Кіріспе
Ф. Скотт Фицджеральдтың "Бернис шашын шауып алады" әңгімесі. Бұл әңгіме алғаш рет 1920 жылғы мамыр айында "The Saturday Evening Post" журналында жарияланды. Фицджеральдтың бұл әңгімесі ұлттық деңгейде танымал болған тұңғыш туындысы. Алғашқы басылымда Мей Уилсон Престонның ішкі иллюстрациялары орналасқан. Кейіннен бұл шығарма 1920 жылғы қыркүйекте Чарльз Скрибнердің ұлдары басып шығарған "Flappers and Philosophers" атты әңгімелер жинағына енді. Фицджеральдтың әңгімесі Висконсин штатының Эу-Клэр қаласынан келген, аралас нәсілді американдық қыз Бернистің тағдырын баяндайды. Ол қалада, шамамен Сент-Пол қаласында (Минесота штаты), әдемі әрі мәдениетті ақ туысы Марджориге қонаққа барады. Бернис танымал болу үшін шашын шауып тастайтынын жариялайды, бірақ бұл хабарлама күтпеген жағдайларға әкеледі. 1951 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Орвилл Прескотт Фицджеральдтың әңгімесін американдық әдебиеттегі маңызды туынды деп атап, оның "жас американдықтардың бір буыны үшін әлеуметтік стандарттарды белгілеп, танымалдылықтың құпиясын ашып, кешкі ас немесе би кешінде не айту керектігін көрнекті үлгілермен көрсеткенін" айтты.
"Bernice Bobs Her Hair" is a short story by F. Scott Fitzgerald. It was first published in May 1920 in The Saturday Evening Post. It was Fitzgerald's first short story to achieve national prominence. The original publication featured interior illustrations by May Wilson Preston. The work later appeared in the September 1920 short story collection Flappers and Philosophers published by Charles Scribner's Sons. Fitzgerald's short story follows the plight of a mixed race Native American girl named Bernice from rural Eau Claire, Wisconsin, who visits her beautiful and sophisticated white cousin Marjorie in the city, presumably Saint Paul, Minnesota. In an attempt to be popular, Bernice announces she will bob her hair, but this announcement leads to unforeseen consequences. Several decades after its publication, critic Orville Prescott of The New York Times hailed Fitzgerald's short story in 1951 as a landmark in American literature "that set social standards for a generation of young Americans, that revealed secrets of popularity and gave wonderful examples of what to say at a dinner table or on the dance floor."
Өмірбаян
1915 жылы он тоғыз жасар Фицджеральд Принстон университетінде оқыды және он төрт жасар әпкесі Аннабель Фицджеральдқа көптеген көлемді хаттар жазды. Аннабель өзін қоғамда сүйікті ете білуді қалағандықтан, ол "оның әлеуметтік дағдыларын жетілдіруге тырысты, танымал болу және беделін жақсарту бойынша егжей-тегжейлі нұсқаулар берді". Фицджеральдтың қайғыға батқан Аннабельге жазған он беттік хатында "әңгімелесу, осал емес болу, жүріс-тұрыс, билеу, мінез, киім және жекелік сипаттамалар туралы кеңестер" берілген. Төрт жылдан кейін Фицджеральд осы хатты 1919 жылғы әңгімесінің жобасының негізі ретінде пайдаланды. Әңгіменің бастапқы жобасы әлдеқайда ұзын болған, бірақ Фицджеральд шамамен 3000 сөзді қысқартып, сонымен қатар "The Saturday Evening Post" сияқты жылтыр журналдарға ұнату үшін соңын өзгертті. Фицджеральд басты кейіпкерді Бернис деп атады, бұл Мысырдың Береника II-сіне сілтеме еді. Аңыз бойынша, Береника соғыста жеңіске жету үшін өзінің ең қымбат нәрсесі – шашын құрбан еткен. Осы ісі үшін құдайлар оған үлкен құрмет көрсетіп, оның шашын аспанда Кома Беренис шоқжұлдызы ретінде орналастырды.
