1947-1950 жылдардағы Үндістанның тәуелсіздігі және құрылуы

Кіріспе

1947–1950 жылдардағы Оңтүстік Азиядағы доминион

Үндістан доминионы Үндістанның бөлінуі нәтижесінде құрылды және діни зорлық-зомбылыққа ұшырады. Оның құрылуына дейін британдық Раджды жоюға ықпал еткен, отаршылдыққа қарсы күреске шыққан ұлтшылдық қозғалыс болды. Жаңа үкімет құрылып, премьер-министр болып Жавахарлал Неру, ал вице-премьер болып Валлабхай Патель тағайындалды, екеуі де Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшелері еді. Соңғы вице-король Лорд Маунтбеттен тәуелсіз Үндістанның бірінші генерал-губернаторы болып 1948 жылдың маусымына дейін қызмет етті. Махатма Гандидің күш-жігерінің арқасында діни зорлық-зомбылық көп ұзамай тоқтатылды, бірақ индуист фундаменталистері арасында оған наразылық күшейіп, нәтижесінде оның өміріне қастандық жасалды. Пательге британдық Үндістан империясының князьдық мемлекеттерін жаңа Үндістанға біріктіру міндеті жүктелді. 1947 жылдың соңы мен 1948 жылдың басында біріктіру, көбінесе ынталандыру арқылы, ал кейде қауіп-қорқыту шараларымен жүзеге асырылды. Бұл процесс Юнагад, Хайдарабад штаттарында және әсіресе Кашмир мен Джаммуда қиындықтармен жүрді, соңғысы Үндістан мен Пәкістан арасындағы соғысқа және бүгінгі күнге дейін шешілмей келе жатқан дауға әкелді. Осы кезеңде Үндістан Республикасының жаңа конституциясы жасалды. Ол негізінен 1935 жылғы Үндістан Үкіметі заңына, британдық Үндістанның соңғы конституциясына негізделген, сонымен қатар АҚШ Конституциясы мен Ирландия Конституциясының кейбір ережелерін де қамтыды. Жаңа конституция, көп ғасырлық тарихынан кейбір ескіліктерді жойып, қол сұғылмаушылықты (үнділіктердің касталық жүйесін) жойып, касталық айырмашылықтарды мойындамады. Осы кезеңде Британдық Үндістанның бөлінуіне байланысты демографиялық өзгерістерді құжаттауға көп күш жұмсалды. Көптеген демографтардың мәліметінше, 14-18 миллиондай адам Үндістан мен Пәкістан арасында қоныс аударды, ал миллионнан астам адам қаза тапты. Сондай-ақ, Үндістандағы кедейлікті анықтауға да көп күш салынды. 1949 жылы үкімет тағайындаған комиссия, бір үндістандықтың орташа жылдық табысын 260 рупий (немесе 55 доллар) деп бағалады, ал көптегендер одан да аз табыс тапты. Үкімет халық арасындағы сауаттылық деңгейінің төмендігімен де айналысты, 1951 жылғы Үндістан халық санағында еркектер арасында 23,54%, ал әйелдер арасында 7,62% көрсеткіш тіркелді. Үкімет әйелдердің әлеуметтік жағдайын жақсарту жоспарларын да бастады. Бұл күш-жігер 1950-ші жылдардың ортасында индуисттік кодекстердің қабылдануына әкелді, ол патрилинеарлық жүйені, әйелдерді тастап кетуді және балалар некелерін заңсыз деп жариялады, бірақ заңнан жалтару жылдар бойы жалғасты. Үндістан доминионы 1950 жылға дейін сақталды, содан кейін президент басқаратын Одақ құрамында республика болып жарияланды.

The Dominion of India came into existence on the partition of India and was beset by religious violence. Its creation had been preceded by a pioneering and influential anti colonial nationalist movement which became a major factor in ending the British Raj. A new government was formed led by Jawaharlal Nehru as prime minister, and Vallabhbhai Patel as deputy prime minister, both members of the Indian National Congress. Lord Mountbatten, the last Viceroy, stayed on until June 1948 as independent India's first governor general. The religious violence was soon stemmed in good part by the efforts of Mahatma Gandhi, but not before resentment of him grew among Hindu fundamentalists, eventually costing him his life. To Patel fell the responsibility for integrating the princely states of the British Indian Empire into the new India. Lasting through the remainder of 1947 and the better part of 1948, integration was accomplished by the means of inducements, and on occasion threats. It went smoothly except in the instances of Junagadh State, Hyderabad State, and, especially, Kashmir and Jammu, the last leading to a war between India and Pakistan and to a dispute that has lasted until today. During this time, the new constitution of the Republic of India was drafted. It was based in large part on the Government of India Act 1935, the last constitution of British India, but also reflected some elements in the Constitution of the United States and the Constitution of Ireland. The new constitution disavowed some aspects of India's ages old past by abolishing untouchability and derecognising caste distinctions. A major effort was made during this period to document the demographic changes accompanying the partition of British India. According to most demographers, between 14 and 18 million people moved between India and Pakistan as refugees of the partition, and upwards of one million people were killed. A major effort was also made to document the poverty prevalent in India. A committee appointed by the government in 1949, estimated the average annual income of an Indian to be Rs. 260 (or $55), with many earning well below that amount. The government faced low levels of literacy among its population, soon to be estimated at 23.54% for men and 7.62% for women in the 1951 Census of India. The government also began plans to improve the status of women. It bore fruit eventually in the passage of the Hindu code bills of the mid 1950s, which outlawed patrilineality, marital desertion and child marriages, though evasion of the law continued for years thereafter. The Dominion of India lasted until 1950, whereupon India became a republic within the Commonwealth with a president as head of state.

