Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
қозғалыстың сынға алынуы
none
criticism of the movement
Седiншi күнгi адвентистер шiркеуiнiң сынға алынуы оның iлiмi, құрылымы және тәжiрибесi туралы, сондай-ақ түрлi адамдар мен топтардың теологиялық пiкiр келіспеушiлiктерi туралы айтылған пікірлерді қамтиды.
Criticism of the Seventh day Adventist Church includes observations made about its teachings, structure, and practices or theological disagreements from various individuals and groups.
Басты сыншылар
Д. М. Канрайт шіркеудің алғашқы сыншыларының бірі болды, ол 19 ғасырдың соңындағы қозғалыстың жетекшісі болды, кейіннен адасып, өзінің сенімін жоққа шығарды, бірақ одан кейін қозғалыстан шығып, баптист пасторы болды. 20 ғасырдың ортасында евангелист Уолтер Мартин және Христиандық зерттеу институты жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің кейбір догмалары гетеродокстық болғанымен, заңды христиандық ұйым екеніне келісті және былай деді: «Олар Жаңа Өсиеттің маңызды догмалары бойынша дұрыс, соның ішінде Иса Мәсіхтің 'бір рет және барлығы үшін' құрбандығы арқылы рақым мен құтқарылу туралы». Алайда, кальвинист теолог Энтони А. Хокема сияқты басқа ғалымдар, Джейкоб Арминийдің теологиясы адвентизммен сәйкес келетіні туралы адвентистердің пікірімен келіспеді, адвентизм Веслиан/Арминий теологиясының ағынына негізделген деп санды және өзінің «Төрт ірі культтар» кітабында жетінші күнгі адвентизмді мормонизммен, Ехоба куәгерлерімен және Христиан ғылымымен бірге топтастырды. 1970 жылдарда Эллен Уайттың шабыты туралы пікірталас кезінде адвентистер Уолтер Т. Риа және Рональд Нумберс Эллен Уайтты сынға алып, оны виталистік авторларды плагиаттауда айыптаған кітаптар жазды. Бұл 19 ғасырдың соңында пайда болған дауды қайта жақтандырды, ол кезде Конибир мен Хаусон Уайтты және оның баспасын 1855 жылғы «Апостол Пауылдың өмірі мен хаттары» кітабын оның «Пауылдың өмірінен эскиздер» кітабын дайындауда плагиаттады деп сотқа берді. Эллен Г. Уайт туралы ең соңғы және толыққанды сын – бұл жақсы дереккөздерге және құжатталған материалдарға негізделген кітап, «Эллен Г. Уайт – психобиография», оны шіркеу тарихшысы және лицензияланған психолог Стив Дейли жазған. Бұл кітап жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің «пайғамбарлық» негізін қалаушы Эллен Г. Уайттың психологиялық ерекшеліктерін сипаттайды. Осы сенсациялық кітап туралы «Лос-Анджелес Таймс» газетінің ұзақ жылдар бойы діни жаңалықтар редакторы болған Джон Дарт: «Бұл жойқын жұмыс. Нюмерс пен Риа бастағанды осы кітап аяқтайды» деп жазды.
