Кіріспе
Уэльсте пайдаланылмайтын темір жол Festiniog & Blaenau Railway (F&BR) – 1868 жылы Уэльстегі Blaenau Ffestiniog қаласын Tanymanod және Llan Ffestiniog ауылының маңындағы тақта тас карьерлерімен байланыстыру үшін салынған тар темір жол. Blaenau Ffestiniog қаласында ол өзінің он бес жылдық қызметі кезеңінде тығыз байланыста болған Festiniog темір жолымен (FR) тікелей байланыс жасады. 1883 жылы темір жол Bala and Festiniog Railway компаниясымен сатып алынып, GWR желісінің Ruabon қаласынан Barmouth қаласына дейінгі тармағы – Bala Ffestiniog желісін кеңейту үшін жаңартылды. Жобаны жүзеге асырушылар желі салынған жерге ие болғандықтан, компанияны тіркеу немесе құрылысты бастау үшін парламенттік процедура қажет болмады. Алайда, операторлар ашылғанға дейін Сауда кеңесінен тексеру өтініші берді және оны алды, бұл заңмен бекітілген талап ретінде қарастырылды. Ресми түрде желінің ені 1 фут 11,75 дюйм болды. Дегенмен, 1868 жылғы Сауда кеңесінің тексеруі, сондай-ақ локомотивтер өндірушісінің каталогында, "Инженер" журналында жарияланғандай, оны көрсетті. Vignes 1878 жылы жүргізген зерттеуде ені 1 фут 11,5 дюйм деп тіркелді. Іс жүзінде, Festiniog темір жолының локомотивтері мен вагондарының желіде жүруіне мүмкіндік беретін толеранттылық деңгейі жеткілікті болды. Бірақ F&BR вагондарының екі локомотиві ауыр жөндеу үшін Wolverhampton қаласына жасаған сирек сапарларынан басқа FR рельстеріне өткені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Олар бұл сапарларды FR бойында бумен жасаған жоқ, тіпті ашық вагондармен саяхаттаған болуы мүмкін.
The Festiniog & Blaenau Railway (F&BR) was a narrow gauge railway built in 1868 to connect the town of Blaenau Ffestiniog in Wales with the slate quarries around Tanymanod and the village of Llan Ffestiniog, to the south. At Blaenau Ffestiniog it made a direct connection with the Festiniog Railway (FR) with which it was closely associated during its fifteen year life. The railway was purchased by the Bala and Festiniog Railway in 1883 and converted to to extend the Bala Ffestiniog line, a branch of the GWR's line from Ruabon to Barmouth. The promoters owned the land on which the line was built, so no parliamentary process was needed to incorporate the company or proceed with building, though the operators sought and obtained Board of Trade inspection before opening as if that were a statutory requirement. Officially the line's gauge was 1 feet 11.75 inches, however, a Board of Trade inspection in 1868 recorded it as , as did the locomotives' manufacturer's catalogue, repeated in the magazine "Engineer". A survey of the line conducted by Vignes in 1878 gave the gauge as 1 feet 11.5 inches. In practice the tolerances were sufficiently wide to allow Festiniog Railway locomotives and rolling stock to use the line, but there is no record of F&BR stock venturing onto FR metals other than transit to when their two locomotives made rare visits to Wolverhampton for heavy repair. They are unlikely to have made these trips along the FR in steam and may even have travelled on flat wagons.
