Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезияның Жава аралындағы Богор қаласындағы ботаникалық бақ.
Botanical garden in Bogor, Java, Indonesia
Богор ботаникалық бағы – Индонезияның Богор қаласында, Джакарта орталығынан 60 км оңтүстікке қарай орналасқан ботаникалық бақ. Қазіргі уақытта оны Ұлттық ғылыми-зерттеу және инновациялық агенттік басқарады. Бақ қала орталығында орналасқан және Богор сарайының (Istana Bogor) президенттік кешенімен іргелес жатыр. Оның ауданы – және әр түрлі текті 13 983 түрлі ағаштар мен өсімдіктерді қамтиды. Богордың географиялық орналасуының арқасында, құрғақ маусымда да күнделікті жаңбыр жауады. Бұл бақты тропикалық өсімдіктерді өсіруге өте қолайлы орынға айналдырады. 1817 жылы Голландтың Шығыс Индиясы үкіметінің бұйрығымен құрылған бақ, Йоханнес Элиас Тейсман, Рудольф Герман Кристиан Карел Шеффер және Мелхиор Треуб сияқты көптеген белгілі ботаниктердің басшылығымен дамыды. Құрылғаннан бері Богор ботаникалық бағы ауыл шаруашылығы және егіншілік салаларындағы маңызды ғылыми орталық болып табылады. Бұл Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең көне ботаникалық бақ.
The Bogor Botanical Gardens is a botanical garden located in Bogor, Indonesia, 60 km south of central Jakarta. It is currently operated by the National Research and Innovation Agency. The garden is located in the city center and adjoin the presidential palace compound of Istana Bogor. It covers an area of and contains 13,983 different kinds of trees and plants of various origin. The geographic position of Bogor means it rains almost daily, even in the dry season. This makes the garden an advantageous location for the cultivation of tropical plants. Founded in 1817 by the order of the government of the Dutch East Indies, the garden thrived under the leadership of many renowned botanists including Johannes Elias Teijsmann, Rudolph Herman Christiaan Carel Scheffer, and Melchior Treub. Since its foundation, the Bogor botanical garden has served as a major research center for agriculture and horticulture. It is the oldest botanical garden in Southeast Asia.
Өмірбаян
Қазіргі Богор ботаникалық бағы Самиданың (адам жасаған орман) бір бөлігі болған. Бұл аймақ кем дегенде Шри Бадуга Махараджа (Прабу Силиванги, 1474–1513) Сунда патшалығын билеген дәуірде құрылған, бұл туралы Батутулис жазуында жазылған. Бұл орман сирек кездесетін ағаштардың тұқымдарын қорғау мақсатымен жасалды. Сунда патшалығы 16 ғасырда жойылғаннан кейін орман ұмытылып, күтімсіз қалды. 1744 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы Буйтенцоргта (қазіргі Богор) қазіргі ботаникалық бақтың орнында бақша мен сарай салды. 1811 жылы Жаваға британдықтардың сәтті шабуылынан кейін Стемфорд Раффлз аралдың вице-губернаторы болып тағайындалды және ол Буйтенцорг сарайын өз резиденциясы ретінде пайдаланды. Сарайда билік еткен кезінде ол бақты ағылшын стилінде қайта жоспарлады. Оның әйелі, Оливия Мариамне Раффлз, 1814 жылдың 26 қарашасында Буйтенцоргта қайтыс болды және Батавияда жерленді. Оның құрметіне бақта ескерткіш орнатылды.
The area that is now Bogor Botanical Gardens was part of the samida (man made forest) that was established at least around the era when Sri Baduga Maharaja (Prabu Siliwangi, 1474–1513) ruled the Sunda Kingdom, as written in the Batutulis inscription. This forest was created to protect seeds of rare trees. The forest remained neglected after the Sundanese kingdom was destroyed in the 16th century. In 1744 the Dutch East India Company established a garden and mansion at the site of the present botanical gardens in Buitenzorg (now known as Bogor). After the successful British invasion of Java in 1811, Stamford Raffles was appointed as the island's lieutenant governor, and he took Buitenzorg Palace as his residence. During his rule in the palace, he had the garden re landscaped into English style garden. His wife, Olivia Mariamne Raffles, died in Buitenzorg on November 26, 1814, and was buried in Batavia. A memorial monument was built in the garden, as a commemoration for her.
