Кіріспе
Б.з.б. 2 және 1 ғасырлардағы Рим консулы Маний Аквилий, б.з.б. 129 жылы консул болған Маний Аквилий (б.з.б. 88 жылы қайтыс болған) – Рим Республикасының соңғы кезеңіндегі римдік саясаткер және генерал. Ол ежелгі римдік Аквилия әулетінің мүшесі, мүмкін, б.з.б. 129 жылы консул болған Маний Аквилийдің ұлы. 101 жылы Гай Мариймен бірге Рим консулы болып қызмет еткен. Консулдыққа дейін, Кимбр соғысы кезінде, ол Галлияда Марийдың легаты болып қызмет еткен. Акваэ Секстия шайқасында шешуші рөл атқарды, онда тевтон тайпаларын күтпеген шабуылмен арт жағынан ұстап алды. Консул ретінде Сицилиядағы құлдар көтерілісін жаншуға жетеді. Бірінші Митридат соғысының басында Понт патшасы Митридат VI оны жеңіп, тұтқынға алды, содан кейін оның тамағына балқытылған алтын құйып өлтірді.
the Manius Aquilius who was consul in 129 BC
Manius Aquillius (died 88 BC) was a Roman politician and general during the late Roman Republic. He was a member of the ancient Roman gens Aquillia, probably a son of Manius Aquillius, consul in 129 BC. Aquillius served as Consul of Rome with Gaius Marius in 101 BC. Before his consulship, during the Cimbrian War, he had served as a legate under Marius in Gaul. He played a pivotal role during the Battle of Aquae Sextiae where he surprised the Teutones by attacking them from behind. As consul he crushed a slave revolt in Sicily. At the start of the First Mithridatic War he was defeated and captured by Mithridates VI of Pontus who had him executed by pouring molten gold down his throat.
Мариус үшін жұмыс істеу
Аквилий Гай Маридің адал жақтасы болды. Ол Мариусқа (б.з.д. 104 – 102 жылдары) Галлияда кимврлер мен тевтондарға қарсы жорық кезінде легат ретінде қызмет етті. Б.з.д. 103 жылы Мариус төртінші консулдығына үміткер болып сайлау науқаны үшін Римде болғанда, Аквилийге армияны басқару қалдырылды, егер кимврлер мен тевтондар көшіп келіп, Мариус қайтып келмей жатса.
Aquae Sextiae
Маний Аквилий Гай Мариус басқарған рим әскерімен бірге Аквае Секстия шайқасында тевтондар мен амброндарды жеңіске жеткізді. Мариусқа қарасты легаттардың бірі болған Аквилий, олардың жеңісі арқылы қол жеткізген даңқ пен беделге бөлісті. Ол әскери жетістіктерін консул сайлауға түскен кезде тиімді пайдаланды.
Консулдық қызмет және Сицилия
Адал қызметінің сыйақысы ретінде Гай Мариус Аквиллиуспен бірлесіп б.з.д. 101 жылғы консулдыққа кандидат болды. Тевтондарға қарсы жеңіске жеткендері үшін алғыс ретінде екеуі де сайланды, Аквиллиус кіші консул, ал Мариус аға консул болды. Консулдық кезеңінде Рим Сицилиядағы құлдар көтерілісінен туған ашаршылыққа тап болды, сол себепті Аквиллиус көтерілісті басу үшін Сицилияға жіберілді. Аквиллиус көтерілісшілерді толығымен бағындырды және б.з.д. 100 жылы Римде оған құрмет көрсетілді. Б.з.д. 98 жылы Люций Фуфий Аквиллиусты Сицилиядағы басқарудағы тәртіпсіздіктер үшін айыптады. Одан кейінгі сотта оны 99 жылғы консул, шешен Марк Антоний қорғады. Гай Мариус та қолдауын көрсетті. Оның кінәлі екенін дәлелдейтін жеткілікті айғақтар болғанымен, соғыстағы батылдығы үшін ол ақталды.
Митридат пен өлім
90 ж. б.з. Аквилий Кіші Азияға елші ретінде жіберілді, Понт патшасы Митридат VI-мен өз патшалығынан қуылған Битиниялық Никомед IV-ті қалпына келтіру үшін. Бірақ, осы мақсатқа жеткеннен кейін Аквилий Никомедті Понт территориясына шабуыл жасауға ынталандырды. Бұл 89 ж. б.з. Митридаттың күйреуіне алып келді, оның қарсы шабуылы Бірінші Митридат соғысын бастарды. Аквилий Азия провинциясындағы жалғыз әскер – қосымша әскерлерден құралған бір легион (4000-6000 адам)мен батыстан Митридатқа қарсы жорыққа шықты, ал Киликияның әкімі Квинт Опий оңтүстіктен екі легионмен шабуыл жасады. Аквилий көп ұзамай өзінің күшінің жеткіліксіз екенін түсінді; Татта көлінде ол 100 000 Понт жаяу әскерінің күтіп тұрғанын көрді. Осы оқиға кейін Парфиялықтар тарапынан Римдегі ең бай адам және Бірінші Триумвират мүшесі болған Марк Лициний Красссты өлтіру үшін қайталанды.