Өткені: 1946 жыл

1920 жылдардың басында Үндістан Ұлттық Конгресі үнділік ұлтшылдықтың басты көшбасшысы болды. Махатма Гандидің басшылығымен Конгресс Үндістанды Ұлыбританиядан тәуелсіздікке жеткізді, «Оңтүстік Азия партиялары колониялық әлемдегі ең көнелердің қатарына жатады, олардың ішіндегі ең бастысы – Үндістанды 1947 жылы тәуелсіздікке жеткізген 129 жылдық Үндістан Ұлттық Конгресі» және Британ империясындағы басқа да отаршылдыққа қарсы ұлтшылдық қозғалыстарға зор ықпал етті. «Конгресс» термині «Үндістан Ұлттық Конгресі» ұйымын білдіреді. Конгрестің діни көптүрлілікке негізделген тәуелсіз Үндістан туралы көрінісі 1940 жылдардың басында Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасы мен Мұхаммед Әли Джинна бастаған жаңа мұсылман ұлтшылдығымен күреске түсті, ол Британдық Үндістан мұсылмандары үшін жеке отан талап етті. 1945 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Лейбористік партия жеңіске жетті. Клемент Атли басқаратын үкімет, құрамында Штаффорд Криппс пен Лорд Петик Лоуренспен бірге ант қабылдады. Жаңа үкіметтегі көптеген адамдар, соның ішінде Атли, Үндістанды отарсыздандыруды қолдаудың ұзақ тарихына ие болды. 1946 жылдың соңында Лейбористік үкімет, оның қазынасы және халқы, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан шаршағандықтан, Үндістандағы британдық үкімді аяқтауға шешім қабылдады, ал 1947 жылдың басында Ұлыбритания 1948 жылдың маусым айынан кешіктірмей билікті беру ниеті туралы жариялады. 1946 жылдың басында Үндістанда сайлаулар өтті. Конгресс он бір провинцияның сегізінде сайлауда жеңіске жетті. Алайда, Конгресс пен Мұсылман Лигасы арасындағы келіссөздер Үндістанды бөлу мәселесі бойынша тоқтап қалды. Джинна 1946 жылдың 16 тамызын «Тікелей әрекет күні» деп жариялады, мақсаты Британдық Үндістанда мұсылман отанына деген талапты бейбіт түрде көрсету болды. Келесі күні Калькуттада индустар мен мұсылмандар арасында дүрбелең шығып, Үндістанға тез тарады. Оқиғалардың барысынан Үндістан Үкіметі мен Конгресс екі жақ та алаңдады, бірақ қыркүйек айында Конгресс басқаратын уақытша үкімет құрылды, ал Жавахарлал Неру біріккен Үндістанның премьер-министрі болды.

By the early 1920s, the Indian National Congress had become the principal leader of Indian nationalism. Led by Mahatma Gandhi, the Congress was to lead India to independence from the United Kingdom,efn|"South Asian parties include several of the oldest in the post colonial world, foremost among them the 129 year old Indian National Congress that led India to independence in 1947"efn|"The organization that led India to independence, the Indian National Congress, was established in 1885." and powerfully influence other anti colonial nationalist movements in the British Empire. efn|" anti colonial movements which, like many other nationalist movements elsewhere in the empire, were strongly influenced by the Indian National Congress." The Congress's vision of an independent India based on religious pluralism was challenged in the early 1940s by a new Muslim nationalism, led by the All India Muslim League and Muhammad Ali Jinnah, which demanded a separate homeland for the Muslims of British India. In the 1945 general elections in Britain, Labour Party won. A government headed by Clement Attlee, with Stafford Cripps and Lord Pethick Lawrence in the Cabinet, was sworn in. Many in the new government, including Attlee, had a long history of supporting the decolonization of India. Late in 1946, the Labour government, its exchequer, and population, moreover, exhausted by the Second World War, decided to end British rule in India, and in early 1947 Britain announced its intention of transferring power no later than June 1948. Earlier in 1946, elections had been called in India. The Congress had won electoral victories in eight of the eleven provinces. The negotiations between the Congress and the Muslim League, however, stalled over the issue of a division of India. Jinnah proclaimed 16 August 1946 "Direct Action Day" with the stated goal of peacefully highlighting the demand for a Muslim homeland in British India. The following day Hindu Muslim riots broke out in Calcutta and quickly spread throughout India. Although the Government of India and the Congress were both shaken by the course of events, a Congress led interim government was installed in September, with Jawaharlal Nehru as united India's prime minister.

Тәуелсіздік: 1947 жыл

1947 жылдың наурызында жаңа вице-король Лорд Луис Маунтбеттен келген кезде Пәнджәп және Бенгалия провинцияларында индустар мен мұсылмандар арасындағы зорлық-зомбылық тоқтамаған еді. Британдық армия күшейе түскен зорлық-зомбылыққа дайын болмағандықтан, Маунтбеттен тәуелсіздік және билікті беру мерзімін алға жылжытуды қалады. 1947 жылдың маусым айында Конгрестің өкілі Неру, Мұсылман лигасының өкілі Джинна және сикхтердің өкілі Балдев Сингх сияқты ұлтшыл көшбасшылар елді бөлуге келісті, соның арқасында Маунтбеттен британдықтардың шығуын жеделдетуге мүмкіндік алды. Көптеген индустар мен сикхтер тұратын аймақтар жаңа Үндістанға, ал мұсылмандар көпшілігі тұратын аймақтар жаңа Пәкістан мемлекетіне берілді; жоспарға Пәнджәп және Бенгалия провинцияларының мұсылман көпшілігі бар аймақтарын бөлу де кірді. 1947 жылдың 14 тамызында жаңа Пәкістан доминионы құрылды, Мұхаммед Әли Джинна Карачиде оның алғашқы генерал-губернаторы болып ант берді. Келесі күні, 1947 жылдың 15 тамызында Үндістан доминионы (ресми түрде Үндістан Одағы) Нью-Делиде өткен ресми салтанаттармен тәуелсіз мемлекетке айналды, ал Жавахарлал Неру премьер-министр лауазымын иеленді, вице-король Луис Маунтбеттен оның бірінші генерал-губернаторы қызметінде қалды. Маунтбеттеннің билікті беруді жеделдету туралы шешімі жылдар бойы мақтау мен сынға ұшырады. Жақтастары ертерек берудің нәтижесінде үнді саясаткерлері ұсақ-түйек даулардан бас тартып, Ұлыбритания енді бақылай алмайтын наразылықты тоқтату бойынша өз міндеттемелерін қабылдауға мәжбүр болды деп санайды. Сыншылар британдықтар тағы бір жыл қалғанда, ауысу үшін қажетті институттар құрылғанда және армия қиын аймақтарда дайындыққа келгенде, нәтиже аз зорлық-зомбылықпен аяқталуы мүмкін еді деп есептейді.