" Еліміздің өсімдік бақшасы "
Англия-Голландия келісімі күшке енгеннен кейін, 1816 жылы Нидерланды колонияны қайта басқару үшін шенеуніктерді алып келген кеме жіберді. Кемедегілердің арасында Германияда туған ботаник Каспар Георг Карл Рейнвардт болды, ол колонияның ауыл шаруашылығы, өнер және ғылым бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Бір жыл өткен соң ол ботаникалық бақ құруды ұсынды, бұл идея генерал-губернатор Ван дер Капеллен тарапынан қолдау тапты. Бақ 1817 жылдың 18 мамырында, сарайдың жанында, Голландиядан келген Уильям Кент пен Кьюден Джеймс Хупер есімді екі ботаниктің бірлескен еңбегімен ресми түрде ашылды. Бақ «’s Lands Plantentuin» («Ұлттық ботаникалық бақ») деп аталды. Ол бес жыл бойы бақтың алғашқы директоры болды және архипелагтың барлық аймақтарынан экономикалық маңызы бар өсімдіктер мен тұқымдарды жинап, оларды өсіруге жұмыстады. Оның таксономиялық еңбектерінің көп бөлігін 1823 жылы оның ізашары Карл Людвиг Блюме каталогтады, ол бақта 914 түрлі өсімдікті тіркеді. 1830 жылы голланд ботаникі Йоханнес Элиас Тейсманн Богор ботаникалық бағының кураторы болып тағайындалды және 50 жылдан астам уақыт бойы бақты дамытумен айналысты. Жеті жылдан кейін Юстус Карл Хаскарл оның көмекшісі болып тағайындалды және директорды бақтағы өсімдіктерді таксономиялық отбасылар бойынша қайта орналастыруға көндірді. Хаскарл 1842 жылы ашылған «Bibliotheca Bogoriensis» кітапханасын құруды ұсынды және 1844 жылы ашылған «Herbarium Bogoriense» үшін жеке ғимарат салды. 1844 жылы Ж. Тейсманн 2800-ден астам түрді қамтитын өсімдіктердің екінші каталогын жазды. Ол сондай-ақ 1852 жылы бақты едәуір кеңейтті, Сибодас таулы қаласының жанында жаңа филиал ашты. 1848 жылы бақ Батыс Африкадан келген пальма майының төрт тұқымын алды, бұл ағаштар Оңтүстік-Шығыс Азиядағы аналық ағаштар саналды және олардан көптеген ұрпақтар өндіріліп, аймақта пальма майы өнеркәсібінің дамуына ықпал етті. Алайда, соңғы аналық өсімдік 1933 жылы қурады. Бақ 1854 жылы Яваға цинхона ағаштарын әкелуде де маңызды рөл атқарды, нәтижесінде арал безгекке қарсы хинин қабығының ең ірі өндірушісіне айналды. 1941 жылдың 30 қаңтарында бақтың жаңа филиалы Шығыс Явадағы Пурводади қаласының жанында, директор міндетін атқарушы Лоуренс Баас Беккингтің басшылығымен ашылды. Жаңа бақ тропикалық құрғақ өсімдіктерді өсіруге арналған еді. Алайда, жаңа бақты дамытуға үлкермес бұрын, Голландиялық Шығыс Үндістан Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1942 жылдың наурыз айында жапондықтар Богорға басып кірді және бір жылдан кейін бақ пен гербарийдің басшылығын өздеріне алды. Ботаникалық баққа екі жапон ботаниктері тағайындалды: профессор Такеношин Накай (中井猛之進) директор болып, ал Канехира (兼平) гербарийдің басшысы болды. Бұл екі адам бақты жапондық сарбаздардан қорғауға тырысты, олар бақтағы ағаштарды соғысқа қажетті ағаш материалдарын алу үшін кесіп тастауды жоспарлаған. Жапондықтардың кезінде бақ «Shokubutsuen» (植物園; Ботаникалық бақ) деп атауға ие болды.