One of the most prominent early critics of the church was D. M. Canright, an early leader of the movement in the late 19th century who apostatized and recanted but later left and became a Baptist pastor. In the middle of the 20th century, evangelical Walter Martin and the Christian Research Institute concluded that the Seventh day Adventist church is a legitimate Christian body with some heterodox doctrines and stated, "They are sound on the great New Testament doctrines including grace and redemption through the vicarious offering of Jesus Christ 'once for all'. However, other scholars such as Calvinist theologian Anthony A. Hoekema, who did not agree with the Adventist view that Jacobus Arminius's theology was in line with Adventism, believed that Adventism was based on a Wesleyan/Arminian stream of theology, and grouped Seventh day Adventism with Mormonism, Jehovah's Witnesses and Christian Science in his book The Four Major Cults. In debates regarding the inspiration of Ellen White during the 1970s, Adventists Walter T. Rea and Ronald Numbers wrote books criticizing Ellen White and accusing her of plagiarizing vitalist authors. This revived a controversy that first emerged in the late 19th century when Conybeare and Howson sued White and her publisher for allegedly plagiarizing their 1855 book, Life and Epistles of the Apostle Paul, in preparing her own book, Sketches from the Life of Paul. The most recent and comprehensive critique of Ellen G. White is a highly sourced, well documented book, Ellen G. White a Psychobiography, by Steve Daily, a church historian and licensed psychologist. This book describes the pathology of Ellen G. White, the "prophetic" co founder of the Seventh day Adventist Church. In reference to this explosive volume, John Dart, a longtime religion editor of the Los Angeles Times wrote "a devastating work. What Numbers and Rea started this book will finish."
Үштікке сенушілердің көзқарасы
Кейбір христиан сыншылары адвентизмнің қазіргі адвентистік Троицаға деген көзқарасы ортодоксальды емес және/немесе тритеизмді құрайды деп санайды. Бірнеше жетінші күндікті адвентистік ғалымдар адвентистік Троицаға қатысты көзқарастың кейбір аспектілерінде дәстүрлі христиандық көзқараспен өзгеше екенін мойындады. Доктор Джерри Мунның айтуынша, шіркеудің негізін қалаушы Еллен Уайт Әке, Ұл және Киелі Рух – үш бөлек жаратылыс екенін, бірақ олар Құдайлықта біртұтас екенін үйреткен. Мунның сөзіне қарағанда, Элен Уайт үштік ілімін ұстана отырып өскен, бірақ дәстүрлі көзқарасқа қарамастан, өзгеше көзқарас қабылдаған. Сондай-ақ, Уайттың Троица туралы кейінгі жазбалары ерте адвентистер қабылдамаған көзқараспен бірдей емес. Сыншы А. Лерой Мур адвентистер ортодоксальды көзқарасты қабылдамайды және бұл көзқарас, мүмкін, ортодокстар тарапынан ариандық деп танылар еді деп мәлімдейді. "Джеймс [Адвентизмнің негізін қалаушы Джеймс Уайт, Элен Уайттың күйеуі] және басқалар қарсы болған нәрсеге біз де қарсымыз. Олардың сол кездегі шешімі – Троица тұжырымын сақтап, оның бұрмалауларын жою болды. Бірақ шындығында, біз олардың міндеттемесіне адалмыз, және олардың Троица іліміне қарсылық білдіргеніне біз де қарсылық білдірмеген нәрсе жоқ деп білемін". 1876 жылы Джеймс Уайт жетінші күндік баптистер мен жетінші күндік адвентистердің арасындағы айырмашылықтарды талқылап, былай деді: "Жетінші күндік адвентистер Мәсіхтің құдайлығын үштікке сенушілерге жақын ұстайды, сондықтан біз мұнда ешқандай қиындық көрмейміз". "Адвентизмде 1972 жылдан бері маңызды даму – Киелі кітаптағы Троица ілімін негіздеуші Киелі кітапқа негізделген тұжырымдарды айқындауға жасалған тыйырма, бұл тұжырымдар дәстүрлі діни сенімдердегі дуалистік тұжырымдардан айқын ажыратылады". "Біздің дүниетанымымыздың философиялық болжамдары мен алғышарттары дәстүрлі христиан дінінен көп жағынан өзгеше және осы ескі мәселелердің кейбіреулеріне әртүрлі көзқарастар ұсынады. Біз шіркеу әулеттерінің Троица ілімінің негізі болған Платонның дәстүрлі дуалистік дүниетанымы мен метафизикасын қабылдамаймыз, олардың бірі – жанның өлмейтіні туралы түсінік".
