Кіріспе

Дорин Викремасингхе (туған күні Янг; 15 ақпан 1907 жыл – 29 мамыр 2000 жыл) – Шри-Ланкадағы көрнекті коммунистік саясаткер және Парламент депутаты болған британдық солшыл. Ол Шри-Ланкадағы санаулы еуропалық радикалдардың бірі еді.

Жас шағы мен отбасы

Дорин Викрамасинге екі британдық "этикалық социалистің" қызы болды. 1920 жылдары Лондонда студент болып оқығанда ол Үндістан Тәуелсіздік лигасына қатысып, империализмге қарсы басқа да жұмыстар атқарды. Осы кезде ол Лондонға аспирантурада оқуға келген, коммунистік және радикалдық айналымдарда жүрген радикалды шри-ланкалық доктор С. А. Викрамасингемен танысты. Доктор Викрамасинге оған Шри-Ланкада жұмыс табуға көмектесуді ұсынды. Ол Матарадағы буддалық қыздар мектебінің директоры болды, Сужата Видялая (1930–32), онда оның оқу бағдарламасындағы жұмысына британдық тарихты Шри-Ланка және әлем тарихымен алмастыру, сондай-ақ мұғалімдерге біліктілік алуға мүмкіндік беру, мектептің 'әйел болып дайындау' бағытына баса назар аудармай, басқа бағытқа бұру кірді. Осы кезеңде ол сингал тілін үйренді. 1933 жылы оған ең ірі буддалық қыздар мектебі Висакха Видялаяның директоры лауазымы ұсынылды, бірақ ол доктор Викрамасингеге үйленеді деген хабардан кейін ұсыныстан бас тартты. Доктор С. А. Викрамасингеге үйленгеннен кейін ол Коломбодағы танымал буддалық қыздар мектебі Ананде Балика Видялаяның директоры болып тағайындалды, онда оның жұмысына Шри-Ланка өнерін насихаттау және Азия поэзиясын оқыту кірді. 1936 жылы мектептің ағылшынға қарсы қызметтің орталығына айналғанынан қорқып, оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ол көптеген жас қыздардың буддалық мектептерден солшылдар қатарына қосылуына тікелей себепкер болды. Доктор Викрамасингемен екі балалары болды: Сурен (архитектор) және Сурия (Amnesty International IEC төрағасы, 1982–85).

Саяси мансап

1933 жылы ол «Гүлдер шайқасы» атты мақала жазды, ол «Цейлон Daily News» газетінде жарияланды және Янг Шри-Ланка мектеп оқушыларын британ экс-әскерлеріне көмектесу үшін, Шри-Ланкадан келгендердің есебінен мак сатып алуға мәжбүр етудің абсурдтығын түсіндірді. Бұл Оңтүстік Коломбо жастар лигасының Сурия Мал қозғалысын жаңадан антиимпериалистік және соғысқа қарсы негізде қайта жаңғыртуға қатысуының бастамасы болды. Қозғалыс мектеп оқушыларының Мак күніне міндетті түрде қатысуына қарсы болды және оның орнына сары Сурия (Портия ағашы) гүлдерін сатуды ұсынды, сондай-ақ «Англиядағы экс-әскерлердің қажеттілігі ме, әлде осы елдің кедейлерінікі ме?» деген сұрақ қойды. Дорин Уилмот Перераның Хоранадағы үйінде өткен жиналыста Сурия Мал қозғалысының бірінші президенті болып сайланды. Теренс де Зильва мен Робин Ратнам бірлескен хатшылар, ал Рой де Мел қазынашы болып сайланды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жыл сайын жас жігіттер мен қыздар Атыс тоқтату күні көшелерде мак сатушылармен бәсекелесіп, Сурия гүлдерін сатты. Сурия Мал гүлдерін көбінесе қоғамның кедей топтары сатып алатын, ал жиналған қаражат көп болған жоқ. Алайда, қозғалыс сол кездегі антиимпериалистік көзқарастағы жастарды біріктірді. Британдық отаршылдық үкіметі «Көшедегі жинауды реттеу туралы» жарлық арқылы қозғалыстың тиімділігін шектеуге тырысты. Жылдар бойы науқан жүргізгеннен кейін, 1939 жылы доктор Викрамасинге бүлік қоздырды деген айыппен түрмеге қамалды. 1947 жылы ЛССП және ККП «Ексатха Канта Перама (Біріккен әйелдер фронты)» құрды, онда Викрамасинге жетекші рөл атқарды. 1952 жылы ол Сейлон Коммунистік партиясының (ККП) мүшесі ретінде Акуресса округінен парламентке сайланды және Біріккен Ұлттық партиясының К. Вижесингхесін жеңді. 1998 жылы Шри-Ланка үкіметі оған «Дешаманья» атағын берді, бұл ең беделді ұлттық награда.

Жарияланымдар

Дорин Викремасинге (ред.), Шығыс және Батыстың өлеңдері. Коломбо: Коломбо Аптекариес Ко., 1950 жыл.