Кіріспе

Барлық ауа райында ұшақтардың қону жүйесі

Жергілікті аумақты күшейту жүйесі (LAAS) – GPS сигналының нақты уақыт дифференциалдық түзетуіне негізделген барлық ауа райында ұшақтардың қону жүйесі. Әуежай маңында орналасқан жергілікті анықтамалық қабылдағыштар деректерді әуежайдың орталық пунктіне жібереді. Бұл деректер түзету хабарын жасау үшін қолданылады, ол VHF деректер байланысы арқылы пайдаланушыларға таратылады. Ұшақтағы қабылдағыш бұл ақпаратты GPS сигналдарын түзету үшін пайдаланады, содан кейін дәлдікпен қону кезінде пайдалануға стандартты аспаптық қону жүйесі (ILS) стиліндегі дисплей ұсынады. FAA LAAS терминін қолдануды тоқтатты және Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ICAO) жердегі күшейту жүйесі (GBAS) терминологиясына көшті. FAA федералды GBAS сатып алу жоспарларын мерзімсіз кешіктіргенімен, жүйені әуежайлар сатып алып, федералдық емес навигациялық құрал ретінде орната алады.

Тарих

Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) стандарттары мен ұсынылатын тәжірибелер (SARPS) 10-қосымшасында белгіленген авиациялық стандарттармен жер бетіндегі күшейту жүйесі (GBAS) радиожиілікпен навигациялау бойынша GPS-ті дәл қонуды қолдау үшін халықаралық стандарттарды қамтамасыз етеді. Бұл стандарттардың тарихы АҚШ-тағы Федералдық авиация басқармасының (FAA) жергілікті аумақты күшейту жүйесін (LAAS) әзірлеуге жасаған күш-жігеріне барып тіреледі. Көптеген сілтемелер әлі де LAAS-қа сілтеме жасайды, бірақ қазіргі халықаралық терминология GBAS және GBAS Landing System (GLS) болып табылады. GBAS GNSS спутниктерін бақылайды және GBAS станциясының жанындағы пайдаланушыларға түзету хабарламаларын жібереді. Бұл бақылау GBAS-қа GPS спутнигінің қалыптан тыс әрекетін анықтауға және авиациялық қолдануға қажетті уақыт ішінде пайдаланушыларды ескертуге мүмкіндік береді. GBAS GPS сигналдарын түзетуді қамтамасыз етеді, нәтижесінде ұшақтың дәлдемелі келу операцияларын қолдауға жеткілікті дәлдік жақсарады. GBAS-тың жұмыс істеу принципі туралы толық ақпаратты «GBAS How It Works» бетінен таба аласыз. Қазіргі GBAS стандарттары бір ғана GNSS жиілігін күшейтеді және 1-санаттағы қонуларға қолдау көрсетеді. Бұл GBAS жүйелері GBAS Approach Service Type C (GAST C) деп белгіленеді. ICAO GAST D жүйесіне қойылатын талаптардың жобаларын қарастыруда. GAST D жүйесі 3-санаттағы ең төменгі деңгейге дейін операцияларды қолдайды. Көптеген ұйымдар көп жиілікті GBAS жүйелерін зерттеуде. Сондай-ақ, GBAS үшін Galileo түзетулерін қосу бойынша жұмыстар жүргізілуде. Honeywell компаниясы 2009 жылдың қыркүйегінде FAA-дан жүйелік жобалауды мақұлдаған Федералды емес CAT 1 GBAS-ты әзірледі [1]. Неварк Либерти халықаралық әуежайындағы GBAS орнатылымы 2012 жылдың 28 қыркүйегінде операциялық мақұлдама алды. 2013 жылдың 23 сәуірінде Хьюстон халықаралық әуежайына орнатылған екінші GBAS операциялық рұқсат алды. Honeywell жүйелері халықаралық деңгейде де орнатылған, оның операциялық жүйесі Германияның Бремен қаласында орналасқан. Тағы да бірнеше жүйелер орнатылған немесе орнату үстінде. Жақын арада бірнеше жүйелердің операциялық мақұлдама алуы күтілуде.

Операция

Жергілікті анықтамалық қабылдағыштар әуежайдың айналасында нақты өлшенген координаттарда орналасқан. GPS шоқжұлдызынан алынған сигнал LAAS жер станциясының орнын есептеу үшін пайдаланылады, содан кейін ол нақты өлшенген орнымен салыстырылады. Осы деректер пайдаланушыларға VHF деректер байланысы арқылы жіберілетін түзету хабарын жасау үшін қолданылады. Ұшақтағы қабылдағыш бұл ақпаратты алған GPS сигналдарын түзету үшін пайдаланады. Бұл ақпарат ұшақтың қонуға және ұшуға дайындалуы үшін ILS түріндегі дисплейді құруға мүмкіндік береді. Honeywell компаниясының CAT I жүйесі бір әуежайдың 23 теңіздік миль радиусы ішінде дәлдікпен жақындау қызметін ұсынады. LAAS жергілікті аймақтағы GPS қауіп-қатерлерін WAAS-тан әлдеқайда жоғары дәлдікпен азайтады, сондықтан WAAS-пен қол жеткізе алмайтын қызмет деңгейін қамтамасыз етеді. LAAS-тың VHF жоғары көтеріліс сигналы қазіргі уақытта 108 МГц-тан 118 МГц-қа дейінгі жиілік диапазонын қолданыстағы ILS локализаторларымен және VOR навигациялық құралдарымен бөліседі. LAAS бір жиілікті бөлу арқылы бүкіл әуежайға қызмет көрсету үшін уақытты бөліп пайдалану технологиясын (TDMA) қолданады. ILS жүйесін болашақта алмастыру арқылы LAAS тығыз VHF NAV диапазонын азайтады.