Бөлу: 1947 жыл

Радклиф комиссиясы, әр ауданды Пакистанға немесе Үндістанға бөлу міндеті алған, 1947 жылғы 17 тамызда, билік ауысқаннан кейін екі күн өткен соң, шешімін жариялады. Ол Пәкістанның Сикхтер басымдығын көрсететін аймақтарын екі мемлекет арасында тең пропорцияда бөлді. Сикхтер ең жаман жағдайдан қорқып, бұл шешімге қарсы күресуге дайындалып жатқан. Күтілетін зорлық-зомбылықты тоқтату үшін Британ үкіметі 50 мың саяқты Үндістан шекара күштерін құрды. Бірақ зорлық-зомбылық басталғанда, бұл күштер тиімсіз болып шықты. Көптеген бөлімшелер, жергілікті жұмыспен қамтылғандықтан, Пәкістанның үш діни тобының бірімен тығыз байланыста болды, бұл оларды қиын жағдайда бейтараптықты сақтаудан алды. Бірнеше күн ішінде Шығыс Пәкістанның Сикхтері мен индуистері мұсылмандарға шабуыл жасады, ал Батыс Пәкістанның мұсылмандары Сикхтерге қарсы зорлық-зомбылық пен қатыгездік көрсетті. Жаңа жерлеріне қашқындарды тасымалдаған пойыздар тоқтатылып, олардың жолаушылары жасы мен жынысына қарамастан қырғынға ұшырады. Жаңа мемлекеттерге шығыс және батысқа қарай сапарлаған адамдар мен өгіздермен жүктелген ұзақ көшпелер тоқтатылып, жойылды. Батыс Пәкістаннан келген индуистер Делидегі мұсылман қауымын олардың қалыптасқан мәдени үлгілерінен және құндылықтарынан айырып, жаңа үкіметті уақытша тұрақсыздандырды. Бөлініс кезіндегі қазалардың нақты саны ешқашан белгілі болмас, бірақ судья Г.Д. Хосла "Қатаң есептеуде" оның шамамен 500 000 адамды құрады деп есептеді. Бұған қоса, тарихшы Персиваль Спир "халықтың ерікті алмасуы" деп атаған құбылыс болды, онда жаңа шекарадан әр тарапқа бес жарым миллионға жуық адам саяхаттады. Синдтен шамамен 400 000 индус Үндістанға көшті, ал Шығыс Пәкістаннан (қазіргі Бангладеш) Үндістанның Батыс Бенгал провинциясына бір миллион индус көшті. Бұл жаппай қырғыннан кейін болған көші-қон жаңа үкіметтің күшіне үлкен салмақ салды.

Қауіпкерлерді орналастыру

1947 жылдың күзінде діни қырқындар басылды, бірақ үкімет босқындарды орналастыру жауапкершілігімен салмақталды. Пенджабта мұсылмандардың жақында тастап кеткен жерлері болды; Делиде индустар мен сикхтердің босқындарының көптігі байқалды: Пакистанға кеткен мұсылмандардан гөрі олар көбірек келіп толысты. Босқындар Делидің шетіндегі бірнеше жабық аумақтарға орналастырылды. Бірақ олар көп ұзамай көшелерге таралып, тіпті мешіттерді де иеленді. Олар Пурана-Кила, яғни Дели сұлтандығының ежелгі фортының қираған қалдықтарын басып алуға тырысты, онда Пәкістанға жер аударылуға асыққан мұсылмандар жиналған еді. Діни ықылым күшті болды; Делиде қалған мұсылмандарға қарсы қырғын болуы мүмкін деген қауіп туды. Бенгалиядағы зорлық-зомбылықты басу миссиясын аяқтаған Махатма Ганди 1947 жылдың қазан айында Делиге келді. Оның жаңа міндеті – қалаға бейбітшілік әкелу болды, бұл қудаланған мұсылмандарды қорғауды білдірді. Ол өз қызметін қаладағы Голе базар ауданындағы «Балмики ғибадатханасынан» (немесе «тазаланбағандар») басқаруды жөн көрді. (Кейіннен, ғибадатхана келіп жатқан босқындарды баспана ету үшін пайдаланылғандықтан, Ганди Делидің орталық бөлігіндегі үлкен үй – Бирла үйінің екі бөлмесіне көшіп өтті.) Үндістан үкіметінің кейбір топтары Гандидің әрекеттеріне қарсы болды. Көп ұзамай тағы бір мәселе туындады. Үндістанның бөлінуі – бұл тек Британдық Үндістанның жерін ғана емес, оның мүлігін де бөлу болды. Бұрын келісілген сомадағы мүліктер Үндістаннан (қазына орналасқан жерден) Пәкістанға ауыстырылуы керек еді. Үндістан үкіметі Кашмирдегі өршіген дағдарыстың себебімен Пәкістанға қысым көрсету үшін бұл төлемді тоқтатты; Үндістан қыс айларында Пәкістаннан шабуыл қаупінен қорқынышпен қарады. 1948 жылдың 12 қаңтарында, өткен қазан айында 78 жасқа толған Ганди аштан өлімге кешікті. Оның ашығуын тоқтатудың алғышарттары – ақшалай мүліктің толық төленуі, Делиде бейбіт келісімге қол қойылуы және мешіттердің босатылуы болды. 1948 жылдың 18 қаңтарында Үндістан үкіметі мүлікті ауыстыруға келісіп, бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін Ганди оразасын аяқтады.

