Киллингворт, Коннектикут Норвегия шыршасы 100 фут (30 м) 1 желтоқсан 1999 2000 Буханан, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 80 фут (24 м) 29 қараша 2000 2001 Уэйн, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 81 фут (25 м) 28 қараша 2001 2002 Блумсбери, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 76 фут (23 м) 4 желтоқсан 2002 2003 Манчестер, Коннектикут Норвегия шыршасы 71 фут (22 м) 30 қараша 2004 2005 Уэйн, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 74 фут (23 м) 30 қараша 2005 2006 Риджфилд, Коннектикут Норвегия шыршасы 88 фут (27 м) 29 қараша 2006 2007 Шелтон, Коннектикут Норвегия шыршасы 84 фут (26 м) 28 қараша 2007 2008 Гамильтон Тауншип, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 72 фут (22 м) 3 желтоқсан 2008 2009 Истон, Коннектикут Норвегия шыршасы 76 фут (23 м) 2 желтоқсан 2009 2010 Махопак, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 74 фут (23 м) 30 қараша 2010 2011 Миффлинвилл, Пенсильвания Норвегия шыршасы 74 фут (23 м) 30 қараша 2011 2012 Фландерс, Нью-Джерси Норвегия шыршасы 80 фут (24 м) 28 қараша 2012 2013 Шелтон, Коннектикут Норвегия шыршасы 76 фут (23 м) 4 желтоқсан 2013 2014 Денвилл, Пенсильвания Норвегия шыршасы 85 фут (26 м) 3 желтоқсан 2014 2015 Гардинер, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 78 фут (24 м) 2 желтоқсан 2015 2016 Онеонта, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 94 фут (29 м) 30 қараша 2016 2017 Стейт Колледж, Пенсильвания Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 29 қараша 2017 2018 Уолкилл, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 72 фут (22 м) 28 қараша 2018 2019 Флорида, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 77 фут (23 м) 4 желтоқсан 2019 2020 Онеонта, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 75 фут (23 м) 2 желтоқсан 2020 2021 Элктон, Мэриленд Норвегия шыршасы 79 фут (24 м) 1 желтоқсан 2021 2022 Квинсбери, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 82 фут (25 м) 30 қараша 2022 50,000 LED шамдары және Swarovski кристалды жұлдызы; 14 қаңтар 2023 жылға дейін қойылды 2023 Вестал, Нью-Йорк Норвегия шыршасы 80 фут (24 м) 29 қараша 2023 50,000-нан астам түрлі түсті LED шамдары; Swarovski жұлдызымен безендірілген