Кіріспе
Сергей Прокофьевтің Сергей Эйзенштейннің "Құрықшы Иван" фильміне арналған музыкасы. "Иван Грозный" (Иван Грозный), Op. 116 – Сергей Прокофьевтің Сергей Эйзенштейннің "Құрықшы Иван" (1942–45) және оның жалғасы (1946) фильмдеріне жазған музыкасы, бұл аяқталмаған трилогияның алғашқы екі бөлігі. Бұл жоба Прокофьевтің Эйзенштейнмен екінші ынтымақтастығы болды, біріншісі – танымал "Александр Невский" (1938). Литургиялық емес ән мәтіндерінің басым бөлігін Владимир Луговский жазды, ол бұрын Прокофьевпен бірге "Александр Невский" мәтіндерін жазған болатын. "Бірінші әңгіме" (1-бөлім) Ресейдің Иван IV билігінің 1547–1565 жылдардағы алғашқы жылдарын қамтиды: оның таққа отыруы, боярлардың билігін шектеуге жасаған әрекеттері, үйлену тойы, Қазанды бағындыруы, өлімге тәлкеуір жақын ауруға шалдығуы, алғашқы әйелі Анастасияның улануы мен қазасы, опричниктердің құрылуы және тақтан бас тартуы. "Екінші әңгіме" (2-бөлім), "Боярлар қастандығы" деп аталады, 1565–1569 жылдарды қамтиды және ханзада Курбскийдің Польша-Литваға қашуы, Иванның Мәскеу митрополиті Филипп II-мен тудырған жанжалы, боярлардың интригалары, опричниктердің зәбірлері, боярлар мен Иванның әпкесі Ефросиния Старицкаяның жасаған төңкеріс әрекеті, оның ұлы Владимир Старицкийдің өлтірілуі және Иванның ішкі жауларын жеңуі туралы айтады. Прокофьевтің өмірінде фильмнің музыкасы жарияланған жоқ. 1961 жылы Прокофьевтің көмекшілерінің бірі Левон Атовмян оны солистер, хор және оркестр үшін оратория ретінде ұйымдастырды. Бірақ бұл нұсқа орындалмас бұрын, музыка 1961 жылы Мәскеуде Эйзенштейннің фильмдеріне саундтрек жазған Абрам Стасевичтің баяндамасымен, солистер, хор және оркестр үшін оратория түрінде концерттік премьерасын алды. 1973 жылы композитор Михаил Чулаки мен хореограф Юрий Григорович Прокофьевтің фильмдерінің музыкасын пайдаланып "Құрықшы Иван" балетін жасады, ол 1975 жылы алғаш рет көрсетілді. Кейінгі редакцияларға Майкл Ланкестердің (1989) ораториясы және Кристофер Палмердің (1991) концерттік сценарийі кіреді. Фильмнің түпнұсқалық музыкасы толық қалпына келтіріліп, жарияланды және жазылды.
Ivan the Terrible (Иван Грозный), Op. 116, is the score composed by Sergei Prokofiev for Sergei Eisenstein's film Ivan the Terrible (1942–45) and its sequel (1946), the first two parts of an incomplete trilogy. The project was Prokofiev's second collaboration with Eisenstein, the first being the popular Alexander Nevsky (1938). The majority of the non liturgical song texts were written by Vladimir Lugovskoy, who collaborated with Prokofiev on the texts for Alexander Nevsky. The subject of the "First Tale" (Part 1) is the early years, 1547 to 1565, of the reign of Ivan IV of Russia: his coronation, his intent to curb the powers of the boyars, his wedding, his conquest of Kazan, his almost fatal illness, the poisoning and death of his first wife Anastasia, the formation of the oprichniki, and his abdication. The "Second Tale" (Part 2), subtitled The Boyar Conspiracy, covers the years 1565 to 1569, and concerns the defection of Prince Kurbsky to Poland Lithuania, Ivan's disputes with Philip II, Metropolitan of Moscow, the intrigues of the boyars, the excesses of the oprichniki, the attempted coup by the boyars and Ivan's aunt, Yefrosinya Staritskaya, the murder of her son Vladimir Staritsky, and Ivan's triumph over his domestic enemies. The film scores were not published during Prokofiev's lifetime. They were arranged in 1961 as an oratorio for soloists, chorus, and orchestra by Levon Atovmyan, one of Prokofiev's assistants. However, before this version could be performed, the music received its concert premiere in 1961 in Moscow in the form of an oratorio for speaker, soloists, chorus, and orchestra by Abram Stasevich, who had conducted the film soundtracks for Eisenstein. In 1973 the composer Mikhail Chulaki and choreographer Yuri Grigorovich drew on Prokofiev's film scores to create the ballet Ivan the Terrible, which was given its premiere in 1975. Later performing editions of the scores include an oratorio put together by Michael Lankester (1989), and a concert scenario by Christopher Palmer (1991). The restoration of the entire original film score has been published and recorded.
Өнер тарихы
"Жаман Иван" (бірінші бөлім) фильмі 1944 жылдың 30 желтоқсанында тұңғыш рет көрсетілді. "Боярлар қастандығы" (екінші бөлім) атты жалғасы 1958 жылға дейін көрсетілмеді. Фрэнк Стробельдің қалпына келтіруімен саундтрек фильмнің музыкалық премьерасы 2016 жылдың 16 қыркүйегінде Берлин Музикфестінде өтті, осымен қатар Берлиннің Концертхаусының Ұлы залында фильм көрсетілді. Стробель Берлин радиосының симфониялық оркестрі мен Берлин радиосының хорын, сонымен қатар Марина Пруденская (контральто) және Александр Виноградов (бас) солистерін жүргізді.