The religious killings had abated by the Autumn of 1947, but the government was weighed down with the responsibility of settling the refugees. In the Punjab, there was land available recently vacated by the Muslims; in Delhi, there was a glut of incoming Hindu and Sikh refugees: many more were arriving there than were Muslims departing for Pakistan. The refugees were settled in several enclosed areas on the outskirts of Delhi. But they had soon overflowed into the streets and even occupied mosques. They attempted to take possession the Purana Qila, or Old Fort—ruins from the Delhi Sultanate—which were milling with Muslims waiting to be expatriated to Pakistan. Religious passions were running high; a pogrom of the remaining Muslims in Delhi was feared. His mission of quelling the violence in Bengal accomplished, Mahatma Gandhi arrived in Delhi in October 1947. His new mission was to bring back the peace in the city, and this entailed standing up for the embattled Muslims. He chose to direct his activities from the scheduled caste (or "untouchables') "Balmiki Temple" in the Gole Market area of the city. (Eventually, as the temple was requisitioned for sheltering the incoming refugees, Gandhi moved to two rooms in Birla House, a large mansion in central Delhi.) Some groups within the Indian government opposed Gandhi's activities. Soon another issue sprouted up. The partition of India had not just been a division of the land of British India; it had also involved a division of its assets. Assets whose amounts had been negotiated earlier needed to be transferred from India (where the treasury was) to Pakistan. The Indian government had withheld this payment in order to pressure Pakistan over the burgeoning crisis in Kashmir; India feared an onslaught from Pakistan during the dreaded winter months. On 12 January 1948, Gandhi, who had turned 78 the previous October went on a hunger strike. The preconditions of its ending were the full payment of the cash assets, the signing of a peace accord in Delhi, and the evacuation of the mosques. When the Government of India relented and agreed to transfer the assets on 18 January 1948, and the peace accord stood signed, Gandhi ended his fast.

Князьдік мемлекеттердің саяси интеграциясы

Радж жылдарында шешілмеген екі мәселе болды: княздік мемлекеттердің бірігуі және конституция жасау, олар осы тәртіппен қарастырылды. Үндістанда 362 княздық мемлекет болды. 21 зеңбірекпен салют беретін ең ірі мемлекет – Хайдарабадтың аумағы 17 миллион адамды құрады. Ал екінші жағынан, шамамен екі жүзге жуық мемлекеттің аумағы одан кем болды. Британдықтар олардың келісім-шарт бойынша міндеттемелерін жойды және Үндістан немесе Пәкістанмен саяси одақ құруға кеңес берді. Бір кезде Бхопал науабы мен бірнеше британдық саяси агенттер үшінші "саяси күш" құруға тырысты, бірақ княздар бір-біріне сенімсіздік танытты. 15 тамызға дейін үш мемлекеттен басқа барлығы қосылды. Қосылғаннан кейін де жаңа саяси одақта княздардың орны туралы мәселе шешілмеді. Сардар Пател және оның көмекшісі В. П. Менон қауіп-қорқыту мен жеңілдіктердің үйлесімін қолданды, соңғысы арнайы привилегиялар мен зейнетақыны қамтыды. Бірнеше айдың ішінде 1947 жылдың тамызында қосылған мемлекеттердің барлығы жаңа федеративтік одаққа біріктірілді. Барода және Катхиавар мемлекеттері Саураштраның жаңа федералды бірлігін құру үшін біріктірілді, ал Раджпутана мемлекеттері Раджастанды құру үшін біріктірілді. Траванкор және Кочин княздықтары Керала мемлекетіне айналды. Майсур кең аумақты және халыққа ие болғандықтан, өздігінен федералды бірлікке айналды. Жүзден астам кішкентай мемлекеттер сіңіріліп, жақын арада үлкен федералды бірліктердің ішінде жоғалып кетті. Кейбір бұрынғы княздар, мысалы, Майсур және Траванкор княздарына жаңа федералды бірліктерде "Радж Прамух" (яғни "мемлекеттік басшы") деген құрметті лауазым берілді, бірақ олардың бұрынғы билігі жойылды, ал саяси құрылым тұрақты түрде демократиялық болды. Басқа бұрынғы княздар мемлекеттік қызметке немесе жеке бизнеске қатысты. 1950 жылдан кейін олар тарихи ескерткіш ретінде сақталды, бірақ жаңа Үндістанда саяси маңызы болмады. Кашмирді қоспағанда, онда 1947 жылдың қазан айында ірі әскери қақтығыс басталды, Хайдарабад және Джунагад екі мемлекет тәуелсіз күйінде қалды. Джунагад – Катхиавар түбегінің жағалауындағы шағын мемлекет, бірақ оның құрлық шекарасы Үндістанмен шектесетін. Оның халқының көп бөлігі индуистерден тұрды, бірақ науабы мұсылман болды. Науаб тәуелсіздік алғаннан кейін Пәкістанға қосылуға келісті. Бірнеше аптадан кейін үнді әскерлері Джунагадқа басып кірді. Халықтың пікірін білдіру үшін референдум өткізіліп, Үндістанға қосылу шешімі қабылданды. Пәкістан наразылық білдіргенімен, бұдан әрі шаралар қабылдамады. Хайдарабад басқаша жағдайға ие болды. Оның халқының 85 пайызы индуистер болғанымен, мұсылмандық билік Моғол дәуірінде басталған. Биліктегі низамдар өздерін британдықтардың бағыныштылары емес, теңдес одақтастары деп жариялады. Бірақ мемлекет құрлыққа шығу мүмкіндігі болмады және барлық жағынан Үндістанмен қоршалған. Персиваль Спирдің сөзіне сәйкес, "ешбір үнді үкіметі осындай тәуелсіз және мүмкін жаулық күйде орналасқан жерді қабылдана алмайды". Низам британдықтар ұсынған қосылу шарттарын қабылдаудан бас тартты. Соңында, ол өз мемлекетінде экстремистік ұйым – Разакарлардың күшеюіне жол берген кезде, Үндістан "полициялық операция" деп аталатын әскери шабуыл жасады, Хайдарабадты өз федералды құрылымына енгізді.

