Кіріспе

Атауы ұқсас Штутсенпанцер 11 2. Штутсенпанцер Ланг HS.30, ресми түрде Штутсенпанцер, Ланг, Тип 12 3, немесе қысқаша SPz lg 12 3 (неміс тілінде "жаяу әскері танк, ұзақ, Тип 12 3") – Батыс Германияның жасалған жаяу әскерінің ұрыс машинасы, 1956 жылдан 1958 жылға дейін әзірленген. Ол Rolls-Royce қозғалтқышы бар швейцариялық Hispano Suiza дизайны болды. Алғашқы механикалық проблемалар туындағаннан кейін, жоспарланған 10 680-нің тек 2176-сы ғана салынды. Ол қуатты 20 мм автокөліктік зеңбірекпен қаруланды, ол сол кездегі жаяу әскерінің ұрыс машиналарынң көптегені үшін танымал таңдау болды. Оның дизайны көптеген кемшіліктері мен нашарлықтары бар екені дәлелденді, ал құрылысынан кейін 1960 жылдары Батыс Германияда үлкен саяси дау туды. 1962 жылға дейін 2 176 SPz HS.30 және оның түрлері салынды, бұл үшін Германия үкіметі 517 миллион DM төледі; шамамен бір машинаға 238 000 DM. HS.30 алғаш рет 1960 жылы Panzergrenadier батальондарында қолданысқа енгізілді және 1971 жылдан бастап Marder жаяу әскерінің ұрыс машинасымен ауыстырылды.

Құрылымы мен ілімі

Американдықтардың бронетранспортты шабуылға емес, "жау алаңындағы такси" ретінде пайдалану керек деген доктринасын қабылдамаған немістер HS.30 құралын танктермен бірге күресу үшін және механикаландырылған жаяу әскерлері жасырынғаннан оқ атуы үшін жасады. Неміс әскері бұл шешімге Екінші дүниежүзілік соғыстағы Panzergrenadiere (бронетранспортты жаяу әскер) тәжірибесінің нәтижесінде келді. Неміс доктринасы SPz 12 3-ті взводтың жабдықтарының бір бөлігі деп қарастырды және взводты көлікпен шабуылда да, қорғаныста да күресуге даярлады. Американдық M113 сияқты емес, HS.30 суда жүзбейтін, бірақ неміс доктринасы HS.30-ды да осындай мүмкіндігі жоқ негізгі танктермен бірлескен операциялардың бір бөлігі ретінде қарастырғандықтан, бұл үлкен кемшілік деп есептелмеді. HS.30-ға Hispano Suiza HS.820 20 мм автокөлігі және 15×15 перископты көзделгісі бар кішкентай мұнара орнатылған. 20 мм автокөліктің неміс доктринасындағы міндеті – тікұшақтарды, танкке қарсы қаруларды және жеңіл бронетранспортты жою болды, бұл танктерге өзге танктерге қарсы атуға мүмкіндік берді. Мұнарасы бар болса да, HS.30 биіктігі M113-тен екі футқа (0,6 м) төмен болды, бұл оны кішірек нысанаға айналдырды. Көлікте 20 мм-лік 2000 оқ-дәрі тасымалданатын. Алдыңғы броня 20 мм снарядтардан қорғады, бұл басқа елдердің ұқсас машиналарын қарағанда жақсырақ қорғауды қамтамасыз етті. Қосымша броня HS.30-ды M113-тен төрт тоннаға ауырлатты, бірақ ол тек жартылай әскер тасымалдай алды. Взвод мүшелері көлік ішінде отырып, жеке қаруларын қолдану үшін төбедегі люктерді ашуға және солдаттардың люктерден шығуына тура келді. Немістер бұл кемшілік деп есептеді, себебі олардың күдікті қарсыласы – Кеңес Армиясы, НАТО мен Варшава шарты арасындағы соғыста химиялық қару қолдануы мүмкін деп күтті. Неміс армиясы бронетранспортты емес, нағыз жаяу әскердің жауынгерлік машинасына қатысты талаптар қойғанмен, Panzergrenadier бригадаларына бастапқыда жүк көліктерінде, кейін M113 БТК-да тасымалданатын жаяу әскер батальоны кірді. Бұл күш құрамының себебі шығынға байланысты болуы мүмкін, өйткені доктрина бойынша Panzergrenadiere-нің үштен бірі моторизацияланған күш болуы керек еді.

HS.30 және оның замандастары

SPz HS.30 және ұқсас көліктердің салыстырмасы
Көлік Негізгі қару Алдыңғы броня Биіктігі Тасымалданатын жаяу әскер саны Кіріспе жылы
SPz 12 3 Lang (Германия) 20 мм HS 820 30 мм 45° 1.85 м 5 1960
SPz 11 2 Kurz (Германия) 20 мм HS 820 15 мм 62° 1.97 м 3 1959
AMX VCI (Франция) 12.7 мм M2 Браунинг пулеметі (кейін 20 мм автокөліктік зеңбірек) 15 мм 45° 2.1 м 10 1957
M113 (АҚШ) 12.7 мм M2 HMG 38 мм алюминий 45° 2.5 м 11 1960
BTR 50P (КСРО) 7.62 мм SGMB пулеметі (кейбіреулерінде 14.5 мм ауыр пулеметпен) 11 мм болат 60° 1.97 м 20 1954
FV432 (Ұлыбритания) 7.62 мм FN MAG 12.7 мм болат 2.28 м 10 1962
Pansarbandvagn 301 (Швеция) 20 мм akan m/45B (Bofors 20 мм автоматтық зеңбірек L/70) 8 – 50 мм болат 2.64 м (зеңбірек орнатуының жоғарғы бөлігіне дейін) 8 1961
Saurer 4K 4FA G2 (Австрия) 12.7 мм M2 HMG (немесе) 20 мм Oerlikon Model 204 12 – 20 мм болат 2.1 м 6 1961

Қызмет

HS.30 AFV 1959 жылдың соңында Бундесвер қарулануына енгізілді, бірақ бастапқы қиындықтарға тап болды. 1974 жылдан бастап, "Мардер" IFV неміс бронеатқыштар бөлімдерінде HS.30-ды ауыстырды. Перу 1970 жылдары шамамен 20 SPz HS.30 алды. Соңында, кейбір HS.30 машиналары оқ ату полигондарында броне нысана ретінде пайдаланылды. Кобленц қаласындағы Германия қорғаныс технологиясы мұражайының коллекциясында осындай "HS 30 Mörser" машинасы бар.