Қорытынды
Бернис, Висконсин штатының Еу-Клэр ауылында тұратын, тегі әртүрлі қыз, тамыз айында әдемі әрі мәдениетті туысы Марджори Харвиге қонаққа барады. Сенбі күнгі кешкі билерде ешбір сұлу жігіт Берниспен билесуге немесе сөйлесуге құштарлық танытпайды, ал Марджори Бернистің өзінің әлеуметтік өміріне кедергі келтіріп жатыр деп ойлайды. Бір күні кешке Бернис Марджори мен Марджоридің анасы арасындағы жағымсыз әңгімені естіп алады. Марджори Бернистің әлеуметтік жағынан қанағаттандырарлық емес екенін айтады. Ол Бернистің қоғаммен қарым-қатынаста ұялуын және сөйлеуге тартыншақтығын оның ата-тегіндегі үндістерге байланысты деп санайды. "Менің ойымша, бұл Бернистегі қатыгез үнді қаны", - дейді Марджори. "Бәлкім, ол табиғатына оралған шығар. Үнді әйелдері тек отырып, ештеңе айтпайтын еді." Келесі күні таңертеңгі ас дастарқанында, қатты күйзелген Бернис қаладан кетуге ниеттенетінін айтады, бірақ Марджори оның қаулысына мән бермеген соң, Бернис бас иеді. Ол Марджоридің өзін қоғамдық өмірге дайындауына келіседі. Марджори Берниске қызықты әңгімелер айтуды, өзін әдемі көрсету үшін тартымсыз жігіттермен әдемі сөйлесуді және билеуді үйретеді. Келесі кеште Бернис ең керемет әрекеті – жігіттерді шашын қысқа қылып шашуға ниеттенгенін айтып, оларды қызықтыру. Жаңа кокеттік мінез-құлқымен Бернис жергілікті жігіттердің арасында танымал болады, әсіресе көшенің ар жағында тұратын Уоррен Макинтайрдің назарына ілігеді. Уоррен бала кезінен Марджориге ғашық болған, бірақ ол оны үнемі елемейді. Уорреннің махаббаты Берниске ауысқандығы белгілі болған соң, кекшіл Марджори Бернисті алдап, шашын қысқа қылып шашуға мәжбүрлеп, оны жұрт алдында қорлауды жоспарлайды. Марджори әртүрлі жігіттерге Бернистің шашын шашуға ниеті болмағанын, ол олардың назарын аудару үшін жасаған әрекет екенін айтады. Марджоридің қателігін дәлелдеу үшін Бернис Уоррен, Марджори және олардың достарымен бірге шаштаразға баруға келіседі. Бірақ шаштараз Бернистің шашын қысқа қылып шашқаннан кейін, жігіттер кенеттен қызығушылықтарын жоғалтады, ал Бернис Марджоридің оны алдағанын түсінеді. Марджоридің анасы Бернистің шашын шапқышы алдағы кеште, олардың құрметіне өткізілетін кеште қыңырлық тудыратынын айтады. Бернис келесі күні кешке дейін қаладан кетудің дұрыс екенін шешіп, түн ортасында қорабын жинап, түн ортасынан кейін кететін пойызға отыруды жоспарлайды. Бернис кетер алдында әпкесіне қайда кеткенін түсіндіріп хат жазады, содан кейін Марджоридің бөлмесіне кіріп, ұйықтап жатқан туысының екі әдемі тоқылған шашын қысқа қылып шауып алады. Харви үйінен шыққанда Бернис өзінің жүгі мен Марджоридің шашын алып кетеді. Бернис теміржол станциясына бара жатып, көшенің ар жағындағы Уорреннің үйін көреді. Оның әлі де шаштарды ұстап тұрғанын сезіп, оларды үйінің алдына лақтырып, күліп: "Өзін-өзі бағалайтынды басын шабу керек еді!" - деп айқайлайды. Жүгін көтеріп, Бернис айға жарық көшемен теміржол станциясына қарай жүгіреді.
Бейімделулер
"Бернис" теледидар үшін екі рет бейімделді. 1951 жылы CBS бұл әңгімені Starlight Theatre эпизоды үшін өңдеді, онда 26 жасар Джули Харрис Бернис рөлінде, Мэри Синклер Марджори рөлінде, ал Джерри Пэрис Отис рөлінде ойнады. Анита Лоус өзінің ролінде камео түсіріліміне қатысты. 1976 жылы Джоан Миклин Сильвер PBS телесериалы үшін жасалған телефильмді режиссерлік етті – "Америкалық қысқа әңгіме". Басты рөлдерде Шелли Дювалл Бернис рөлінде, Вероника Картрайт Марджори рөлінде және Бад Корт Уоррен рөлінде ойнады. Дрейкотт Дейо рөлін Патрик Рейнольдс (сол кезде Патрик Бёрн сахналық атымен танымал) орындады, ал Марджоридің анасын Поли Холлидей сомдады. Кейіннен Д.Д. Брук бұл әңгімені The Dramatic Publishing Company үшін бір актілі пьесаға айналдырды. 2015 жылы Адам Гвон мен Джулия Джордан бұл әңгімені мюзиклге бейімдеді. Ирландиялық поп-тобы The Divine Comedy 1993 жылғы Liberation альбомында бұл әңгімені әнге айналдырды.