Two matters had been left unsettled from the Raj years: the integration of the princely states and the drawing up of a constitution, and they were addressed in that order. There were 362 princely states in India. The premier 21 gun salute state of Hyderabad had an area of Its population was 17 million. At the other end of the spectrum, some two hundred states had an area of less than The British had revoked their treaty rights and advised them to join in a political union with India or Pakistan. For a short time, the Nawab of Bhopal and some British political agents attempted to form a third "political force," but the princes were unable to trust each other. By 15 August, all but three had acceded. Even after accession, there remained the question of deciding the place of the princes in the new political union. Sardar Patel and his assistant V. P. Menon employed a combination of threats and inducements, the latter including special privileges and tax free pensions. Within a few months, all the states that had acceded in August 1947 had been blended in some fashion into a new federal union. Baroda State and Kathiawar were combined to form the new federal unit of Saurashtra; and the states of Rajputana were united to form Rajasthan. The princely states of Travancore and Cochin became Kerala. Mysore being large in extent and population became a federal unit by itself. Hundreds of small states were absorbed and soon became lost within larger federal units. Some former princes such as those of Mysore and Travancore were given titular leadership roles, called "Raj Pramukh" (lit. "state leader"), in the new federal units, but their former power was absent, and the political structure was invariantly democratic. Other former princes went into public service or private business. After 1950, they survived as historical vestiges but were no longer political determinants in the new India. Except for Kashmir, where a major military conflict had begun in October 1947, two states, Hyderabad, and Junagadh had remained independent. Junagadh was a small state on the coast of the Kathiawar peninsula, but its land border was with India. It had a majority Hindu population but with a Muslim Nawab. The Nawab acceded to Pakistan after independence. Within a few weeks, Indian troops marched into Junagadh. A plebiscite took place and was declared for India. Although Pakistan protested, it took no further action. Hyderabad was in a different class. Although it had an 85% Hindu population, its Muslim rule had begun during the Mughal period. The ruling Nizams had proclaimed themselves to be equal allies of the British rather than subordinates. But the state was landlocked, surrounded on all sides by India. "No Indian government," according to Percival Spear, "could afford to have a block of land so placed independent and perhaps hostile." The Nizam had rejected generous terms for accession brokered by the British. Eventually, when he allowed the power of an extremist organization, the Razakars, to grow within his state, India militarily invaded the state in what was called a "police action," incorporating Hyderabad into its federal structure.

Жаңа конституцияны құру

Өткінші кезеңнің соңғы жетістігі жаңа конституция болды. Оны 1946-1949 жылдар аралығында Конституциялық жиналыс ерекше жылдамдықпен және ешқандай бұзушылықсыз әзірледі. 1935 жылғы Үндістан Үкіметі туралы заң үлгі ретінде және негізгі құрылым ретінде пайдаланылды. Заңның көп бөлімдері енгізілді. Конституция демократиялық парламенттік жүйедегі федеративтік мемлекетті сипаттайды. Федеративтік құрылымның ерекшелігі – қорғаныс, сыртқы істер, теміржол, порттар және валютаға толық бақылауды жүзеге асыратын күшті орталық үкімет. Конституциялық үкімет басшысы – Президент, ол мемлекеттік басқаруды өз қолына алу үшін резервтік өкілеттіктерге ие. Орталық заң шығарушы орган екі палатадан тұрады: Лок Сабха, оның депутаттары бес жыл сайын өтетін жалпы сайлауда халықпен тікелей сайланады, және Раджа Сабха, оның мүшелерін штаттардағы сайланған өкілдер тағайындайды. Бұдан бөлек, 1935 жылғы заңда кездеспейтін ерекшеліктер де бар. Негізгі құқықтардың анықтамасы АҚШ Конституциясына, ал конституциялық директивалар немесе ұмтылыс мақсаттары Ирландия Конституциясына негізделген. Конституциямен ұсынылған үнділік институт – панчаят немесе ауылдық комитеттер. Қол тигізбеушілік заңмен тыйым салынған (17-бап), ал касталық ерекшеліктер мойындалмайды (15-баптың 2-тармағы және 16-баптың 2-тармағы). Үндістан конституциясының қабылдануы Үндістанды Ұлттар Достастығы құрамындағы республикаға айналдырды.