When the Anglo Dutch Treaty came into effect, the Netherlands in 1816 sent a ship with officials to resume control of the colony. Among those on board was the German born botanist Caspar Georg Carl Reinwardt, who was appointed as head of agriculture, arts and science of the colony. A year later he proposed the establishment of a botanical garden, a move which was supported by Governor General Van der Capellen. The garden was officially founded on May 18, 1817, next to the palace grounds through a collaboration with two botanists, William Kent from Holland and James Hooper from Kew. The garden was established as 's Lands Plantentuin ('National Botanical Garden'). He became its first director for five years and gathered plants and seeds of economic potential from all over the archipelago for cultivation. Much of his taxonomic work was catalogued by his predecessor Carl Ludwig Blume in 1823, who recorded 914 plants in the garden. In 1830, Johannes Elias Teijsmann, a Dutch botanist, became curator of Bogor Botanic Garden and spent more than 50 years developing the garden. Seven years later Justus Carl Hasskarl was appointed as his assistant curator and convinced the director to re arrange the plantings in the garden by taxonomic families. Hasskarl proposed starting a library, which opened in 1842 as the Bibliotheca Bogoriensis, and constructed a separate building for the Herbarium Bogoriense, which opened in 1844. J. Teijsmann wrote the second catalogue of plants which listed more than 2800 species by 1844. He also has the garden significantly expanded in 1852, with a new garden branch laid down near the mountainous town of Cibodas. In 1848 the garden received four seeds of West African oil palm, these trees were believed to be the mother tree in Southeast Asia from which numerous descendants were produced to support the growth of the palm oil industry in the region. However, the last original mother plant died in 1933. The garden also played major role in the introduction of Cinchona trees to Java in 1854, which would ultimately make the island the largest producer of quinine bark for malaria treatment. A new branch of the garden was opened near the town of Purwodadi in East Java, under the direction of the acting director Lourens Baas Becking on January 30, 1941. The new garden was intended for tropical dry plants cultivation. However, before much could be done to develop the new garden, the Dutch East Indies would soon join World War II. In March 1942 the Japanese marched into Bogor and a year later took over the directorship of both the garden and the herbarium. Two Japanese botanists were appointed in charge of the botanic garden, Professor Takenoshin Nakai (中井猛之進) as director and Kanehira (兼平) as head of the herbarium. These two men strove to protect the garden from Japanese soldiers who planned to have the trees from the garden cut down for war lumber supplies. Under the Japanese the garden was renamed Shokubutsuen (植物園; Botanical Garden).
Кебун Рая Богор
Жапония бағындырылғаннан кейін голландиялықтар Индонезияға оралып, 1945 жылдан 1949 жылға дейін бақты басқаруды қайта бастады. Голландия Индонезияны тәуелсіз мемлекет деп мойындағаннан кейін, Ауыл шаруашылығы министрлігі бақтың басқаруын қолға алып, "’s Lands Plantentuin te Buitenzorg" атауын "Табиғатты зерттеу институты" (Lembaga Pusat Penyelidikan Alam; LLPA) және бақты "Kebun Raya" (Ұлы бақ) деп өзгертті. Кусното Сетиодивиржо Индонезияның алғашқы кураторы болды, ол 1959 жылы бақтың басшысы атанды.
