Кіріспе
Португалиялық композитор Антониу Шагас Роза (1960 жылы туған) – қазіргі заманғы классикалық музыканың португалиялық композиторы және өзінің буынындағы заманауи музыка жазудың маңызды тұлғаларының бірі саналады. Оның туындыларына камералық опералар, ән тізбектері, сондай-ақ камералық және симфониялық оркестрлерге арналған көптеген шығармалар кіреді. Оның музыкасы Еуропаның түкпір-түкпірінде, Азияда және Америкада орындалды.
António Chagas Rosa (born 1960) is a Portuguese composer of contemporary classical music, considered one of the leading figures of contemporary musical writing of his generation. His output includes chamber operas, song cycles and numerous works for chamber and symphony orchestras. His work has been played all over Europe as well as in Asia and America.
Өмірбаян
Лиссабонда туған ол Лиссабонның Жаңа университетінде фортепиано және тарихты оқыды. 1984 жылдан 1987 жылға дейін Лиссабонның Калуст Гүлбенкян қорынан стипендия алып, Шагас Роза Амстердамдағы Sweelinck консерваториясында Александр Грисанидеден заманауи фортепиано және камералық музыканы оқыды. 1987-1992 жылдар аралығында Португалия үкіметінің стипендиясымен Ротердам консерваториясында Клас де Фрис және Питер Ян Вагеманспен композицияны оқыды. Нидерландыда Антонио Чагас Роза голланд опера театрында репетитор және көмекші болып жұмыс істеді, Sweelinck консерваториясында опера класының мұғалімі болды. Басқа қойылымдардың ішінде Луи Андриессеннің "De Materie" операсы бойынша Роберт Уилсонмен, ал Арнольд Шёнбергтің "Die Glückliche Hand" репетициясы кезінде Оливер Кнуссенмен жұмыс істеді. Пианист ретінде ол Gaudeamus және "Жауапсыз сұрақ" қорындары ұйымдастырған көптеген концерттерге қатысты. 1989 жылы Амстердамның Dansproductie би тобы шақырғанда, ол Джон Кейдждің дайын фортепианоға арналған музыкасын көптеген голланд қалаларында, сондай-ақ Лондон, Мулхаус және Гент қалаларында орындады. 1994 жылы Калуст Гүлбенкян қорының ACARTE бөлімі оған португал жазушысы Пауло Лагестің либреттосы бойынша "Аштықты жеңілдету үшін әндер" камералық операсын жазуды тапсырды. Басқа тапсырыспен жасалған жұмыстар: Макао халықаралық музыка фестивалі, Португалия радиосы (Antena 2), Лиссабондағы Сан-Карлос ұлттық театры, Каса-де-Матеус қоры, Нидерланд Камерлік хоры және тағы да басқалар. Оның шығармалары Португалия, Испания, Франция, Нидерланды, Австрия, Германия, Швеция, Швейцария, Украина, АҚШ, Макао және Гонконгтағы бірнеше заманауи музыка фестивальдерінде орындалды. 1997 жылы Париждегі Tribune Internationale des Compositeurs (ЮНЕСКО) фестивалінде фортепиано мен оркестрге арналған концертімен Португалияны өкілдік етті. 1998 жылы Венадағы Wien Modern фестивалінде австриялық Klangforum ансамблі Moh-ды (ноябрьдегі португалдық Music фестивалінің тапсырысы бойынша) тұсаукесерін көрсетті. Бұл шығарма Испанияда (Ensems, Валенсия) және Португалияда (Портодағы Serralves залы) Ремикс ансамблімен, дирижері Стефан Асберимен орындалды. 1999 және 2002 жылдары ол Римдегі Premio Valentino Bucchi композиция байқауының қазылар алқасының мүшесі болды. 