Кіріспе
Үйді қылмыстан қорғау шараларының жиынтығы
Үй қауіпсіздігі – бұл мүлікке орнатылған қауіпсіздік құралдарымен қатар, адамдардың жеке қауіпсіздік шараларын қамтиды. Қауіпсіздік құралдарына есіктер, құлыптар, дабыл жүйелері, жарықтандыру, қозғалыс сенсорлары және бейнекамера жүйелері жатады. Жеке қауіпсіздік шараларына есіктерді жабу, дабылдарды қосу, ит ұстау, терезелерді жабу және қосымша кілттерді сыртта жасырмау сияқты амалдар кіреді. ФБР есебінде АҚШ-тағы ұрлықтардың 58,3%-ы күшпен кіру арқылы жасалғаны көрсетілген. Соңғы статистика бойынша, АҚШ-тағы бір қарақшылық шамамен 90 секундтан 12 минутқа дейін созылады, ал қарақшылар үйге орташа есеппен 60 секунд ішінде кіреді. Көп қолданылатын қауіпсіздік шаралары: қосымша кілттерді сыртқа жасырмау, барлық жарықты сөндірмей тұру, есіктерге кішкентай бейнебақылау туралы жапсырмалар жабыстыру және көршілермен жақсы қарым-қатынаста болу.
Шығу тегі
Мари Ван Британ Браун – 1966 жылы күйеуі Альберт Браунмен бірге тұңғыш үй қауіпсіздік жүйесін ойлап тапқан афроамерикалық өнертапқыш. Олар бірлесіп патент алуға өтініш беріп, 1969 жылы ол мақұлданды.
Басқару панельдері
Үйдегі қауіпсіздіктің маңызды бөлігі – оңай бағдарламалауға және пайдаланушыға ыңғайлы әрекеттесуге мүмкіндік беретін жерді анықтау. Үйдің қауіпсіздік жүйесін қосу және өшіру үшін басқару панелі қолданылады. Басқару панелі үйді бақылайтын дабыл компаниясымен байланыстырудың негізгі құралы болып табылады. Ол әдетте жүйені басқаруды жеңілдету үшін сенсорлық панель немесе батырмалармен жабдықталған, сондай-ақ кейбір жаңа жүйелерде дауыспен басқару немесе сымсыз пультер (кілт-пульттер) мүмкіндігі де бар.
Есік пен терезе сенсорлары
Есік және терезе сенсорлары көптеген үй қауіпсіздік жүйелерінде де қолданылады. Жүйенің бір бөлігі есік немесе терезеге, ал екінші бөлігі есік немесе терезе қаңқасына орнатылады. Есік немесе терезе жабық болғанда екі бөлік сенімді түрде қосылып, қауіпсіздік тізбегін құрайды.
Есік құлыптары
Ұлыбританияда ағаш есіктерге 5 рычагты британдық стандарттағы құлып орнату қалыпты жағдай. Бұл мүліктің сақтандыру талаптарына сәйкес келуін қамтамасыз етеді. ПВХ есікке орнатылған сындыруға қарсы цилиндр құлыптың бұзылуын болдырмайды.
Қатысуды симуляциялау
Ақылды үйлер көбірек жетілдірілуде. Адамның үйде екенін көрсету үшін арнайы жаңа құрылғылар пайда болуда. Олар түнде жарық пен көлеңке эффектілерін, ал күндіз дыбыс симуляциясын қолдану арқылы қозғалыс және дыбыс иллюзиясын жасау арқылы мұны істейді.
Бақылау камералары
Үйлерде қолданылатын бақылау камералары IP камералар немесе жабық тізбек камералары болып табылады. IP камералар интернет арқылы Wi-Fi қосылысымен байланысып, пайдаланушылардың телефондарына бейнесін жібереді. Жабық тізбек немесе CCTV камералары сымды немесе сымсыз байланыс арқылы бейнесін таратады. Бұл камералар пайдаланушыларға тікелей эфирде бейнелерді көрсетеді, осы арқылы күдікті қызметтерді байқауға мүмкіндік береді. Қазіргі заманғы камералар қозғалысты анықтау және екі жақты аудио мүмкіндіктерімен жабдықталған, бұл пайдаланушыларға қызмет туралы хабарламалар алуға және камера арқылы сөйлеуге және тыңдауға мүмкіндік береді. Қауіпсіздік мақсатында қолданылатын үй бақылау камералары қолжетімдірек болды, бірақ тұтынушылардың қауіпсіздік туралы алаңдаушылығын тудырды.