Шығу тегі
1860-шы жылдардың басында Ллан Ффестиниог көбінесе Бленау Ффестиниог маңындағы шифер өнеркәсібіне жұмысшылармен қамтамасыз ететін жатақханалық қалаға айналды. Blaenau карьерлері жаңа салынған Festiniog темір жолы (FR) арқылы Porthmadog портына қосылды, нәтижесінде өнімділігі мен кірістілігі айтарлықтай артты. Дегенмен, FR карьерлерден келетін көлік көлеміне шыдамады ("F&BR бойынша стандартты еңбектерге сәйкес, үмітсіз жүктеме") және иелерінің кейбірі, әсіресе кейін жергілікті депутат болған Самуэль Холланд, өнімдерін төмен бағамен сатуға болатын басқа да нарықтарды іздеді. Сонымен қатар, бірнеше стандартты кеңдіктегі теміржол компаниялары шифер тасымалына деген сұранысты қанағаттандыру үшін өз желілерін аймаққа кеңейтуді жоспарлады. Атап айтқанда, GWR қолдауымен Corwen and Bala Railway 1868 жылдың сәуірінде Бленаудан оңтүстікке қарай 22 миль жердегі Балаға жетті және одан әрі таралуға ниеттенді. LNWR де солтүстіктен әрекет етіп жатты, бірақ ол F&BR тарихында айқын рөл атқармады. Таниманод маңындағы карьерлер, әсіресе Крейг Дду, теміржолмен байланысты емес еді және Corwen and Bala Railway-дің солтүстікке қарайғы кеңейту жобасының бойында орналасқан. 1866 жылдың қазан айында бірнеше карьер иелері Festiniog және Blaenau Railway компаниясын құру туралы хабарлама жариялаған проспект шығарды, ол Ллан Ффестиниогтан Блэнауға дейін желі салып, оны Ffestiniog темір жолымен қосуды көздеді. Қысқа мерзімде бұл "бұзылған құбырға су құюмен" тең болды, себебі F&BR тым жүктемелі FR-ға ғана әкелді, бірақ желіде кем дегенде екі мақсат пен қауіптің тұқымы бар еді: ол оңтүстікке қарай қадам жасады, сонда ол оңтүстік-шығыстан Corwen мен Bala-ның мақсаттарымен кездесуі мүмкін, ал оңтүстікке жасалған бұл қадам Кембрий теміржолымен оңтүстік-батысқа қосылуға бағытталған ниеттерге де мүмкіндік берді. Соңғысы 1871 жылы Мерионетшир теміржолы парламенттен мақұлдау алғанда заңдық нәтижесін берді. Бұл желі Ллан Ффестиниогтан солтүстікке қарай жалғасуы тиіс еді, бірақ ешқандай құрылыс жүргізілмеді, "оның қауіп-қатері өз рөлін атқарды". Проспектте FR-ді "өте көп жүк тасымалын басқаруға" пайдалану мүмкіндігі туралы қысқаша айтылды, бірақ жолаушылар әлеуетіне, әсіресе жұмысшыларға ("өте үлкен") және туристерге ("құшақты") қатысты ең жоғары баға берілді. Бастапқыда FR-дің тармағы ретінде ұсынылса да, F&BR Corwen және Bala Railway-дің оңтүстіктен кеңейтуі жақындағанда және оңай стандартты кеңдікке айналдыруға болатын құрылымда салынды. Кейінгі жазушылар кейде желідегі стандартты кеңдіктегі ізбасардың ирек жолын қарап, оның тар кеңдіктегі бастауын көрсетеді деп қорытындылайды, бірақ жолдың және көпірлердің негізі стандартты кеңдіктегі пойыздарды өзгертпей орналастыру үшін салынған және желідегі қисықтардың ең төменгі радиусы FR-ге қарағанда үлкен болды. Тіпті желідегі ең тік градиент 68-ден 1-ге дейін кедергілерден аулақ болу қажеттілігімен шартталған, бастапқы ниет 100-ден 1-ге дейінгі үстемдік градиентті жасау еді. Сауда министрлігі желідегі ең жоғары жылдамдықты белгіледі. Айналдыру кезінде қайта құруға тура келген ең үлкен нысан – Таниманод пен Блэнау арасындағы ағаш виадук еді, себебі ол тым кішкентай болғандықтан емес, тым жұқа болғандықтан. Ол таспен қайта салынды және бүгінге дейін сақталған. Желінің соңғы тар телімде және айналдыру кезінде кейбір көпірлер Бримбо құю зауытында алдын ала құйылған металл парапеттермен салынды. Осы типтегі басқа да нысандар Баладан келетін стандартты кеңдіктегі желіде де болды. 2016 жылы Llan Ffestiniog және Trawsfynydd арасында кем дегенде біреуі сақталған. Осы теміржолдар мен Бримбо арасында басқару деңгейінде байланыс болды.