2000 жылы оның тенор, фортепиано және электроникаға арналған Non Altro әндер циклы Амстердамның Concertgebouw-ында тұсаукесерін өткізді. Оның көптеген шығармалары Португалияда және Нидерландыда жарық көрді (Fermata, Musicoteca, Donemus), сондай-ақ оның фортепиано сонатасы, пикколо мен фортепианоға арналған Altro (Numérica, Port.), және дайын маримбаға арналған 4 Картун (Deux Elles, UK) жарияланды. Антонио Чагас Розаның соңғы операсы – "Құпия әуендер", голланд жазушысы Геррит Комридждің либреттосы бойынша, 2001 жылы Еуропаның мәдени астанасы болған Порто және Роттердам қалаларының бірлескен тапсырысымен жазылды. Онда 16 ғасырлық гуманист философ Дамиао де Гойстың өмірінен үш эпизод баяндалады. Сондай-ақ ол композитор болған, Инквизиция оны орынсыз (полифониялық) музыка жазуда айыптап, түрмеге қамап, кейін өлтірді. Операның тұсаукесері Ротердамның Schouwburg театрында, Casa da Música (Порто) және Ротердамның Onafhankelijk Toneel бірлесіп жасаған қойылым ретінде өтті. Оның соңғы туындыларының ішінде Амстердамның Nederlands Kamerkoor, Лиссабонның заманауи музыка тобы, португалдық перкуссиялық тобы Drumming (музыкалық ансамбль), Марсельдің Ensemble Musicatreize және Порто Casa da Música ұлттық оркестрі үшін жазылған композициялар бар. 1996 жылдан бастап Антонио Чагас Роза Авейро университетінде (Португалия) Коммуникация және өнер факультетінде камералық музыкадан сабақ береді, онда ол 2006 жылы докторлық диссертациясын қорғады.
Жұмыстардың тізімі
Пианино сонатасы (1988) Премьерасы сол жылы Амстердамның "De Ijsbreker" концерт залында өтті. Португалия мен Нидерландыда бірнеше рет орындалды. Нэнси Харпердің орындауында NUMÉRICA (Порт.) жазылған Tres Gacelas (1988/89), контральто және камералық оркестр үшін. Лорканың өлеңдеріне арналған әндер циклі. Премьерасы Роттердамдағы "De Unie" концерт залында өтті, ал келесі жылы Лиссабонда Шарон Купер мен Мишель Табахник Калуст Гюльбенкян қорында орындады. Мегхасандешам квинтикорд пен скрипка квартеті үшін (1989/90). 1990 жылы Лиссабонда премьерасы болды, ал 1993 жылы Киевте қайта жөнделгеннен кейін Жаңа Музыканың 2-ші форумында орындалды. Сылбырлы квартет пен үлкен оркестр үшін Антиноус (1990/92). 1994 жылы Лиссабонның Калуст Гюльбенкян қорында Шилингриан квартеті мен Гюльбенкян оркестрінің жетекшілігімен Люкас Пфаффтың басшылығымен жазылды. Бастапқы әндер – биік дауыс пен фортепианоға арналған (1992). Лао Цзе поэмасына жазылған әндер, канадалық сопрано Джанис Джексон үшін жазылып, сол жылы Амстердамдағы "De Ijsbreker" концерт залында премьерасы өтті; Голландияның KRO радиосы жазды. Аштықты жою туралы әндер, алты сахнадағы камералық опера (1992/94). Бұл опера Лиссабонның ACARTE фестивалі тарапынан 1994 жылғы музыкалық театр бағдарламасында Пина Бауштың Вуппертальдік Танцтеатрымен бірге таңдалды. Афонсо Домингуес, тенор мен фортепианоға арналған (1994/97). Пауло Лагестің өлеңдерінен ән циклі; Голландияның Амстердамдағы Концертгебукте голландтық "Vrienden van het Lied" қорының мерейтойында премьерасы өтті. Виола мен фортепианоға арналған Ангор (1994/95). Премьерасын Стокгольмде шведтік камералық оркестрдің мүшелері "KammerensembleN" орындады, оған оның жұмысы