The Dutch returned to Indonesia after the Japanese surrendered and resumed management of the garden from 1945 to 1949. After Dutch recognition of Indonesia as a sovereign state, the Ministry of Agriculture took over the management of the garden and renamed 's Lands Plantentuin te Buitenzorg to "Institute of Nature Study" (Lembaga Pusat Penyelidikan Alam; LLPA) and the garden "Kebun Raya" (Great Garden). Kusnoto Setyodiwirjo became the first Indonesian curator, who eventually to become head of the garden in 1959.
Соңғы оқиғалар
2006 жылдың 16 мамырында Индонезия ғылым институты (LIPI) Германия елшілігімен бірлесіп, өзінің 189 жылдығын тойлады. Іс-шара барысында Гунтинг тоғанының жанына Рейнвардтқа арналған ескерткіш орнатылды. Мерейтойға қатар, бақта АСЕАН-Қытай семинары – «Бөтаникалық бақтарды басқару және өсімдіктерді сақтау» тақырыбында өтті. Тойдың соңында АСЕАН елдерінің 10 министрлігі бірнеше ағаш отырғызды. Бірақ 2006 жылдың 1 маусымында Богор қаласын дауыл шарпып, бақтағы 100 жылдан астам ғасырлық ағаштар мен өсімдіктер зақымданды. Осының салдарынан бақ бір аптаға жабылып, қайта отырғызу және жөндеу жұмыстары жүргізілді. 2009 жылы ботаникалық бақтың 192 жылдығын мерекелеу үшін орхидея үйінің жанында орхидеарий ашылды.
On May 16, 2006, the Indonesian Institute of Sciences (LIPI) celebrated its 189th anniversary in collaboration with the German Embassy. During the event a monument dedicated to Reinwardt was placed near Gunting pond. The anniversary was accompanied by the ASEAN China Workshop Botanical Garden on Management and Plant Conservation event, which took place in the garden. At the end of the celebration, several trees were planted by the attending 10 ministries of ASEAN. However, on the first of June 2006, a storm hit Bogor and many trees and plants in the garden that were more than 100 years old were damaged. As a result, the garden was closed a week for replanting and repair. In 2009, an orchidarium was opened nearby the orchid house to celebrate the 192nd anniversary of the botanic gardens.
Өзгеліктері мен орналасуы
Бақ шамамен төртбұрышты пішіндес, ауданы 1,5 км² құрайды. Бақтың солтүстік-батысында сарай бағы орналасқан. Бақты Чиливунг өзені екіге бөліп тұр, үстінен үш көпір салынған. Басты қақпа оңтүстікте орналасқан және бақтың көптеген құрылыстары сол жерде шоғырланған, мысалы, билет сату кассасы, Треубтің зертханасы, Нуса-Инда қонақ үйі, өсімдіктер мен сувенирлер дүкендері, кітапхана және консервация ғимараты. Чиливунгтің шығыс жағындағы аумақ 1927 жылы мешіт, кафе, гербарий, орхидея бөлімі және Астрид аллеясының жанында Висма Таму қонақ үйі сияқты нысандармен жабдықталды. Бүгінде бақта 3373 түрге, 1257 туысқа және 218 отбасыға жататын 13 983 ағаш пен өсімдік үлгісі бар. Оның ішінде 288 түр (88 туыс) ерекше пальмалар бар, олар газон мен аллеялар бойында өседі. Бұл бақтар 50-ден астам түрлі құстар мен ағаштардың биік тармақтарында қоныстанған жартастарға пана болып табылады. 1852 жылы Богор қаласының оңтүстік-шығысына қарай 45 шақырым жерде орналасқан Cibodas қаласында Богор бағының кеңейтілген бөлігі ретінде Cibodas ботаникалық бағы құрылды. Раффлздің әйелі мен Рейнвартқа арналған ескерткіштер көлдің жанында орналасқан.
