Ирландияның Мемлекеттік Тілдер Заңы: Ирланд тілін қолдану және дамыту шаралары
Official Languages Act 2003
Ирландияның «Ресми тілдер заңы 2003» – мемлекеттік органдарда ирланд тілін қолдану, тіл комиссарын құру және гелтік аймақтағы атауларды ирландтандыру туралы заң.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оирехтас актісі No. 32, 2003 жылғы
Act of the Oireachtas No. 32 of 2003
Ресми тілдер туралы заң 2003 (Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003) – Ирландия Оирехтасының заңы. Бұл заң мемлекеттік органдарда ирланд тілін қолдану қағидаларын белгілейді; мемлекеттік органдардың Ресми тілдер туралы заңның талаптарына сәйкес келуін бақылау және қамтамасыз ету үшін An Coimisinéir Teanga кеңсесі құрылды; сондай-ақ, жер-су аттарының ресми ирланд тіліндегі нұсқаларын бекіту және Галтахтадағы ағылшын тіліндегі жер-су аттарының ресми мәртебесін алып тастау ережелері жасалды. Заң кезең-кезеңмен іске асырылуда.
The Official Languages Act 2003 (Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003) is an Act of the Oireachtas of Ireland. The Act sets out rules regarding use of the Irish language by public bodies; established the office of An Coimisinéir Teanga to monitor and enforce compliance by public bodies with the provisions of the Official Languages Act; and made provision for the designation of official Irish language versions of placenames and the removal of the official status of English placenames in the Gaeltacht. The Act is being implemented on a phased basis.
Ирланд тілі мен ағылшын тілінің тең мәртебесі
Заңға сәйкес, мемлекеттік қызметтерді ирланд және ағылшын тілдерінде көрсету көбінесе бірдей болуы керек. Бұл практикада барлық мемлекеттік формалар, кейбір құжаттар мен маңызды есептер екі тілде де болуы тиіс екенін білдіреді. Сондай-ақ, ирланд тілінде сөйлейтін азаматтар, мемлекеттік секторда ирланд тілінде қызмет көрсете алатын жеткілікті мамандар болған жағдайда, қаласа мемлекетпен байланыстағы барлық мәселелерді ирланд тілінде шеше алады. Ирланд және ағылшын тілдері жаңа мемлекеттік белгілерде, кеңсе заттарында бірдей мәртебеге ие болуы керек, сондай-ақ мемлекеттік сектордың клиенттік телефон желілерінде және мемлекеттік веб-сайттарда ирланд тілінде таңдау мүмкіндігі болуы керек. Заң сонымен қатар қоғамдық көлікте екі тілді автоматтандырылған хабарламалар енгізуге және екі ресми ұлттық тілге қатысты екі тілді саясаттың басқа да аз маңызды жағдайларын енгізуге рұқсат береді. Бүгінгі күнгі Ирландия Республикасындағы Ресми тілдер туралы заңның қолданбасынан тыс қалған жалғыз сала – көлік министрлігінің қарауына жататын жол белгілері. 2003 жылғы Ресми тілдер туралы заң бизнес және жеке секторға қолданбалы емес.
According to the Act the provision of services by the state in both the Irish and English languages should generally be the same. This means in practice that all state forms, some documents and major reports must be available in both languages and that Irish speakers should be able to do all of their business with the state through Irish if they so wish, subject to there being enough Irish speakers working in the public sector to provide the services. Also both the Irish language and English language should have equal status or prominence on most new state signage and stationery and there must be an Irish language option on public sector customer phone lines and state run websites. The Act also allowed for the introduction of bilingual automated speaker announcements on public transport and other less prominent instances of a bilingual policy in respect of the two official national languages. The only state area not to be covered by the Official Languages Act in the Republic of Ireland to date is road signage whose policy falls under the Department of Transport. The Official Languages Act 2003 does not cover the business or private sectors.