арналған. Нидерланды, Германия және Португалияда орындалды. Пианино концерті (1994/95). Макаоның X Халықаралық музыка фестивалі үшін жазылған (1996); бұл шығарманы американдық пианист Джей Готтлиб және Пекин орталық операсының симфониялық оркестрі Рональд Цоллманның басшылығымен орындады. Португалия радиосы жазды, кейін "Еуропа радиоларының одағы" арқылы бүкіл Еуропаға таратылды. O Céu sob as Entranhas, баритон мен фортепиано триосы үшін (1996). Португалиялық ақын Луис Мигель Наваның өлеңдеріне арналған әндер циклі, ұлттық радио RDP 2 тапсырысы бойынша жазылған. Премьерасы Лиссабонның опера театры Сан-Карлоста өтті. Платонның жеті эпиграммасы, сопрано мен фортепианоға арналған (1997). Платонның өлеңдерінің жинағына арналған ән циклі. Лиссабонның ACARTE мәдени орталығының тапсырысы бойынша. 3 Консоль, диктофон мен камералық оркестр үшін (1997/98). Лиссабонның Калуст Гюльбенкян қоры тапсырған камералық концерт, 1999 жылғы қазіргі заманғы музыка фестивалінде премьерасы өтті. Мох, камералық оркестр үшін (1998). "Klangforum Wien" оркестріне арналған, 1998 жылы Венада өткен Вена заманауи фестивалінде тұсаукесері өтті. Төрт карикатура, сололық дайындалған маримбаға арналған (1999). Португалиялық маримба виртуозы Педро Карнейроға арналған. Бірнеше елде орындалды. Non Altro, тенор, фортепиано және таспаға арналған (1999). Португалиялық Fundação da Casa de Mateus тапсырысымен жазылған ән циклі, Марсель Бикман мен Ханс Адольфсенге арналған. Премьерасы 2000 жылдың ақпан айында Амстердамның Концертгебугінде өтті. Кейін Нидерланды мен Португалияда концерттер өтті. Альтро (2000), пикколо мен фортепианоға арналған, Санта-Мария-да-Фейрада премьерасы болды, CD-де жазылған. Түстен кейін және таудың айтқаны (2000). Марино Форментидің премьерасы 2000 жылдың сәуірінде Лос-Анджелес округінің мұражайында өтті. Melodias Estranhas (2000/1), голланд ақыны Геррит Комридің либреттосы бойынша 2001 жылы Еуропаның мәдени астаналары болған Порто және Роттердам қалаларының тапсырысы бойынша 3 актідегі камералық опера. Премьерасы 2001 жылдың желтоқсан айында Роттердамның Стадсшувбургінде өтті. Quatrains du Secret Estude (2002), хор a capella үшін, Нострадамустың мәтіндері бойынша, Амстердамның Nederlands Kamerkoor тапсырысы бойынша. Pour les temps glissants (2002), бас-кларинет пен кылды трио үшін, Лиссабондағы қазіргі заманғы музыка тобының тапсырысы бойынша. Zwei Kleinbauernlieder (2002), тенор мен фортепианоға арналған, Рафаэль Урвейдердің мәтіндері бойынша, 2002 жылы Iberia фестивалінің тапсырысымен (Musikhochschule Zürich/Winterthur); 2002 жылдың қыркүйегінде Марсель Бикман мен Ханс Адольфсеннің премьерасы. Deep Water Music (2002), 4 домбырашы үшін, португалдық перкуссиялық топтың тапсырысы бойынша. Naishapur (2003), баритон, перкуссия және фортепианоға арналған, Фернандо Пессоаның өлеңдеріне арналған ән циклі, Jeunesse фестивалінің тапсырысы бойынша (Вена 2003). Cicuta (2005, Мария Тереза Хортаның өлеңдері бойынша сопрано мен фортепианоға арналған ән циклі. Премьерасы: Casa da Música, Порто, 2005. W (Casa da Música Porto тапсырысы бойынша). Serei só eu (2005), сопрано мен скрипка квартеті үшін, Рихард Вагнердің Изольданың Махаббат өлімі туралы мәтіні бойынша (Жорже де Сена). Премьерасы: Arnold Schoenberg Center, Вена, 2005. Ensemble Wiener Collage (Вена) тапсырысы бойынша жұмыс. As Feiticeiras/Les Sorcières (2005/6, Ensemble Musicatreiza (Марсель) тапсырысы бойынша жазылған сахналық кантата, Мария Тереза Хортаның түпнұсқа өлеңі бойынша. 