Кіріспе

Түрікменстанның мемлекеттік елтаңбасы

Түрікменстанның мемлекеттік елтаңбасы 1991 жылы Кеңес Одағынан тәуелсіздік алғаннан кейін жасалды. Қазан төңкерісінен бұрын тумаған нышандары бар басқа посткеңестік республикалар сияқты, қазіргі елтаңба мақта, бидай және кілем сияқты Кеңес Одағының кейбір элементтерін сақтайды. Алтын жиектері бар сегіз қырлы жасыл жұлдыз (Руб эль Хизб деп аталады, бұл исламның символы, және түрікмендердің көпшілігі осы дінді ұстанады) ортасында бидайтыңдары, бес кілем гүлі бейнеленген, ал олардың ортасында бұрынғы президент Сапармурат Ниязовтың сүйікті Ахалтеке атты Янардагтың шынайы суреті салынған көк түсті кішкентай шеңбер орналасқан. Бұл ат түрікмен халқының мақтанышы. 1992 жылдан 2003 жылға дейін елтаңбаның дөңгелек түрі қолданылды, содан кейін президент Сапармурат Ниязов оның сыртқы түрін өзгертуді ұсынды және ежелгі түрікмен сегізбұрышының молшылық, бейбітшілік және тыныштық символы саналғанын айтты.

Символизм

Түрікменстан гербі – түрікмен халқының және олардың түркі туыстарының дамуына зор әсер еткен ежелгі заманда күшті империя құрған Оғыз хан мен Сәлжұқ әулетінің мәдени мұрасын біріктіретін мемлекеттік символ. Қызыл дискідегі бес дәстүрлі кілем мотивтері бес ірі тайпаны немесе руды бейнелейді және елдің дәстүрлі және діни құндылықтарын көрсетеді. Бұл түрікмен тайпалары дәстүрлі ретімен Теке (Текке), Йомут (Йомуд), Әрсары (Эрсары), Чоудур (Чудур) және Сарық (Сарық) болып табылады. Әскери жеңіліске ұшырағаннан кейін құлдыраған Салыр (Салор) тайпасы, сондай-ақ бірнеше кіші тайпалар мен тармақтары бейнеленбеген. Түрікмендер тарихи түрде осы екі түске құрмет көрсеткендіктен, гербте жасыл және қызыл түстер қолданылған. Орталық элементтердің айналасында бидайтыңдары бейнеленген, бұл қонақтарды тұз және нанмен қарсы алу дәстүріне және Түрікменстанның ақ бидайдың отаны деген талабына сілтеме жасайды. Бидайдың және қызыл шеңбердің үстінде түркі символикасына тән ақ ай және бес бесбұрышты жұлдыз орналасқан. Айдың өсуі елдің жарқын болашаққа деген үмітін, ал жұлдыздар Түрікменстанның Ахал, Балкан, Дашоғұз, Лебап және Мары облыстарын (велайаттар) көрсетеді. Гербтің көптеген элементтері ұлттық туда да кездеседі. КСРО-дан тәуелсіздік алғанға дейін Түрікменстанның басқа Кеңес Республикаларына ұқсас эмблемасы болған. Түрікмен КСР-інің гербінде рулық өрнектердің ешқайсысына сәйкес келмейтін бір ғана кілем гүлі бейнеленген.

Қолданылуы

Түрікмен елтаңбасы мәжілістер, жиналыстар кезіндегі үстелдерде және басқа да мақсаттарда пайдаланылады.