Кіріспе

Неміс құқықтанушысы Питер Граф Йорк фон Вартенбург (13 қараша 1904 – 8 тамыз 1944) – неміс құқықтанушысы және нацизмге қарсы неміс қарсылығының мүшесі. Ол 1923-1926 жылдары Бонн және Бреслау қалаларында құқық және саясатты оқыды, 1927 жылы Бреслауда докторлық диссертациясын қорғады және 1930 жылы Берлинде заңгерлерге арналған мемлекеттік қызметке қабылдау емтиханын тапсырды. Ол сол жылы Марион Винтерге үйленді.

Мансап

Юрист, Шығыс Пруссиядағы ауыл шаруашылығы борышын азайту жөніндегі Osthilfe үкіметтік бағдарламасының және Бреслаудағы қалалық әкімдіктің заң кеңесшісі болғаннан кейін, Йорк 1936 жылдан 1941 жылға дейін Берлиндегі Рейх баға комиссиясында негізгі мәселелерге жауапты бөлім басшысы болып қызмет етті. Ол НСДАП-қа қосылудан бас тартты, сол себепті 1938 жылдан бастап оны қызмет бабында жоғарылатпады. Ол 1938 жылы қарсылық қозғалысына қатыса бастады, Фриц Дитлоф Граф фон дер Шуленбург және Ульрих Вильгельм Граф фон Шверин фон Шваненфельдпен тығыз байланыс орнатып жұмыс істеді. 1938 жылдың 9-10 қарашасындағы «Хрусталь түні» қырғынынан кейін ол жаңа Рейх конституциясының принциптері талқыланатын үйірме құрды. Соғыс басталғанда ол резервтегі офицер ретінде шақырылып, 1942 жылы Берлиндегі Қарулы Күштердің Бас штабына (Wirtschaftsstab Ost) қарасты әкімшілік қызметке ауыстырылды. 1940 жылдың қаңтарында ол Хельмут Джеймс Граф фон Мольткемен тығыз жұмыс істей бастады, олар бірлесіп Крейзау үйірмесінің талқылауларын ұйымдастырды және басқарды, ол Йорк Берлиндегі Лихтерфельдедегі үйінде жиі өткізілді. Крейзауда өткен үш конференцияның барлығына қатысқан Йорк, досы Мольткеден өзгеше, қастандық арқылы төңкеріс жасауды қолдады. Клаус Шенк Граф фон Штауфенберг 1943 жылдың қыркүйегінде Берлинде төңкеріске дайындық жұмыстарын жеделдеткенде, ол Йоркпен жақын байланысқа түсті. Болашақ Рейх канцлерінің мемлекеттік хатшысы лауазымына тағайындалған Йорк, төңкеріс сәтсіз аяқталғанға дейін заговоршылардың ең жақын шеңберінде болды. 1944 жылдың 20 шілдесіндегі төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін Йорк Берлиндегі Бендлерблокта тұтқындалды, 1944 жылдың 8 тамызында Халық соты оны өлім жазасына кесті және сол күні Берлиндегі Плетцензеде атылып өлтірді.

Дәйексөздер

Жүрегімнің жақын баласы, біз қатар өткізген көркем әрі толы өміріміздің аяғына келдік шамасы. Өйткені ертең Халық соты мені және басқаларды соттауға ниетті. Бізді әскерден қуғандарын естідім. Олар бізден форманы алып қалуға болады, бірақ амал қылып келген рухымызды ешқашан ала алмайды. Сонда менің әкелерім, бауырларым және серіктеріммен біртұтас екенімді сезінемін. Осы оқиғаның Құдайдың шексіз құдіретімен алдын ала белгіленгенін, оны көңілмен қабылдаймын. Өзімді таза ниеттімін деп санаймын, бірақ бәрімізді мазалайтын кінә сезімімен жетеледім. Сондықтан да Құдайдан әділдік пен мейірімділік күтемін.