Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның Ланаркшир графтығындағы Гамильтон қаласында 1967 жылдың 2 қарашасында төңкерілген сайлау өтті. Бұл сайлау, бұрынғы Лейборист партиясының депутаты Том Фрейзер Шотландияның солтүстігіндегі Гидроэлектрлік басқарма басшысы қызметіне тағайындалуына байланысты отставкаға шыққаннан кейін тағайындалды. Сайлау округі 1945 жылдан 1966 жылға дейінгі барлық жалпы сайлауларда дауыстардың үштен екісін алып, Лейборист партиясы үшін сенімді орын болды, оларға тек консерваторлар қарсы тұрды. Сайлаудың нәтижесі Шотландия Ұлттық партиясының кандидаты Винни Юингтің күтпеген жеңісі болды. SNP бұл округте тіпті 1966 жылғы жалпы сайлауда қатыспаған болатын, сол сайлауда 46% дауыс алып, Лейборист партиясынан шамамен 38% дауыспен орынды жеңіп алды. Юинг келесі жалпы сайлауда орынды сақтап қала алмады, бірақ SNP сол кезден бері Парламентте үздіксіз өкілдік етіп келеді.
The Hamilton by election in Hamilton, Lanarkshire, Scotland, was held on 2 November 1967. It was called after the former Labour MP, Tom Fraser, resigned in order to take up the position as head of the North of Scotland Hydro Electric Board. The constituency had been a safe seat for Labour, who had taken over two thirds of the vote there in every general election from 1945 to 1966, when only the Conservatives had stood against them. The election saw a surprise victory for the Scottish National Party candidate Winnie Ewing. The SNP took 46% of the vote in a constituency which they had not even contested at the 1966 general election held the previous year, and gained the seat from the Labour Party with a swing of nearly 38%. Ewing did not retain the seat at the following general election, but the SNP have been continuously represented in the House of Commons ever since.
Өмірбаян
Бұған дейінгі сайлауда SNP Шотландия саясатында маргиналды қозғалыс болды. 1966 жылы Шотландия бойынша сайлаушылардың 5% дауысын ғана алды, 71 орынның 23-іне үміткерлер тікелей қатысты. 1950-жылдары жалпы сайлауда олар ешқашан бестен астам үміткерді тікелей ұсынған емес және шотландтықтардың 1%-дан астам дауысын алған жоқ. Дегенмен, Гамильтон Вестминстердегі SNP жеңген алғашқы орын болған жоқ; партия 1945 жылғы Мазервеллдегі сайлауда шақырылған жеңіске жеткен. Юингтің жеңісінен бұрын Ұлыбританияда ұлтшыл партиялардың басқа да жетістіктері болды – оның ішінде Гвинфор Эванстың 1966 жылғы Кармартендегі сайлауда Plaid Cymru үшін атқан қадамы, 1967 жылғы Глазго Полоктегі сайлауда SNP үшін үлкен серпіліс, сондай-ақ жергілікті сайлауларда SNP-нің жеңісі, оның ішінде Стирлингтегі жергілікті биліктегі ең ірі партияға айналуы. Сайлау күні еңбекшілердің букмекерлердің пікірінше, орынды жеңуге басты үміткер екендігі, олардың орынды жеңуге 10:1 коэффициент бергені және еңбекшілердің үміткері Алекс Уилсонның бұрынғы күні жеңіске бұрынғыдан да сенімді екенін мәлімдегені хабарланды.
Prior to this by election, the SNP had been a peripheral movement in Scottish politics. They had taken only 5% of the vote across Scotland in 1966, having stood candidates in 23 out of 71 seats. In the 1950s, they had never stood more than five candidates or taken more than 1% of the Scottish vote in general elections. However, Hamilton was not the first Westminster seat to be won by the SNP; the party had won a short lived victory at the 1945 Motherwell by election. In the years before Ewing's victory, there had been other breakthroughs by nationalist parties in Britain – including Gwynfor Evans' similarly groundbreaking victory for Plaid Cymru at the 1966 Carmarthen by election, a big advance for the SNP at the 1967 Glasgow Pollok by election, and SNP gains in local elections, including becoming the largest party in local government in Stirling. On the day of the election it was reported that Labour were strong favourites to win the seat with bookmakers, who made them 10 to 1 on to win the seat, and that Labour candidate Alex Wilson had indicated the previous day that he was more confident than ever of victory.
Кейінгі оқиғалар мен мұра
SNP басшылығы Еуингке: "мүшелерді жігерлендіру үшін жақсы екінші орынға таласуға тырысыңыз" деді. Кейінірек Еуинг былай деп жазды: "Мен әдеттегіден көп тырыстым, соның салдарынан өмірім мәңгілікке өзгерді". Жеңісі жарияланғаннан кейін Еуинг көпшілік алдында: "Әлемді тоқтатыңыз, Шотландия алға жылжуға асығуда!" деді. Тарихшы Том Девин 1967 жылғы Гамильтоннан өткен қосым сайлауды "1945 жылдан бері Шотландиядағы ең сенсациялық сайлау нәтижесі" деп сипаттады, ал Изобель Линдсей оны Шотландия саяси тарихындағы "шешімді" сәт деп атады. Джерри Хассан да оны Шотландия саясатындағы маңызды кезең деп сипаттайды. 2007 жылы Еуингтің жеңісіне 40 жыл толуына орай, сол кездегі SNP басшысы Алекс Салмонд: "Бұл қосым сайлау, сөзсіз, реформаның серпілісі болды, әйтпесе Шотландия Парламентін құру үшін күрес одан да кешіктірілер еді. Ол өзгерістерді жеделдетіп, Шотландияның Вестминстерден тәуелсіздігі мәселесіне назар аударуды талап етті" деді.
The SNP's leadership merely told Ewing to: "try to come a good second in order to encourage the members". "As ever," Ewing later wrote, "I overdid it, and as a result my life changed for ever." After her victory was declared, Ewing famously said to the crowd outside "Stop the World, Scotland wants to get on." Historian Tom Devine describes the 1967 Hamilton by election as "the most sensational by election result in Scotland since 1945" and Isobel Lindsay called it a "watershed" moment in Scottish political history. Gerry Hassan similarly describes it as being a pivotal moment in Scottish politics. In 2007, on the 40th anniversary of Ewing's victory, the then SNP leader Alex Salmond said: "That by election was undoubtedly a catalyst for reform, without which the movement for a Scottish Parliament would have been delayed still further. It forced the pace of change and demanded attention for the cause of Scottish independence from Westminster."