Демография

Бұл кезеңде демографиялық зерттеулер Үндістанның бөлінуінің әсерін өлшеуге бағытталған. Пәкістанның құрылуы субконтиненттің кейбір географиялық аймақтарында мұсылмандардың пропорционалды жоғары пайызына байланысты болды. 1941 жылғы халық санағында тәуелсіздікке дейінгі Үндістанның 24,3% мұсылман болып тіркелген. Сонымен қатар, Үндістанның 435 ауданының 76-сында мұсылман халқы басым болды. Бұл аудандарда 94,4 миллион мұсылманның 60%-ы тұратын. Мұсылман халқы екі аймаққа топталған: солтүстік-батысқа, оның ішінде Пәнджаб пен шығысқа, оның ішінде Бенгалияның көп бөлігі. Мұсылман көпшілігін құрайтын бұл аудандар 1947 жылы құрылған Пәкістанның батыс және шығыс жартысын құрады. Бірақ, сонымен қатар, Үндістанда мұсылмандардың саны өте көп және кеңістікте таралған азшылық, ал Пәкістанда индустар азшылық болды. Сондықтан мұсылмандардың Батыс және Шығыс Пәкістанға көшіп-қонуын және мұсылман еместердің (негізінен индустар, сонымен қатар солтүстік-батыстағы сикхтер) Пәкістаннан Үндістанға көшіп-қонуын қамтитын халық алмасуы болды. Халықтың бөлінуіне байланысты көші-қон 1947 жылдың тамызынан бірден бұрын және кейін болды. Көптеген адамдар діни зорлық-зомбылықтан қаза тапса да, олардың көбісі зорлық-зомбылықпен тікелей байланысты емес себептермен қаза тапты. Тарихи демограф Тим Дайсонның айтуынша: Ұлыбритания билігінің босқындардың үлкен санын қабылдауға дайындық жасамағаны өкінішті. Көптеген адамдар шаршаудан, аштықтан, көпшілікке толы үйлерден және індеттерден қайтыс болды. Пәнджаб пен Бенгалияның әкімшілік жүйелері тек тәртіпсіздікке ғана емес, сонымен қатар шекаралық өзгерістерге де тосқауыл болды. Нәтижесінде халық санағын жүргізуде қолданылатын жүйелер қатты зардап шекті. Үндістандағы туу статистикасын талдау Бөлудің демографиялық әсерлері туралы зерттеулердің көпшілігі 1931 және 1941 жылдардағы Британдық Үндістан санақтарына және 1951 жылғы Үндістан мен Пәкістан санақтарының кейбір толық емес ақпараттарына негізделген. Сонымен қатар, 1941 және 1951 жылғы санақтарды салыстыруға негізделген санақ деректері ұзақ мерзімді әсерлерді ғана көрсетті; мысалы, Бенгалияда 1943 жылғы Бенгалия ашаршылық пен 1947 жылғы Бөлудің әсерлерін ажырату қиын болды. Бхарадвадж, Хваджа және Мианның 1951 жылғы санақ деректерін пайдалана отырып жасаған бір зерттеуінде 1947-1951 жылдар аралығында Бөлу шамамен 14,5 миллион адамды Үндістанға немесе Пәкістанға көшіп кетуіне әкелген. Авторлар сондай-ақ сол кезеңде 17,9 миллион адам Үндістаннан Пәкістанға немесе керісінше кеткенін, бұл 3,4 миллион жоғалған адамды білдіреді деп есептейді. Бенгалиядағы босқындар саны солтүстік-батыстағы босқындардың үштен бір бөлігіне тең. Пәкістанның Пәнджаб тұрғындарының 25% -ы Үндістаннан келген; Үндістанның Пәнджаб тұрғындарының 16% -ы Пәкістаннан келген. Ал Шығыс Пәкістан халқының тек 2%-ы ғана (осы 1951 жылғы санақ бойынша) Үндістаннан көшіп келген. Бұл айырмашылық Пәнджабтағы зорлық-зомбылық қаупі туралы көбірек түсінікке байланысты болды. Хилл мен оның әріптестерінің басқа зерттеулері мигранттар діни сенімдегілердің жоғары үлесі бар аудандарға қоныстанғанды ұнататынын көрсетті, бұл бөлінуден кейін жаңадан жасалған шекаралардың екі жағында да діни тұрғындардың біртектілігіне әкелді. Үндістанның Пәнджаб ауданында 1941 жылы 66% индустар 1951 жылы 80% индустар болды; 20% сикхтер 1951 жылы 50% сикх болды. Пәкістанның Пәнджаб аудандары 1951 жылы тек мұсылмандықтарға бөлінді. Өлім-жітімге келетін болсақ, Бхарадваджа мен оның әріптестері 3,4 миллион жоғалған адамдарды 2,1 миллионды солтүстік-батысқа, ал 1,3 миллионды шығысқа бөлу арқылы бөледі. Хилл және оның әріптестері өлім-жітім диапазонын 2,3 - 3,2 миллион адамды құрайды деп болжады. Дегенмен, Дайсонның айтуынша, халық санының азаюы, туу көрсеткіштерінің төмендеуіне және 1951 жылғы санақтың (әсіресе Пәкістанда) жеткіліксіздігіне байланысты болуы мүмкін. Тим Дайсонның қорытындысында: "Бөлінуге байланысты босқындардың кенеттен ағыны қазіргі заманғы әлем тарихында теңдесі жоқ болуы мүмкін. Кем дегенде 14-18 миллион адам көшіп кеткен. Бұрынғы бағалаулар бойынша, бөліну кезінде өлім-жітім саны 200 000-нан 1 миллионға дейін жетеді. Маунтбеттенге (соңғы вице-корольге) тиесілі бірінші сан "ресми көзқарас бойынша" адам өмірінің жоғалуын барынша азайтады. Алайда, 1 миллион деген сан тым аз болуы мүмкін. Дегенмен, деректер бұдан да қатаң баға беруге мүмкіндік бермейді.

The major demographic effort in the period was directed at measuring the effects of the Partition of India. The creation of Pakistan decisively depended on the proportionally high percentages of Muslims in certain geographical areas of the subcontinent. In the 1941 census, 24.3% of pre independent India was recorded to be Muslim. In addition, 76 of the 435 districts in India had Muslim majority populations. These districts were home to 60% of the 94.4 million Muslims. The Muslim population was clustered in two regions: the northwest, which included the Punjab, and the east, which included a large part of Bengal. These Muslim majority districts were to constitute the western and eastern half of Pakistan that came into being in 1947. But there was also a fairly large and spatially spread out minority population of Muslims in India, and a minority of Hindus in Pakistan. It was therefore inevitable that there would be an exchange of the populations involving migration of Muslims into West and East Pakistan and migrations of non Muslims (mainly Hindus, but also Sikhs in the northwest) from Pakistan into India. The majority of the population movement associated with the Partition occurred in the period immediately before and after August 1947. Although many people did die in the religious violence, many also perished for reasons only indirectly related to violence. According to historical demographer Tim Dyson: It is damning that the British authorities made few preparations to cope with vast numbers of refugees. Many people died from exhaustion, starvation, crowding, and in epidemics. The systems of administration of the Punjab and Bengal were disrupted not only because of the turmoil but also the boundary changes. As a consequence, the systems in place for the registration of populations in the censuses were affected severely. Analysis of birth statistics in India suggests that most research on the demographic effects of the Partition are based on the 1931 and 1941 censuses of British India and some incomplete information from the 1951 censuses of India and Pakistan in both of which citizens were queried about Partition related migrations. In addition, census data based on comparison of the 1941 and 1951 censuses, showed only long term effects; for example, in Bengal, it proved difficult to separate the effects of the Bengal famine of 1943 and the 1947 Partition. Still, one study by Bharadwaj, Khwaja, and Mian using 1951 census data has suggested that during the period 1947–1951 the Partition caused approximately 14.5 million people to migrate into (i. e. arrived in) India or Pakistan. The authors also estimated that during the same period 17.9 million people left India to go to Pakistan or vice versa, suggesting a figure of 3.4 million missing people. Refugee movement across the border in Bengal was a third of that in the northwest. 25% of Pakistani Punjab's population had come from India; 16% of Indian Punjab's population had come from Pakistan. In contrast, only 2% of the population of East Pakistan (as recorded in the 1951 census) had migrated from India. The disparity was chalked to the greater perception of the threat of violence in the Punjab. Another study by Hill and colleagues suggested that migrants preferred to settle in districts with a high proportion of co religionists, leading to more religiously homogeneous populations on either side of the newly drawn borders after Partition. In the Indian Punjab, districts that were 66% Hindu in 1941 became 80% Hindu in 1951; those that were 20% Sikh became 50% Sikh in 1951. In Pakistani Punjab, the districts became exclusively Muslim by 1951. As for mortality, Bharadwaj and his colleagues divide the 3.4 million missing people by assigning 2.1 million to the northwest and 1.3 million to the east. Hill and colleagues suggested a mortality range of 2.3–3.2 million people. However, according to Dyson, the population losses may have also resulted in part because of reduced birth rates and also by the inadequacies in the 1951 census (especially in Pakistan). Summing up Tim Dyson says, The sudden refugee flows related to Partition may at the time have been unsurpassed in modern world history. It is likely that at least 14–18 million people moved. Previous assessments of the mortality associated with Partition have varied between 200,000 and 1 million. The first figure, attributed to Mountbatten (the last Viceroy) smacks of a number that—conveniently from an official perspective—minimises the loss of life. However, the figure of 1 million may also be too low. The data, however, do not allow for a firmer judgement.