Дұрыс

Қазіргі 1-ші категориядағы (GAST C) GBAS жүйесі көлденең бағытта 16 метрлік, ал тік бағытта 4 метрлік I категориясының дәлдікпен жақындау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Дамытылып жатқан GAST D GBAS жүйесінің мақсаты – III категориясының дәлдікпен жақындау қабілетін ұсыну. III категориясы жүйесінің көлденең және тік қателеріне қатысты ең төменгі дәлдік талаптары RTCA DO 245A, Жергілікті аумақты кеңейту жүйесі (LAAS) үшін авиациялық жүйенің ең төменгі өнімділік стандарттарында белгіленген. GAST D GBAS жүйесі ұшақтың 'автодема' жүйесін пайдалана отырып, нөлдік көріс жағдайында қонуына мүмкіндік береді.

Артықшылықтары

LAAS-тің басты артықшылықтарының бірі – ірі әуежайда орнатылған бір жүйе жергілікті аумақта бірнеше дәлдікпен жақындаулар үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, егер Чикаго О’Хар әуежайында он екі ұшу-қону жолағы болса, және әрқайсысы жеке ILS жүйесімен жабдықталған болса, онда барлық он екі ILS құрылғысын бір LAAS жүйесімен алмастыруға болады. Бұл қолданыстағы ILS жабдықтарын күтіп-ұстауға және жөндеуге кететін шығындарды едәуір төмендетеді. Тағы бір артықшылығы – тікелей емес (straight-in емес) жақындауларға мүмкіндік беруі. LAAS технологиясымен жабдықталған ұшақтар кедергілерден қашуға немесе әуежай маңындағы шу деңгейін азайту үшін қисық немесе күрделі жақындауларды пайдалана алады. Бұл технология Еуропада кең таралған Микротолқынды қондыру жүйесімен (MLS) ұқсас сипаттамаға ие. Екі жүйе де дәстүрлі Кенейтілген аумақтық жүйелерге (WAAS) және Аспаптық қондыру жүйелеріне (ILS) қарағанда күрделі жақындауларда көру шарттарын төмендетуге мүмкіндік береді. FAA сонымен қатар, LAAS және WAAS мүмкіндіктерін қолдау үшін ұшақта тек бір жиын навигациялық жабдықтар жеткілікті екенін мәлімдейді. Бұл ұшақтың бастапқы құны мен техникалық қызмет көрсету шығындарын азайтады, себебі NDB, DME, VOR, ILS, MLS және GPS үшін бірнеше қабылдағыштардың орнына тек бір қабылдағыш қажет. FAA мұның әуе компаниялары мен жолаушыларға, сондай-ақ жалпы авиацияға арналған шығындарды азайтатынына үміттенеді.

Кемшіліктері

LAAS барлық радиожиілікке негізделген қону жүйелерінің кемшіліктерін бөліседі; олар қасақана немесе жайсыз тосқауылға ұшырауы мүмкін.

Вариациялар

Бірлескен дәлдікпен ұшып жету және қону жүйесі (JPALS) – әскери қолданысқа арналған ұқсас жүйе. Honeywell компаниясы Honeywell International Satellite Landing System (SLS) 4000 сериясын (SLS 4000) жасады, ол 2009 жылдың 3 қыркүйегінде FAA-дан жүйелік жобалау мақұлдауын алды, ал 2012 жылдың қыркүйегінде жетілдірілген SLS 4000 (SLS 4000 Block 1) мақұлдауға қол жеткізді.

Болашақ

FAA-ның Ұлттық әуе кеңістігі жүйесінің (NAS) корпоративтік архитектурасы – қазіргі NAS-ты Келесі Буын Әуе Көлігі Жүйесіне (NextGen) трансформациялаудың жоспары болып табылады. NAS қызметтерінің жол карталары NAS операцияларын жақсарту және NextGen көзқарасына қарай жылжу үшін қызмет көрсетудің стратегиялық шараларын көрсетеді. Олар болашақ сұранысты қанағаттандыру үшін қазіргі NAS қызметтеріндегі FAA-ның маңызды инвестициялары мен бағдарламаларының эволюциясын көрсетеді. GBAS дәлдікпен қону әдістері – NextGen іске асыру жоспарында "терминалдық аймақтағы икемділікті арттыру" мәселесін шешетін инвестициялық бағдарламалардың бірі. FAA мұрагерлік навигациялық жүйелерді спутниктік навигациялық технологиямен алмастыруды жоспарлаған болатын; алайда FAA федералдық GBAS сатып алу жоспарларын мерзімсіз кешіктірді, жүйені әуежайлар сатып алып, федералдық емес навигациялық құрал ретінде орната алады. FAA GBAS жүйелерін жетілдіруді және халықаралық стандарттауға ұмтылуда.