29 наурыз 2006 жылы Марсельде Théâtre Les Bernardines театрында премьерасы өтті. Жазу қол жетімді (Actes Sud 2006). Radio France (2007) жүлдесімен марапатталған өнім. A boca (2006), фаготқа арналған, Casa da Música тапсырысы бойынша, 24 қыркүйек 2006 жылы Страсбургтағы Музыка фестивалінде премьерасы өтті. Tombeau de Marie Stuart (2007), камералық оркестр үшін, Casa da Música Porto және Klangforum Wien бірлесіп тапсырыс берген. (29 қарашада Casa da Música-да Klangforum Wien орындауында премьерасы өтті). Mares I/Falésias, Mares II/Cavalos Marinhos және Mares III/Ilha de Moçambique (2008-9), теңіздік әсерлерге арналған үш бөліктен тұратын шығарма, 6 перкуссияшыға арналған. Drumming оркестріне арналған жұмыс. Премьерасы: Festival Dias da Música Portuguesa, CCB, Лиссабон, 13/07/08. 1-ші Скрипка квартеті (2009), Câmara Municipal de Matosinhos тапсырысы бойынша, Matosinhos String Quartet үшін. Премьерасы 01/10/09 күні Матозиньоста өтті. aquilo que voa. (2009), үлкен оркестр үшін, Порто ұлттық оркестрінің тапсырысы бойынша, 2010 жылдың сәуір айында Портодағы Casa da Música-да премьерасы өтті. "Chants de Teika" (2011), меццо-сопрано мен фортепианоға арналған Теиканың ескі жапон өлеңдерінен ән циклі. Әнші Марианна Реверски мен пианист Виктория Харманджиеваға арналған жұмыс. Премьерасы 2011 жылдың қараша айында Вевейде (Швейцария) өтуі жоспарланған. "Six mélodies japonaises" (2011), меццо-сопрано, гитара, баритон саксофон және фортепианоға арналған. Grupo Síntese (Guarda, Португалия) тапсырысы бойынша. 2011 жылдың 5 қарашасында Гардада премьерасы өтті. "Música de cena para Santo Antão" (2012), флейта/пикколо, B flat/E flat кларнет, фортепиано, скрипка және виолончельге арналған. Sond’Ar te Electric Ensemble тапсырысы бойынша. 2012 жылдың 1 маусымында Кашкайста (Португалия) премьерасы өтті. "Quatro canções para Inês" (2013), сопрано мен фортепианоға арналған. Cistermúsica фестивалінің тапсырысы бойынша. 2013 жылдың 18 шілдесінде Алкобасада (Португалия) премьерасы өтті. "A Wilde Mass" (2014), 12 вокал солисі мен органға арналған. Ensemble Musicatreize (Марсель) тапсырысы бойынша. 2014 жылдың 30 маусымында Марсельде премьерасы өтті (кейінгі концерттер Авиньон мен Ригада өтті). "Elegias Chinesas", колоратура сопрано мен камералық оркестр үшін. Remix Ensemble, Casa da Música (Порто) тапсырысы бойынша. 2014 жылдың 18 қарашасында Casa da Música-да премьерасы өтті. "Paysages" (2015), диктофон мен фортепианоға арналған. Елена Мариньо мен Антонио Каррильо тапсырысы бойынша, Португалия Мәдениет мемлекеттік хатшылығының қолдауымен (DGArtes). "Lumine Clarescet" (2015), 18 аралас дауысқа арналған. Тулузадан (Франция) Les Éléments камералық хоры тапсырысы бойынша. 2015 жылдың 5 мамырында Тулузада премьерасы өтті.