Экономика және қоғам

1947 жылы жаңа Үндістан үкіметінің екі басты мәселесі елдің экономикалық негіздері мен халықтың көп бөлігінің кедейлігі болды. Британдық Радж да кедейлік туралы алаңдағанмен, оның негізгі себептері мен проблеманың масштабы кедейлікті жеңілдету үшін қаражатты тек азаматтық тәртіпке қауіп төндіретін жағдайларда жұмсауға мүмкіндік берді. Жаңа үкімет кірістің төмен деңгейі, соның салдарынан сұраныстың және болашақ инвестициялардың экономиканың барлық салаларында – ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және қызмет көрсету саласында дамуды айтарлықтай тежейтінін анық түсінді. 1949 жылы Үндістанның кедейлігін өлшеу үшін Ұлттық кіріс комитеті құрылды. Оның 1950/1951 жылдары жарияланған есебінде Үндістандағы бір адамға шаққандағы орташа жылдық кіріс 260 рупий немесе 55 доллар екені есептелді. Кейбір үндістер, әсіресе үй шаруасындағы жәрдемшілер, жалға берілген шаруалар немесе ауыл шаруашылығы жұмысшылары одан да аз табыс тапты. Тарихшы Джудит Браунның айтуынша, мұндай кедейлік «көбінесе ашаршылық, ең жақсы жағдайда бірқалыпты және теңгерімсіз тамақтану, тар және лас тұрғын үй, мүмкін, бір киімді ауыстыру, Солтүстік Үндістанның қысында суықтан өлімге ұшырауға жеткіліксіз төсек-орын, киім мен кітаптың жоқтығынан балалардың мектепке бармауы, отбасын асырау үшін жұмыс істеу қажеттігі және дәрігер мен дәрі-дәрмекке ақшаның болмауы» дегенді білдіреді. Үнді қоғамында кең таралған патриархат ерлердің әйелдерге қарағанда азық-түлікке, дәрі-дәрмекке және білімге көбірек қол жеткізілуін қамтамасыз етті. 1940 жылдары ауыл шаруашылығы саласындағы фермерлердің көпшілігі өзін-өзі қамтамасыз ету шаруашылығымен айналысты; олардың тек азы ғана тракторларға немесе құбырлы құдықтарға қол жеткізе алды; әр гектарға қолданылатын тыңайтқыштардың мөлшері басқа елдерге қарағанда аз болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін жүргізілген жалпыүндістандық сақсаула ауылдық Үндістандағы үлкен теңсіздікті көрсетті. 14-15 миллион ауылдық шаруашылық (жалпы санының 22%-ын құрайды) мүлдем жер иеленбеді. Ауылдық шаруашылықтардың жартысына жуығы егістік жердің 1,5%-на ие болды. Ал ең жоғарғы 25%-ы егістік жердің 83%-на иелік етті. Мұндай табыс теңсіздігі білім мен денсаулық сақтауға тең емес қол жеткізілуді білдіреді. Ең аз мүмкіндіктерге ие болғандардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін дәрігерлер, медбикелер, ауылдық емханалар, ауруханалар, мектептер мен колледждерді қамтамасыз етуге жаңа үкіметтен ерекше назар қажет болды. Үндістан тәуелсіздік алған кезде берік негізделген өнеркәсіптік секторға және оны қолдауға қабілетті қаржылық желілерге ие болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа Үндістанның қатысуы оның өнеркәсібін кеңейтуге әсер етті, бірақ олардың өндірісінің өсуі көбінесе азаматтық тұтыну үшін емес еді. Кейбір жағдайларда, мысалы, жүн фабрикаларында өндірілетін жүн маталары, фабрикаларда өндірілетін былғары және аяқ киім, цемент пен болат өнімдерінің үштен екі бөлігі әскери мақсаттарға азаматтық экономикадан алынды. Болат, химия, қағаз, бояу және цемент сияқты бірнеше сала қарқынды дамыды, бірақ күрделі тауарлар мен білікті кадрлардың жетіспеуі кез келген маңызды жаңа өнеркәсіптік жобаларды тоқтатып тастады. Әлеуметтік тұрғыдан алғанда, соғыс уақытындағы өнеркәсіптік өсім Үндістанның қалалық халқының үлесін 1941 жылғы 13%-дан 1951 жылы 16%-ға дейін арттырды. Білім деңгейі мен бағалау критерийлері әр аймақтың тарихына, урбанизациясына және жан басына шаққандағы орташа табысына байланысты әр түрлі болды. 1951 жылы Үндістандағы сауаттылық деңгейі, әсіресе ауылдық әйелдер арасында өте төмен болды (кесте). Экономиканы жақсарту, әлеуметтік көзқарасты өзгерту және жерсіз еңбекшілер арасындағы экономикалық кедейлікті азайту білім беру стандартын жақсартуға тікелей байланысты болды. Үндістандағы сауаттылық 1951 жыл Аймақтар Ерлер Әйелдер Барлық аймақтар 23,54% 7,62% Ауылдық аймақтар 19,02% 4,87% Қалалық аймақтар 45,05% 12,34% Жаңа үкіметке үлкен мұқтаж жатқан қоғамдағы тең емес мүмкіндіктерден туындаған мәселелер мұра болып келді. Ең көп қиындыққа тап болғандар индуист қоғамында төмен мәртебеге ие болған топтар болды. Әйелдер білімінің жетістіктеріне және Гандидің бейбіт наразылық қозғалысы арқылы саясаттағы кейбір әйелдердің көтерілуіне қарамастан, ауылдық жерлерден келген әйелдердің басым көпшілігі өмірін ерлеріне, оларға ерте жаста үйленген, балаларына және егінге арнады. Егер индуист әйелінің некесі бақытсыз болса, онда ажырасу немесе тіпті жеке өмір сүру заңды және мәдени тұрғыдан мүмкін емес еді. Әкеден балаға мүліктің берілуі әйелдердің мүлікке құқығы жоқ екенін білдірді; олардың өркендеуге жалғыз жолы күйеулеріне тәуелді болу болды. Көп жағдайда білімнің жетіспеуі оларды хатшылар, мұғалімдер немесе медбикелер болуына кедері келтірді. Сонымен қатар, Гандидің 1930 жылдардағы «біржола жою» кампанияларына қарамастан, көптеген «біржола жоюға» ұшырағандар ритуалдық ластану және өзіне-өзі төмендеу кедейлік күйінде қалды – жер иеленуі, білім алу немесе білікті жұмыс табу мүмкін болмады. Тарихшы Джудит Браунның айтуынша, «жаңа үкімет осы қоғамдық салалардағы мұрасының ауырлығын мойындады және 1950 жылғы Конституция негізгі өзгерістерге және шетелдік үкімет батылға бармаған индуист конвенцияларын жоққа шығаруға деген ұмтылысын білдірді». Конституцияда «біржола жою» жойылғанымен, мәдени жүк «біржола жоюға» ұшырағандарға соншалықты ауыр тигені анық болды, олар конституциялық құқықтарын жүзеге асыру үшін одан да көп заңнама, әкімшілік реформалар мен экономикалық өзгерістер қажет болды; осылайша әйелдерге де қатысты. Алайда, қалалық жерлерде 1940 жылдардағы экономикалық өзгерістер индуизмдегі сенім мен ритуалдық мәртебенің индустриализацияға, жұмысшылардың нарықтық күштерге жылдам жауап беруіне және жұмыстың орнын өзгертуіне кедері келтірмегенін көрсетті.