The garden is roughly square shaped covering an area of , with additional of the ground in the north west being the palace garden. The garden is divided by the Ciliwung river and has three bridges. The main gate is located in the south and is where most of the garden facilities are concentrated, such as ticket purchasing booth, Treub's laboratory, Nusa Indah Guesthouse, plant/souvenir shops, the library and the conservation building. The precinct east of Ciliwung was laid out in 1927 with facilities as the mosque, cafes, Herbarium, orchid section and Wisma Tamu guesthouse, near Astrid's avenue. Today the garden contains 13,983 specimens of trees and plants, belonging to 3373 species, 1257 genera and 218 families. There are 288 species (88 genera) of exceptional palms along lawns and avenues. The gardens are a refuge for more than 50 different varieties of birds and for groups of bats roosting high in the trees. In 1852, the Cibodas Botanical Gardens was founded as an extension of the Bogor Garden at the town of Cibodas, roughly 45 kilometers to the southeast of Bogor. The monuments dedicated to Raffles' wife and Reinwardt are located near the pond.
Голландиялық зират
Богор сарайының бамбук коллекциясы бөлімінің жанында голландтық қабір тастары бар шағын зират орналасқан. Ондағы ең танымал қабірлердің бірі 1836 жылдан 1840 жылға дейін қызмет еткен бұрынғы генерал-губернатор Д. Й. де Эренске тиесілі. Зиратта 38 адамның есімі анықталған 42 қабір тасы бар, ең ескісі 1784 жылдың 2 мамырына дейін соққан.
Nearby the Bogor palace's bamboo collection section there is a small cemetery with Dutch tombstones. One of its notable tombs belonged to the former governor general D. J. de Eerens, who was in office from 1836 to 1840. There are 42 gravestones with 38 identified persons, the oldest gravestone dates back to May 2, 1784.
Арасеялар бақшасы
Бақтың тұқымдық банкінің артында 2010 жылы арасея тұқымдас өсімдіктерге арналған аумақ салынды. Бұл бақта негізінен Schismatoglottis, Homalomena, Colocasia және Philodendron, Raphidophora сияқты жүзімдердің кейбір түрлері өседі. Бұл бақ аумағына 2 метрден биік 10 ағаш отырғызылды, олар тікелей күн сәулесінен қорғау қызметін атқарады.
Situated behind the seed bank of the garden, an area devoted to Araceae species of flora was built in 2010. This garden consists mainly of types of Schismatoglottis, Homalomena, Colocasia and some types of vines as Philodendron, Raphidophora. Approximately 10 trees with a height of more than 2 m have been planted in this garden area, functioning as a protection from direct sun exposure.
Тейсман бақшасы
1884 жылы М. Треуб француз стильді шағын розарий салды. Бақтың атауы, бақтың дамуына үлес қосқан Йоханнес Элиас Тейсманның құрметіне арналған естелік ретінде берілген. Бақтың ортасында Берлиннен әкелінген граниттен жасалған Тейсманн ескерткіші тұрғызылған.
A small garden with a French rose garden layout was built in 1884 by M. Treub, as its name the garden was built as a memoir of Johannes Elias Teijsmann for his contribution to the garden's development. At the center of the garden lies the Teijsmann monument, erected using granite from Berlin.
Дәрілік бақ
Бұл бақтың осы бөлігінде дәрі жасауға және шөп емдеуге жиі қолданылатын өсімдіктер өседі. Өсімдіктер мөлшері мен түрлеріне сәйкес түрлі бөлімдерге бөлінген. Келушілерге әр түрлі өсімдіктердің сипаттамасы мен дәрілік құрамы ретіндегі мақсаты жазылған.
This section of the garden contains plants that are commonly used for medicine ingredients and herbalism. Plants are separated into different sections according to their size and species. Descriptions of each of the different plants and their purpose as medicine ingredients are written for visitors.
Мексикалық бақ
Ботаникалық бақтың шағын бөлігі шөл өсімдіктеріне арналған. Азия мен Американың әртүрлі аймақтарынан әкелінген шамамен 100 түрлі кактус, агава, юка және суккуленттер өседі.
A small patch of the botanical garden is dedicated to desert plants. There are roughly 100 species of cactus, agave, yucca and succulent plants from around Asia and the Americas.
