Кіріспе
Диддли бу – блюз дыбысының қалыптасуына ықпал еткен американдық бір кыллы аспап. Ол тақтадағы екі шегеге керілген, бір кылдан тұрады, ал астындағы шыны бөтелке көпір ретінде де, аспаптың дыбысын күшейту үшін де қолданылады. Бұл аспап дәстүрлі түрде Оңтүстік штаттарында, әсіресе афроамерикандық қауымдаста, бастапқы немесе балалар аспабы ретінде қарастырылған және ауылдық Оңтүстіктен тыс жерлерде сирек кездеседі. Оған Батыс Африка аспаптарының да әсері болған болуы мүмкін. Осы аспапқа "життербаг" немесе "бір кыл" деген басқа да аттар берілген, ал этномузыка зерттеушісі оны "монокорд цитра" деп атап көрсетеді.
The diddley bow is a single stringed American instrument which influenced the development of the blues sound. It consists of a single string of baling wire tensioned between two nails on a board over a glass bottle, which is used both as a bridge and as a means to magnify the instrument's sound. It was traditionally considered a starter or children's instrument in the Deep South, especially in the African American community, and is rarely heard outside the rural South. It may have been influenced to some degree by West African instruments. Other nicknames for this instrument include "jitterbug" or "one string", while an ethnomusicologist would formally call it a "monochord zither".
Шығу тегі
Диддли садағы Батыс Африкада қолданылатын аспаптардан туындаған. Мұнда оны көбінесе балалар тартып ойнайтын, бірі таяқшамен ішекті соғып, екіншісі сырғытпаны жоғары-төмен жылдырып, дыбыс биіктігін өзгертетін. Кейін АҚШ-тағы құлдар осы аспапты балалар ойыншығы ретінде дамытты. Ол алғаш рет 1930 жылдары Оңтүстік аймандардағы зерттеушілермен тіркелді. Диддли садағы дәстүрлі түрде "бастапқы деңгей" аспап саналды, көбінесе оны жасөспірім ұлдар тартып ойнайтын, егер диддли садығында жақсы нәтиже көрсетсе, олар "қалыпты" гитараға көшетін. Дегенмен, қазір диддли садағын кәсіби музыканттар да жеке орындау үшін немесе басқа аспаптарға сүйемелдеу ретінде пайдаланады. Диддли садағының блюз музыкасындағы маңызы зор, себебі көптеген блюз гитаршілері бала кезінде осы аспапты тартып ойнауды бастаған, сондай-ақ слайд-гитара сияқты, оны да сырғытпамен ойнайды. Алайда, ол балалар аспабы саналғандықтан, көптеген музыканттар ересек болғаннан кейін оны тартып ойнауды тоқтатқан. Сондықтан диддли садағының жазбаларында жиі кездеспейді.
Құрылыс
Диддли садағы көбінесе қолмен жасалады, әдетте ағаш тақтадан және екі бұранда арасында тартылған бір сымнан тұрады. Оны сымды тартып, екінші қолда металл немесе шыны сырғышпен дыбыстың биіктігін өзгертіп ойнайды. Дыбысты күшейту үшін көбінесе шыны бөтелке көпір ретінде қолданылады. Кейбір диддли садақтарында көпірдің астында қосымша резонатор қораптары болады, бұл оларды бір сымды сигара қорабы гитарасына айналдырады. Жақында жасалған кейбір диддли садақтары пикаптармен жабдықталған.
Белгілі пайдаланушылар
Бұл аспапты ойнағандардың бірі Миссисипи блюз музыканты Лонни Пичфорд болды. Ол үйінің алдыңғы жабдығының бір бөлігін құрайтын тік қабырғаның ағашына қадалған екі шеге арасында сымды керіп, аспапты көрсетуші еді. Пичфордтың қабіріне 2000 жылы Mt. Zion Memorial Fund қоры орнатқан қабір тасының бір жағында Пичфордтың отбасының өтініші бойынша ойнауға болатын диддли боу орналасқан. Басқа да белгілі дәстүрлі орындаушылар: Льюис Дотсон, Глен Фолкнер, Джесси Мей Хемфилл, Комптон Джонс, Эдди "Бір Жіп" Джонс, Наполеон Стрикленд, Мозес Уильямс, Джеймс "Супер Чикан" Джонсон және Бір Жіп Сэм. Вилли Джо Дункан өзінің Unitar деп атаған үлкен электрленген диддли боуымен жасаған жұмысымен де танымал болды. Motown тобының "The Funk Brothers" мүшелерінің кейбіреуі гитараны диддли боу арқылы ойнауды үйренген деседі. Бадди Гай алғашқы гитарасын (Harmony акустикалық гитарасы) алғанға дейін екі жіпті, өз қолымен жасаған диддли боумен музыка ойнауды үйренді. Жақында осындай аспаптарды қолданған орындаушылардың қатарында Нью-Йорктегі джаз пианині Купер Мур, американдық блюзші Сизік Стив, Сэм Беннетт, Дэнни Кроха, One String Willie, Чикаголық музыкант Энди Слейтер, Velcro Lewis және Чикаголық перкуссияшы Коко Элисс бар. Джек Уайт "It Might Get Loud" фильмінің басында диддли боу жасап, ойнағаннан кейін: "Гитара сатып алу керек деп кім айтты?" деді. Сизік Стив 2009 жылғы "Man From Another Time" альбомына енген "Diddley Bo" әні арқылы диддли боуына құрмет көрсетті.