Кіріспе

Жойылған бауырымен жорғалаушы түрі

Caenagnathasia ("Азиядан жақында пайда болған жақ") – Өзбекстанның соңғы бор дәуірінен табылған шағын caenagnathid oviraptorosaurian динозавры.

Ашылу

Типтік түр Caenagnathasia martinsoni 1994 жылы Филип Дж. Кьюри, Стивен Годфри және Лев Несов сипаттап, атады. Туыстың атауы – бұл түрдің Caenagnathidae тұқымдастығына жатқандығын көрсететін сілтеме мен оның табылу орны – Азия континентінің біріктірілуі. Көрсетілген атауы Герберт Генрихович Мартинсонның құрметіне берілген. Туыс N 401/12457 нөміріндегі голотипке негізделген, ол төменгі жақ сүйектерінің біріккен тіс тістері. Бұл үлгі Джаркудук маңындағы Биссекти формациясының қабаттарынан табылған, ол шамамен 90 миллион жыл бұрынғы Турон және Кониак кезеңдеріне жатады, бұл оны белгілі ең көне caenagnathoid етеді. Екінші үлгі, N 402/12457, сәл кішірек жеке тұлғаның оң тіс тісі, бұл түрге жатқызылды. Екеуі де ересек болған. 2015 жылы Caenagnathasia-ның жаңа материалдары сипатталды. Голотип табылған ортадан алынған материалға әртүрлі омыртқалар, тіс және сан сүйегі кіреді.

Сипаттама

Caenagnathasia – ең кішкентай белгілі овираптозавр және құс емес динозаврлардың бірі. Жоғайырдың сынықтары бірнеше сантиметр ғана ұзын, ал толық бас сүйегінің ұзындығы шамамен екі футқа (1 метр) жетеді деген болжам 2010 жылы Грегори С. Пол жасаған. Caenagnathasia, болжам бойынша, басқа овираптозаврларға ұқсас болған: олар қауырсынды, құс сияқты, тұмсық бас сүйектері, ұзын мойындары және ұзын аяқтары бар динозаврлар еді. Жақындағы зерттеулер оның Caenagnathidae тұқымдасының көне мүшелерінің бірі болғанын көрсетеді.

Жіктеу

Caenagnathasia бастапқыда Caenagnathidae тұқымдасына жатқызылған. Ол тіпті Ханс Дитер Суес жариялаған осы топтың сипаттамасында да келтірілген. Дегенмен, оның Oviraptorosauria ішінде, Caenagnathoidea-дан тыс, негізгі жағдайда орналасуы мүмкін деген пікір айтылды. 2015 жылы жаңа материал сипатталғаннан кейін, Caenagnathasia-ны сенімді түрде Caenagnathidae тұқымдасына жатқызуға болатыны анықталды.