Ашылу
Жол 1868 жылғы 25 сәуірде Сауда кеңесінің тексеруіне ұсынылды, бірақ тексеру 21 мамырға дейін жүргізілмеді. Кеңестің есебі 1868 жылғы 26 мамырда жарияланды, онда бетке қарайтын нүктелер мен виадукқа қатысты талаптар белгіленді. Кеңес 5 маусымда компанияға жол ашуға ешқандай қарсылығы жоқ екенін хабарлады, бірақ іс жүзінде 30 мамырда жолаушылар тасымалы қана басталып кеткен еді. F&BR-дің алғашқы екі айында олар келісімшарт бойынша FR локомотивтерін пайдалануға мәжбүр болды, себебі F&BR-дің өз локомотивтері әлі дайын болмаған. F&BR 1868 жылғы 30 мамырда ашылды, ал 4 тамыздан бастап GWR Бала және Долгелли теміржолын пайдалануды бастады, бұл оларға Бала арқылы Долгеллиге (кейін Долгеллау деп аталды) қатынау мүмкіндігін берді. Олар сондай-ақ бұл желіні және Баланы Бленау Ффестиниогпен байланыстыратын Бала және Фестиниог теміржолын жоспарлауды бастады, соның ішінде F&BR-мен аралас өлшемді рельстер бойынша жұмыс істеу туралы келісімдерді де қарастырды. 1873 жылғы 28 шілдеде Парламент актісі осы желінің құрылысына рұқсат берді. Оқиғалар дамыған сайын аралас өлшемді рельстер он жылдан кейін қолданылатын болар еді, бірақ F&BR стандартты өлшемге ауыстырылғанша уақытша шара ретінде ғана.
Меншік және қаржы
Темір жол өзінің барлық жылдарында, 1878/79 жылдардан басқа, жұмыс бойынша пайда тапты, онда 1877/78 жылдарға қатысты ерекше шығындар есепте көрсетілді. Бұл шығындар виадукты жөндеу және локомотив бөліміне байланысты болды. Осы кезде директорлар жақын арада жаңаруға байланысты маңызды шығындарға тап болатынын білді және 1876 жылдың шілдесінде оңтүстік-шығыстан келетін Бала және Фестиниог темір жолымен (солардың артында GWR) тиімді келісімге келді. Келісімнің мәні мынада: Бала және Фестиниог үш жыл ішінде F&BR-ді 14000 фунт стерлингке сатып алады, B&FR акцияларын иеленеді және сату аяқталғанға дейін F&BR-ге 14000 фунттан жылына 5% төлейді. Осыдан кейін F&BR-дің ең ірі табыс көзі 700 фунт стерлингтік пайыздық төлем болды. Бала және Фестиниог бұл келісімге F&BR-дің Blaenau қаласына дейінгі жолына келісім арқылы қол жеткізу үшін, мәжбүрлі түрде сатып алудың барлық шығындарынан, кешігулерден және белгісіздіктерден аулақ болу үшін келіскен сезіледі; F&BR жаңаруға қатысты төлемдерді ескергенде өте әділ баға алды. 1878 жылдың ақпан айынан бастап екі түрлі есептік тізім дайындалды, олар әдеттегіден гөрі нашаррақ ашықтыққа ие болды. Бала және Фестиниог стандартты өлшемдегі желісін іске қосу өте баяу болды, алғашқы қазба 1878 жылдың тамызында ғана жасалды. Сондықтан олар желіні аяқтау үшін парламенттік мерзімді ұзарту және F&BR-ді (1876 жылғы шілдедегі келісімге байланысты F&BR қарсылық көрсетпеді) қоса білу үшін маңызды парламенттік шығындарға ұшырады, олар 1880 жылдың 6 тамызында алды. 1882 жылдың 23 мамырында F&BR директорлары өз компаниясын өз еркімен тарату туралы шешім қабылдады, ол 1883 жылдың 13 сәуірінде Бала және Фестиниог компаниясына "қосылды" (толыққанды сатып алынды). F&BR менеджері, Cae'r Blaidd-тің Уильям Дэвис, Ликвидатор болып тағайындалды; ол 1884 жылдың 21 сәуірінде жұмысын аяқтады. Уильям Дэвис F&BR акционері және директоры, оның менеджері және оның таратушысы болды.
Сигнал беру
Жарияланған фотосуреттер мен Duffws Signalbox схемасы Дифвис (F&BR), Тан-и-Манод, Тиддингвин және Фестиниог станцияларында сигналдар болғанын көрсетеді. Мүмкін, тағы да басқалары болған. Фотосуреттерде сол және оңға қарай бағытталған иелері бар жеке тіректер көрсетілген. Иелерге салынған бояу пойыздардың тікелей бұрылыстарда өтетінін көрсетеді. Кем дегенде 1874 жылдан бастап, BoT деректерінде көрсетілгендей, желі "бір локомотив буда" әдісімен жұмыс істеген, бұл 1868 жылғы Сауда кеңесінің пойыздарды басқару үшін міндетті түрде пойыздар диспетчері болуы керек деген талабына қайшы келеді. Пойыздар Festiniog құралдарын пайдалана отырып желіге қабылданып, содан кейін маршруттың жалғыз пайдаланушылары ретінде жүрген болуы мүмкін, ал стрелкалар қолмен басқарылған.
