Пакистан ұлттық альянсы: құрылуы, күресі мен ыдырауы
Pakistan National Alliance
Пакистан ұлттық альянсы (PNA) 1977 ж. құрылды. Саяси партиялардың бірігіп, солшыл PPP-ға қарсы күресуі, сайлаудағы тәртіпсіздіктер, әскери төңкеріс туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пәкістан Ұлттық Одағы (ПНО, қысқартылған: ПҰО) – елдің тоғыз саяси партиясынан құралған, халыққа кең таралған және біріктірілген оң және сол саяси одақ. 1977 жылы құрылған бұл одақтың елдегі жетекші оңшыл партиялары 1977 жылғы жалпы сайлауда солшыл бағытты ұстанған PPP-ге қарсы біртұтас күш ретінде сайлау кампаниясын жүргізуге келісті. Әр партияның идеологиясы әртүрлі болғанымен, ПҰО үлкен әсерімен және оңшыл бағытымен ерекшеленді, алғашқыда Премьер-министр Зұлфиқар Әли Бхутто мен PPP-ге қарсы тұруды мақсат еткен. Оңшыл популистік күш болғанына қарамастан, одақ 1977 жылғы жалпы сайлауда үлкен жетістікке жете алмады және сайлаудың нәтижесін бұрмалауға қатысты айыптар тақты. Бірнеше ай бойы стихиялық, зорлыққа толы саяси белсенділіктен кейін, әскери жағдай енгізілді, оған Әскери штаб бастығы генерал Зия-ұл-Хақ басшылық етті, ол саяси жазалау шараларын қабылдауға шақырды. 1978 жылға қарай, партиялардың мақсаттары мен бағдарларындағы келіспеушіліктер одақтың тарауына әкелді. Кейіннен солшыл партиялар 1980 жылдары президент Зия-ұл-Хаққа қарсы тұру үшін PPP жетекшілігімен MRD одағын құрды, ал оңшыл партиялар PML жетекшілігімен IDA одағын құрды.
The Pakistan National Alliance (Urdu: پاکستان قومی اتحاد, Acronym: PNA), was a populist and consolidated right and left political alliance, consisting of nine political parties of the country. Formed in 1977, the country's leading right wing parties agreed upon to run a political campaign as a single bloc against the left oriented PPP in the 1977 general elections. Despite each parties standing with a different ideology, PNA was noted for its large physical momentum and its right wing orientation, originally aimed to oppose Prime Minister Zulfikar Ali Bhutto and the PPP. Despite its right wing populist agenda, the alliance performed poorly in the 1977 general election and levelled accusations of rigging the elections. After months of spontaneous violent political activism, the martial law came in effect under chief of army staff General Zia ul Haq who made call for a political retribution. By 1978, the alliance met its end when parties diverged in each of its agenda. The left wing parties later would form the MRD alliance under PPP to oppose President Zia ul Haq in the 1980s and the right wing forming the IDA alliance under PML.
Тарих
1971 жылы Шығыс Пәкістанды жоғалтқаннан кейін ХЭД билік саясатына қадам басты. 1972 жылы әскери жағдайды жойғаннан және 1973 жылы конституцияны қабылдағаннан кейін, ХЭД елде "Ислам мен демократияны" дамытуға баяу күш салды, бірақ социализмді ынтамен күшейтті. Бірінші кезекте, ірі өнеркәсіп, жеке сектор және коммерциялық корпорацияларды мемлекеттік секторды нығайту үшін орталықтандыру бағдарламасы іске асырылды. Сайлауды ерте тағайындау – оппозицияға алдағы сайлауға дайындық жасауға уақыт бермеу ниетінен туды. Тағы тоғыз кіші партия да одаққа қосылып, бастапқыда елдегі тұрақсыздық пен инфляция дәуірін аяқтауға шақырды және олардың манифесі 1970 жылғы бағаларды қайтару болды. Бұл арада Бхуттоның сенімді серігі және өмір бойы досы доктор Мубашир Хасан, ХЭД атынан келісімге келу үшін одақты келіссөз үстеліне әкеліп, жағдайды басқаруға тырысты. Екінші жағынан, Хасан Бхуттоға билікке немесе күш қолдануға сүйенбей, одақты таратуға кеңес берді. АҚШ Бхуттоның құлауына қатысы бар деген кез келген мәлімдемені қатаң түрде жоққа шығарғандықтан, осы талаптардың рас екенін анықтау қиын. Дегенмен, бұрынғы АҚШ Бас прокуроры Рамзи Кларк ХЭД-қа қарсы жасалған төңкерілгенге қатысты "білу, демек, келісім" деген күдік тудырды. Сонымен қатар, медиалық тергеулер ПНА-ның жетекші саясаткері, зейнеткер әуе маршалы Асқар Хан, құпия мекемеге жақын болған және ХЭД-қа қарсы күресу үшін мекеме есебінен миллиондаған рупий алғанын көрсетті. Хабарламаға сәйкес, әскери төңкерілгенді және Бхуттоны асып өлтіруді Асқар Хан талап еткен. Әскери жағдай енгізілгеннен кейін зейнеткер әуе маршалы ПНА-ның алдыңғы қатарынан шегініп, екінші планға өтті. 1998 жылы Беназир Бхутто әкесінің "ядролық қару жасауға тырысқандықтан, аса күшті мемлекеттің (көпшілік АҚШ деп санайды) бұйрығымен дарға асылғанына" сенетінін жариялады, бірақ ол шетелдік державаның атын атамады.
The PPP came in power politics after the loss of East Pakistan in 1971. After uplifting the martial law in 1972 and promulgating the constitution in 1973, the PPP made slow efforts to advance the "Islam and democracy" in the country, but intensified the socialism with a vengeance. First and foremost, the nationalisation program was carried out to centralised the large scale industries, private sector and commercial corporation to set up the strong state sector. Early calls for the elections was an idea to not to given time to the opposition to make decisions and arrangements for the forthcoming elections. The other small nine parties too joined the alliance and initially called for ending the era of stagflation in the country and its manifesto was to bring back the 1970 prices. Meanwhile, Bhutto's trusted confident and a lifelong companion dr. Mubashir Hassan tried to handle the situation on behalf of Bhutto by bringing the alliance on a table to reach an agreement of co existence and a vital political solution. On other hand, Hassan advised Bhutto to not to rely either on establishment or use the force to curb the alliance. The veracity of these claims are difficult to verify since the United States has strongly rejected any claims of their involvement in downfall of Bhutto. Though, former American Attorney General Ramsey Clark did questioned the "knowledge, hence the tacit approval" of the coup staged against the PPP. Further media investigative research showed that one of PNA's leading politician, Air Marshal (retired) Asghar Khan who was perhaps closer to the secret establishment, had received millions of Rupees from the establishment account to fight against the PPP. Reportedly, it was Asghar Khan who ultimately called for military take over and hanging of Bhutto. After imposition of martial law, the retired air marshal withdrew himself from the front line of the PNA and took a back seat. In 1998, Benazir Bhutto publicly announced her belief that her father was "sent to the gallows at the instance of the superpower (most believe it to be USA) for pursuing the nuclear capability, though she did not disclosed the name of the foreign power.