The two main concerns of the new Indian government in 1947 were the economic foundations of the country and the poverty of a large segment of its population. Although the British Raj had also been concerned about poverty, its basic justification and the scale of the problem meant that it expended resources on poverty alleviation only when the distress seemed to be threatening civic order. The new government apprehended clearly that a low level of income and therefore also of demand and prospective investment considerably slowed down development in all areas of the economy, including agriculture, industry, and the service sector. A National Income Committee was set up in 1949 to measure Indian poverty; its report published in 1950/1951 computed the average annual income per person in India to be Rs. 260 or $55. Some Indians earned less, especially among those who worked as domestic help, tenant farmers, or agricultural labourers. According to historian Judith M. Brown, such poverty meant "almost perpetual hunger, a monotonous and unbalanced diet at the best of times, cramped and squalid housing, perhaps one change of meagre clothes, insufficient bedding to prevent deaths from cold in the northern Indian winter, children's absence from school for lack of clothes or books or the need to earn to feed the family and no money for doctors or medicines." The patriarchy widely prevalent in Indian society ensured that males had more access to food, medicine, and education than females. In the agricultural sector in the 1940s, most farmers were engaged in subsistence farming; only a small fraction had access to tractors or tube wells; fertilizer use per acre was less than any other country. An India wide survey soon after independence gave evidence of the high inequality in rural India. 14–15 million rural households (constituting 22% of the total) owned no land at all. Just under 50% of rural households owned 1.5% of the cultivated land. At the other extreme, the top 25% owned 83% of the cultivated land. Such magnitude of income inequality implied unequal access to education and health care. To meet the needs of those with the least access, the provision of physicians, nurses, rural clinics, hospitals, schools, and colleges also required special attention from the new government. India did have a firmly founded industrial sector at the time of independence, with financial networks to sustain it. India's participation in the Second World War had the effect of expanding its industries, though their increased output was not generally for civilian consumption. In some instances such as woollen textiles produced in wool mills, leather and footwear produced in factories, almost three fourths of the cement and steel, the output was siphoned off from the civilian economy for military use. A few industries such as steel, chemicals, paper, paint, and cement did advance vigorously, but a shortage of capital goods and skilled human resources thwarted any significant new industrial undertakings. Sociologically, industrial growth in wartime had the effect of increasing the share of the urban population in India from 13% in 1941 to 16% in 1951. The levels of education and evaluation criteria varied from region to region, depending on each region's history, its urbanization, and average per person income. In 1951 literacy in India was still very low, especially among rural women (Table). Improving the economy, changing social attitudes, and reducing economic deprivation among the landless labouring classes depended crucially upon improving education standards. Literacy in India 1951 Areas Men Women All areas 23.54% 7.62% Rural areas 19.02% 4.87% Urban areas 45.05% 12.34%
The new government had inherited problems arising from uneven opportunity in a society of great want. Most deprived were groups whose status in Hindu society was low. Despite progress in women's education and the rise of some women in politics through Gandhi's civil disobedience movement, the vast majority of women, who happened to be from rural areas, spent their lives attending to their husbands to whom they had been married at an early age in arranged marriages, their children, and the crops. If a Hindu woman's marriage was unhappy, neither divorce nor even separation was an option legally or culturally. Patrilineal inheritance meant that women had no right to property; their only avenue to prosperity lay through dependence on their husbands. Little or no education, for the most part, barred them from becoming secretaries, teachers or nurses. Similarly, despite Gandhi's anti untouchability campaigns of the 1930s, the vast majority of Untouchables remained in a state of ritual pollution and self abasing poverty—land ownership, education, or skilled work was out of reach. According to Judith M. Brown, "The new government recognised the burden of its inheritance in these areas of society and the 1950 constitution stated its commitment to fundamental change and a denial of Hindu conventions which an alien government had not dared to initiate." Although Untouchability was abolished in the new constitution, it was soon evident that the yoke of culture bore down so oppressively on Untouchables, that more legislation, administrative reform, and economic change were needed for them to assume their constitutional rights; the same was true of women. However, in urban areas, economic changes in the 1940s had demonstrated that belief and ritual status in Hinduism had hindered neither industrialisation, nor workers responding quickly to market forces, and changing occupations or locations of work.