Қозғалыс сенсорлары
Бақылау камералары мен қозғалыс сенсорлары үй иелеріне үйдің сол кезде қолжетімді емес бөліктерін қадағалауға көмектеседі. Қозғалыс сенсорлары дабыл қақпастан кіруге тыйым салынған аймақтарды құрайды. Көптеген камералар енді қозғалысты анықтау функциясымен жабдықталған, ал кейбір брендтерде жылулық анықтау мүмкіндігі де бар, олар тек жылу сигналын сезгенде ғана қосылады. Бұл функция камералардың желмен қозғалған ағаштардан туындайтын жалған дабылдарды тіркемеуі үшін пайдаланылады.
Шыны сынуын анықтау
Шыны сынуын анықтайтын құрылғылар әдетте шыны есіктердің немесе дүкеннің терезелерінің алдына орнатылады. Бұл құрылғы микрофонды пайдаланып, шыны сынып немесе ұсақ-ұсақ болып жарылған кезде анықтайды. Дыбыс пен дірілді бақылау арқылы дабыл тек белгілі бір деңгейден жоғары дыбыстарға ғана реакция жасайды, бұл жалған дабылдарды болдырмауға көмектеседі. Өзің жасау (DIY) үй қауіпсіздігі нарығының құны 1,5 миллиард долларға жетеді. Үй қауіпсіздігі нарығы, әсіресе кабельді теледидар және интернет-провайдерлер өздерінің қауіпсіздік және үйді автоматтандыру өнімдерін ұсынғаннан бері кеңейіп келеді. Бұл нарық фрагменттелген, яғни "ірі және шағын бәсекелестердің көп саны" бар. АҚШ нарығындағы көшбасшы – ADT компаниясы, оған 6 миллионнан астам үй тіркелген. ФБР мәліметтері бойынша, 2014 жылы 1,7 миллион үй тонауға ұшыраған. Сол есепте көрсетілгендей, сол жылы зардап шеккендердің жалпы шығыны 3,9 миллиард долларға бағаланған. Есептелген тонаулар санына орташа мәнді қолданғанда, әрбір тонаудан орташа шығын 2251 долларды құрады. Жыл сайын шамамен 2,5 миллион тонау орын алады, оның 66%-ы үйге заңсыз кірумен байланысты. Полиция ақпарат және куәгерлердің жетіспеуіне байланысты тонау қылмыстарының шамамен 13%-ын ғана аша алады.
Статистика
Құқық бұзушылықтардың 53%-ы күндіз, ал 47%-ы түні бойы болады. Ұрлықтың 6%-ы таңғы 6-дан кешкі 6-ға дейін, көпшілік үйден кету кезінде жасалуы мүмкін. Үйлердің бар болғаны 17%-ы ғана үй қауіпсіздік жүйесімен жабдықталғандықтан, көптеген ұрылар жүйесі жоқ үйлерге қызығушылық танытады. 95% жағдайда үйге күшпен кіру қажет болады (терезелерді сындыру, құлыпты ашу, есіктерді тебу). Ұрылар жиі қолданатын құралдардың ішінде қысқыштар, бұрауыштар және балғалар бар. Бұл құралдар шаруашылықта жиі қолданылатындықтан, ұрлықты болжау қиын. UNC Шарлоттада жүргізілген зерттеу көрсеткендей, ұрылардың көпшілігі 25 жасқа дейінгі еркектер. Ұрылардың 12%-ы ұрлықты алдын ала жоспарлағанын мойындаса, 41%-ы бұл импульсивті шешім болғанын айтады. Сондай-ақ, көптеген ұрылар жол қозғалысына жақындықты сияқты факторларды ескеретінін жасырмайды. Ұрылардың 83%-ы дабыл жүйесінің белгілерін іздейді, ал 60%-ы оның орнатылғанын көрсе, үйге кірмейді.