Some Christian critics of Adventism contend that the current Adventist view of the Trinity is not orthodox and/or constitutes Tritheism. Several Seventh day Adventist scholars have acknowledged that the Adventist view of the Trinity tends to differ in some aspects from the inherited traditional Christian view of the doctrine. According to Dr. Jerry Moon, emeritus professor at the Seventh day Adventist Theological Seminary, Ellen White, the co founder of the church, taught that the Father, Son, and Holy Spirit are three distinct beings yet are united as one in the Godhead. Moon explains that Ellen White was raised trinitarian but adopted a different view from the traditional one and contends that White's later writings on the Trinity is not the same as the view rejected by the early Adventists. Critic A. Leroy Moore contends Adventists reject the orthodox view, and contends that the view probably would have been branded as Arian by the orthodox. "What James [SDA co founder James White, husband of Ellen White] and the other men were opposed to, we are just as opposed to as they were. Now, their solution to that, at that time, they didn't see any solution by retaining the Trinity concept, and getting rid of its distortions. But, in reality, we have been faithful to their commitment, and I know of nothing that they were objecting to, in objecting to Trinitarianism, that we have not also objected to." In 1876, James White discussed the differences between Seventh Day Baptists and Seventh day Adventists, he observed, "The S. D. Adventists hold the divinity of Christ so nearly with the trinitarian, that we apprehend no trial here." "A major development [in Adventism] since 1972 has been the quest to articulate biblical presuppositions grounding a biblical doctrine of the Trinity, clearly differentiated from the dualistic presuppositions that undergird the traditional creedal statements." "In many ways the philosophical assumptions and presuppositions of our worldview are different from traditional Christianity and bring different perspectives on some of these old issues. We do not accept the traditional Platonic dualistic worldview and metaphysics that were foundational to the church fathers' theology of the Trinity, one of these being the concept of the immortality of the soul."
Католицизмнің эсхатологиясы
Протестант реформаторлары сияқты, Элен Уайттың кейбір жазбалары Құдайдың қалдық шіркеуіне (жетіінші күнгі адвентистер шіркеуіне) қарсы жаман ниетті эсхатологиялық рөлге дайындалып, католик шіркеуіне қарсы сөйлейді және папалық – теңізден шыққан аң (Аян 13) деп көрсетеді. Мартин Лютер, Джон Нокс, Уильям Тиндаль сияқты көптеген протестант реформаторлары да реформация кезінде католик шіркеуінен бөлінген кезде католик шіркеуі мен папалық туралы ұқсас пікірлерде болды. Көптеген протестанттық дінбауларынан өзгеше, адвентистер шіркеуі экуменикалық қозғалысқа қарсы тұрады.
Like the Protestant Reformers, some writings of Ellen White speak against the Catholic Church in preparation for a nefarious eschatological role as the antagonist against God's remnant church (the Seventh day Adventist Church) and that the papacy is the beast that emerges from the sea (Ap 13). Many Protestant reformers such as Martin Luther, John Knox, William Tyndale and others held similar beliefs about the Catholic Church and the papacy when they broke away from the Catholic Church during the reformation. Unlike most Protestant denominations the Adventist Church opposes the ecumenical movement.
Сотериология
Жетінші күндік адвентизм жартылай пелагиандық құтқарылу көзқарастарын ұстанады деп айыпталды. Мысалы, Роджер Э. Олсон былай деді: "Мормондар мен жетінші күндік адвентистер құтқарылу туралы жартылай пелагиандық көзқарастарды жандандыруға бейім, бірақ соңғылары жиырмасыншы ғасырдың екінші жартысында дәстүрлі протестанттық христиандыққа қарай көшкен".
Seventh Day Adventism has been attacked for allegedly holding semi pelagian soteriological views, for example Roger E. Olson said: "Mormons and Seventh day Adventists have tended to promote Semi Pelagian views of salvation, although the latter have been moving more toward orthodox Protestant Christianity in the second half of the twentieth century".