Кіріспе
Американдық математик Мэтью Дин Форман – Калифорния университетінің, Ирвайн қаласындағы математигі. Ол жиын теориясы және эргодикалық теория саласында маңызды үлес қосты.
Matthew Dean Foreman is an American mathematician at
University of California, Irvine. He has made notable contributions in set theory and in ergodic theory.
Жұмыс
Форман мансабын жиын теориясынан бастады. Оның Хью Вуддинмен бірлескен алғашқы жұмысы жалпыланған континуум гипотезасының (континуум гипотезасын қараңыз) кез келген шексіз кардиналда бұрыс екенін көрсетуді қамтыды. Менахем Магидор және Сахарон Шелахпен бірлесіп жұмыс істеген кезде ол Мартин аксиомасының дәлелденген максималды формасын жасап, оның тұрақтылығын көрсетті. Форманның жиын теориясындағы кейінгі жұмысы негізінен үлкен кардинал аксиомаларының салдарларын дамытумен айналысты. Ол сондай-ақ Андрас Хайналмен бірге классикалық «венгрлік» бөлу қатынастары бойынша жұмыс істеді. 1980-жылдардың соңында Форман өлшем теориясы мен эргодикалық теорияға қызығушылық танытты. Рэндалл Догертимен бірге ол Марчевский мәселесін (1930) шешті, бірлік шардың Банах-Тарски ыдырауы бар екенін көрсетіп, барлық бөліктерінің Бейр қасиеттеріне ие екенін дәлелдеді (Банах-Тарски парадоксын қараңыз). Соның салдарынан бірлік шардың ашық тығыз ішкі жиыны изометриялар арқылы қайта орналастырылатын, бірін-біріне жанаспайтын ашық жиындарға ыдырайды, олар бірлік шардың екі ашық тығыз ішкі жиынын құрайды. Фридрих Верунгпен бірге Форман Хан-Банах теоремасы таңдау аксиомасының басқа формалары болмаған жағдайда да Лебег өлшенбейтін жиынның бар екенін көрсететінін көрсетті. Бұл, әрине, эргодикалық теориядағы жіктеу мәселелеріне сипаттамалық жиын теориясының құралдарын қолдануға әрекет етуге әкелді. Бұл бағыттағы алғашқы жұмысы Ференц Белезнаймен бірге классикалық жиындардың күрделілігі Борель иерархиясынан асып түсетінін көрсетті. Бұдан кейін, жалпыланған дискретті спектрмен өлшемді сақтайтын трансформациялар үшін ұқсас нәтижелер дәлелденді. Бенджамин Вайс пен Дэниел Рудольфпен бірлесіп, Форман өлшемді сақтайтын трансформациялардың қалдық класы алгебралық инварианттарға ие бола алмайтынын және эргодикалық өлшемді сақтайтын трансформациялардың изоморфизм қатынасы Борельдік емес екенін көрсетті. Бұл теріс нәтиже 1932 жылы фон Нейман ұсынған бағдарламаны аяқтады. Бұл нәтиже Форман мен Вайс тарапынан 2-тордың тегіс ауданды сақтайтын диффеоморфизмдері жіктеуге келмейтінін көрсету үшін кеңейтілді. Форманның жиын теориясы бойынша жұмысы осы кезеңде де жалғасты. Ол (Канаморимен бірге) «Жиын теориясының нұсқаулығын» (Handbook of Set Theory) редакциялады және ω2 және ω3 комбинаторлық қасиеттері үлкен кардиналдармен эквиконсистенті екенін көрсетті.
Тану
1998 жылы Форман Берлинде өткен Халықаралық математиктер конгресінің шақырылған баяндамашысы болды. 2021 жылы ол "Гёдель диффеоморфизмдері" тақырыбында Гёдель лекциясын оқыды. 2023 жылы ол "математика аксиомаларына, Банах-Тарски құбылысына және сипаттамалық динамикалық жүйелерге қосқан үлесі үшін" Америка математикалық қоғамының мүшесі болып сайланды.