Ресми аудармалар
2003 жылғы актінің 7-бабы Оирехтас актілерінің әрқайсысының ресми ирланд тіліндегі аудармасы, ағылшын тіліндегі нұсқасымен бірдей уақытта жариялануын талап етеді. Дегенмен, бірнеше күрделі актілердің бөлімдері осы талаптан өзін-өзі босатады. 2011 жылғы түзету актілерді электрондық түрде жариялауды осы талаптан алып тастады. Ресми тілдер туралы 2003 жылғы заңның (9-бап) 2008 жылғы қағидалары.
Section 7 of the 2003 act requires that an official Irish translation of each act of the Oireachtas must be published simultaneously with the publication of its English version. However, several complex acts have sections making themselves exempt from this provision. A 2011 amendment to the act exempts electronic publishing of acts from the provision Official Languages Act 2003 (Section 9) Regulations 2008.
Мемлекеттік тілдер (өзгерістер) туралы 2021 жылғы Заң
2011 жылы сол кездегі Гаелтахт мемлекеттік министрі Динни МакГинли ТД сол жылы өткен Oireachtas na Gaeilge шарасында 2003 жылғы Ресми тілдер заңының қайта қаралуын бастағанын жариялады. Бұл процесс көптеген ирланд тілінде сөйлейтін адамдардың наразылығына ұшырады және 2021 жылдың желтоқсан айында ғана Ресми тілдер (өзгерістер) туралы 2021 жылғы заңға қол қойылды. Заңның басты мақсаты – 2030 жылға қарай мемлекеттік сектордағы жұмыс орындарының 20 пайызын ирланд тілінде сөйлейтін азаматтарға бөлу, сондай-ақ ирланд тілінде мемлекеттік қызметтерді көрсету жөніндегі Ұлттық жоспарды әзірлеу. Заңда сонымен қатар Гаелтахт аймағындағы барлық мемлекеттік мекемелер ирланд тілінде жұмыс істейтіні де көрсетілген. Мемлекеттік компаниялар өз жарнамалық бюджеттерінің 20 пайызын ирланд тілінде жарнамалауға жұмсауға міндетті, ал осы 20 пайыздың кемінде төрттен бірін ирланд тіліндегі бұқаралық ақпарат құралдарына жұмсауы керек. Бұдан бөлек, заң мемлекеттік ұйымдарды ирланд тілінде сөйлейтін азаматтардың есімдері мен мекенжайларын, егер олар қаласа, "fadas" белгілерімен дұрыс жазуға міндеттейді. Бұл шаралар кезең-кезеңмен енгізіліп жатыр және 2024 жылдың басына дейін толығымен іске асырылмады.
In 2011 then Minister of State for the Gaeltacht Dinny McGinley TD announced at that year's Oireachtas na Gaeilge that he was launching a review of the Official Languages Act 2003. The process, much to the dismay of many Irish speakers, only finished in December 2021 when the Official Languages (Amendment) Act 2021 was signed into law. The biggest aim of the act is for a quota of 20% of public sectors jobs to be designated for Irish speakers by 2030 with a National Plan for the Provision of Public Services in Irish to be developed. The act further states that all public offices in the Gaeltacht will operate through the medium of Irish. And that state companies will have to spend 20% of their advertising budgets on advertising through the Irish language with a quarter of that 20% at a minimum having to be spent on the Irish language media. And the act also complies State organisations to be obliged to spell Irish speakers names and addresses accurately with fadas for those Irish speakers who want to have their names and addresses spelt with fadas. These measures are being brought in on a phased basis and as of early 2024 have not all been implemented yet.
20 жылдық мақсат
Актінің табысты іске асырылуы 2010–2030 жылдарға арналған ирланд тілі стратегиясының бір бөлігі болып табылады, мақсаты 2030 жылға қарай ирланд тілінде күнделікті сөйлейтін кемінде 250 000 адамды қамтамасыз ету.
The successful implementation of the act forms part of the 20 Year Strategy for the Irish Language 2010–2030 to have at least 250,000 daily speakers of Irish by 2030.