Локомотивтер
Екі бірдей бу локомотивін Лидстегі Маннинг Уордл компаниясы жеткізді. Бұл 259 және 260 нөміріндегі локомотивтер, екеуі де 1868 жылы салынған. Олар F&BR желісінде No 1 және No 2 деп белгіленді. Бойд олардың Ниппер және Скорчер деп аталғанын айтқан, бірақ жазбаларда немесе фотосуреттерде бұл туралы ешқандай дәлел жоқ, тек фотосуретте көрініп тұрғандай Маннинг Уордл зауытының тақтасы ғана бар. Аталған есімдер қызметкерлердің ауызша қолданған лақап есімдері болуы мүмкін. Олар желі ашылғаннан кейін үш ай өткен соң ғана жеткізілді. Осыған дейін Festiniog локомотивтері желіде жұмыс істеді, және кейіннен, егер трафик көп болса немесе F&BR локомотивтері жөндеуде болса, олар да кейде пайдаланылды. No.1 және No.2 локомотивтері тар темір жол ретінде желінің барлық қалған уақытында жұмыс істеді. 1878 жылдан бастап ауыр жөндеу үшін Вулвергемптонға, FR және Cambrian арқылы барып-қайтты. Олар, көп болса, 1884 жылы Суиндон қаласында бұзылған болуы мүмкін.
Жолаушылар вагондары
Манчестердегі Ashbury Railway Carriage and Iron Company Ltd компаниясы темір жолға төрт төрт дөңгелекті жолаушылар вагонын жеткізді, ал тағы екеуін GWR 1878 жылы салды. Олар Ffestiniog Railway-дің 4 дөңгелекті Ashbury вагондарына қарағанда сәл ұзын, кең және төмен болды, GWR деректеріне сәйкес дөңгелек аралығы да сәл ұзын болды. C. M. Holland олардың төмен биіктігін артықшылыққа айналдырды, себебі доңғалақтар орындықтардың астына ойылып орналасқан, бұл ауырлық орталығын төмендетіп, тегіс жүріс пен көбірек бас кеңістігін қамтамасыз етті. Екі компанияның вагондарының үстінен қаз құтылар сияқты шығып тұратын ерекше Lindley май шамдары болды. Төрт вагонда тек үшінші сыныпты орындықтар (біреуінде күзетшінің және тежегіштің бөлімі болды), ал қалған екеуінде үш бөлімше болды – бірінші сыныптың екі жағында екінші сыныптың екі бөлімшесінен. Компанияда директорлар мен арнайы қонақтар пайдалануы мүмкін жетінші вагоны да болған, бірақ оның егжей-тегжейлі сипаттамасы сақталмаған. Сонымен қатар, Портмадогтағы J. H. Williams & Sons (кейін Britannia Foundry аталған) компаниясы салған 20 жұмысшыларға арналған ашық вагондар да болды. 1878 жылы F&BR Басқармасы оларға шатырлар қосу мүмкіндігін қарастырды, бірақ мұндай шара қолданылғаны туралы ешқандай жазба қалмаған. Бұл вагондардың жалғыз суретінде жұмысшылар мен олардың отбасылары вагондарды жауып тұр, сондықтан олардың дизайны туралы көп мәлімет жоқ, бірақ орындықтар, әдетте, бүйірлі болған деп есептеледі.
Жүк тасымалы
Теміржолда Ффестиниог теміржолында қолданылатын вагондарға ұқсас сегіз вагон болды. Жалпы жүк пен минералдық тасымалдың көбі FR вагондарында FR-дан басталып немесе FR-ға баратын. Барлық тақтас тасымалы Портмадогқа немесе Минффордқа жіберілді және ол FR тақтас вагондарында, сондай-ақ Ffestiniog карьерлерінің барлық өнімдерімен бірге тасымалданды.
Тарату
F&BR компаниясы таратылғаннан кейін, стандартты теміржолға айналдыру толыққанша біткенге дейін тар теміржол Bala және Festiniog басқаруымен жұмыс істей берді. Екі локомотив, алты вагон және 19 жұмысшы вагонынан құралған материалдық-техникалық база сатуға ұсынылды, бірақ ешқандай ұсыныс түспеді. Содан кейін материалдық-техникалық база 1884 жылдың тамыз айында Свиндонға металл тескілеуге жіберілді, ал GWR Бала және Фестиниог теміржолына 178 фунт 19 шиллинг 8 пенни сомасындағы металл тескілеу құнын төледі.