Соеджана Қасан бақшасы
Бұл бақ ботаникалық бақтың солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан және 1959-1964 жылдары Богор ботаникалық бағының директоры болған Соеджана Кассанның есімін мәңгі есте сақтау үшін салынған. Бақтың ортасында Индонезияның ұлттық символы – Гаруда бейнесін құрайтын өсімдіктер тізілген.
This garden is located at the north eastern corner of the botanic garden and was built to commemorate Soedjana Kassan, who was head of Bogor Botanical Garden from 1959 to 1964. At the center of the garden, there are plants which are arranged to form Indonesia's national symbol of Garuda.
Amorphophallus titanum (аморфофалл титан)
Богор ботаникалық бағында коллекциясында бес Amorphophallus titanum өсімдігі бар, олардың бәрі Оңтүстік Суматрадағы Пагар Аламнан алынған. Бұл ботаникалық коллекциядағы ең көп санды экземплярлар. Соңғы гүлдеу 2011 жылдың қаңтарында және 2011 жылдың 3 шілдесінде тіркелді.
Bogor Botanical Gardens has five Amorphophallus titanum plants in its collections, all from Pagar Alam, South Sumatra. This represents the greatest number of specimens among the botanical collection. The latest flowering events took place in January 2011 and on July 3, 2011.
Трюб зертханасы
Треубтың зертханасы 1884 жылдың 1 желтоқсанында ашылды. Дегенмен, қазіргі ғимарат 1914 жылы ботаник құрметіне салынды. Зертхана Puslitbang biologi-нің konservasi ex Situ (Тұрақты мекенінен тыс жердегі түрлерді сақтау) ғылыми-зерттеу орталығы ретінде жұмыс істейді. Ғимарат ішінде әртүрлі зерттеулерге арналған бірнеше зертханалар мен құрылыстар бар: Молекулалық зертхана, Анатомия және морфология зертханасы, Тұқым сақтау зертханасы, Экологиялық сақтау зертханасы және жылыжайлар.
Treub's Laboratory opened on December 1, 1884. However the current building was built in 1914 to honor the botanist. The laboratory functions as a research facility for Puslitbang biologi's konservasi ex Situ (Conservation of species outside their original habitat). There are several branches of laboratories and facilities inside the building which is dedicated to different research as follows: Molecular Lab, Anatomy Morphology Lab, Seed Conservation Lab, Ecological Conservation Lab and Greenhouses.
Богор зоология мұражайы
Ғылыми-зертхана мен бақтың бас қақпасының жанында орналасқан мұражай 1894 жылдың тамызында негіделген шағын зертхана ретінде басталып, кейіннен зиянды жәндіктер мен қоңыздарды бақылау бойынша зерттеу орталығы ретінде пайдаланылды. Мұражайдың ауданы 1500 шаршы метрді құрайды және онда 10 000 түрге жуық жәндік пен 2000 түрге жуық басқа да жануарлар коллекциясы сақталған.
Situated nearby the laboratory and main gate of the garden, the museum started as a small laboratory founded in August 1894 and was used as a research facility for pest/insect control. The museum has an area of 1500 meter square and contains preserved collection of 10,000 species of insects and 2000 species of other fauna.
Қонақ үйлер
Ботаникалық бақта екі қонақ үй орналасқан. Нұса Инда қонақ үйі 1914 жылы салынды, ол зертхана мен мұражайдың қасында орналасқан. Бұрын ол Богор ботаникалық бағының директорларының тұрғын үйі ретінде пайдаланылған. Екінші қонақ үй – Пинус қонақ үйі, ол 1929 жылы ханшайым Астридтің сапары барысында салынған.
There are two guesthouses located in the Botanic Garden. Nusa Indah Guesthouse was built in 1914, located next to the laboratory and museum. It was formerly used as a residence for directors of Bogor Botanical Garden. The second guesthouse is named Guesthouse Pinus, which was built during princess Astrid's visit in 1929.