Кіріспе
Психиатриялық проблемаға немесе ұйқы бұзылысына байланысты болуы мүмкін эпилепсияның түрі. Фронтальді бөлік эпилепсиясы (ФБЭ) – мидың фронтальді бөліктерінде туындайтын, көбінесе ұйқы кезінде болатын қысқа, қайталама ұстамалармен сипатталатын неврологиялық ауру. Бұл эпилепсияның екінші жиі кездесетін түрі, темпоральді бөлік эпилепсиясынан (ТБЭ) кейін, және екі түрі де ішінара (фокалды) ұстамалармен сипатталатындықтан темпоральді түрімен байланысты. Фронтальді бөліктерде болатын ішінара ұстамалар екі түрлі формада кездесуі мүмкін: "фокалды саналы" (бұрынғы қарапайым ішінара ұстамалар, сана мен естелікке әсер етпейтін) және "фокалды санасыз" (бұрынғы күрделі ішінара ұстамалар, ұстамаға дейін, оның кезінде немесе кейін сана мен естелікке әсер ететін). Фронтальді бөлік эпилепсиясының белгілері мен клиникалық көріністері фронтальді бөліктің қандай нақты аймағына әсер еткеніне байланысты өзгеше болуы мүмкін. Ұстаманың басталуын анықтау қиын болуы мүмкін, себебі фронтальді бөліктерде көптеген құрылымдар мен функциялар бар, олар туралы салыстырмалы түрде аз мәлім. Ұстама басталған кезде науқаста дене қалыптарының бұзылуы, сенсомоторлық тиктер немесе қозғалыс дағдыларында басқа да аномалиялар байқалуы мүмкін. Эпилепсияға қарсы препараттар ұстамалардың басталуын бақылауға көмектеседі, бірақ препараттар тиімсіз болған жағдайда науқасқа фронтальді бөліктің фокалды аймақтарын жою үшін хирургиялық араласыну жасалуы мүмкін. Көп жағдайда науқас ұстамаға дейін денелік немесе эмоционалдық аураны – қышыну, мазасыздық немесе кернеуді сезінеді.
Frontal lobe epilepsy (FLE) is a neurological disorder that is characterized by brief, recurring seizures arising in the frontal lobes of the brain, that often occur during sleep. It is the second most common type of epilepsy after temporal lobe epilepsy (TLE), and is related to the temporal form in that both forms are characterized by partial (focal) seizures. Partial seizures occurring in the frontal lobes can occur in one of two different forms: either “focal aware”, the old term was simple partial seizures (that do not affect awareness or memory) “focal unaware” the old term was complex partial seizures (that affect awareness or memory either before, during or after a seizure). The symptoms and clinical manifestations of frontal lobe epilepsy can differ depending on which specific area of the frontal lobe is affected. The onset of a seizure may be hard to detect since the frontal lobes contain and regulate many structures and functions about which relatively little is known. During the onset of a seizure, the patient may exhibit abnormal body posturing, sensorimotor tics, or other abnormalities in motor skills. Medications such as anti epileptic drugs can typically control the onset of seizures, however, if medications are ineffective the patient may undergo surgery to have focal areas of the frontal lobe removed. In most cases, a patient will experience a physical or emotional aura of tingling, numbness or tension prior to a seizure occurring.
Жиі кездесетін қате диагноздар
Аяқ-қолдың алдыңғы бөліктерінің күрделі гиперактивтілігін қамтитын және жалпы моторлық белсенділіктің артуына алып келетін эпизодтар гипермоторлық ұстамалар деп аталады. Егер олар ерекше қозғалыстармен және дауыс шығарумен қатар жүрсе, көбінесе психогендік немесе функционалдық ұстамалар, сондай-ақ психогендік қозғалыс бұзылыстары, отбасылық пароксизмалық дистоникалық хореоатетоз, пароксизмалық кинезогендік хореоатетоз немесе 1-ші типті эпизодтық атаксия сияқты басқа эпизодтық қозғалыс бұзылыстары деп қате диагноз қойылады. ФЛЕ-нің (Epileptic encephalopathy) басты себептерінің бірі – бұрыс танымдық даму немесе кейде мидың туа біткен аномальді дамуы.
Хирургиялық емдеу
Егер ұстамалардың саны мен ауырлығы бақылаудан шығып, әртүрлі антиконвульсанттарға төзімді болып қалса, пациентке эпилепсия хирургиясы қарастырылуы мүмкін. Бірақ, оны орындау кезінде мидағы ұстаманың нақты орнын анықтау қажет. Бұл процедураға пациент үшін проблемалық болып табылған алдыңғы ми бөлігінің фокустық аймақтарын алып тастау кіреді. Алдыңғы ми бөлігін жойған пациенттердің 30-50% еңсесін жоғалтатын немесе бұлқынған қозғалыстарға әкелетін ұстамалардан толыққанды құтылуы мүмкін. Дегенмен, алдыңғы ми бөлігін жою және МКД ұстамаларды бақылау деңгейін төмендетуі мүмкін. Алайда, Стердж-Вебер синдромы (СВС) немесе ісіктер сияқты жағдайлары бар балаларда ұстамаларды жақсы бақылауға қол жеткізілгені туралы хабарлар бар. Егер ұстамалар моторлық, сезімдік немесе тілдік функцияларды басқаратын маңызды аймақта пайда болса, хирург бірнеше субпиалдық кесік жасау процедурасын орындайды. Бұл кесіктер арқылы хирург мидың осы бөлігін оқшаулап, электр импульстерінің басқа аймақтарға көлденең таралуын тоқтатады. Аураның басталуын сезген кезде стимуляторды қосуға болады, ол сол жақ блуждающий нервін ынталандырады (сол жақ блуждающий нерві жүрек функциясына байланысты болғандықтан қолданылады). Терапиялық терең ми стимуляциясы (ТМС) – жүрек стимуляторына ұқсас механизмді пайдаланатын тағы бір процедура.
Диета
Емделмейтін эпилепсиясы бар адамдарға кетогендік диетаны қолдану ұсынылады. Кетогендік диета – майға толы, аз көмірсулы диета болып табылады, және қажет болған жағдайда, тағайындалған антиконвульсанттармен бірге сақтауға кеңес беріледі. Бұл диета аштықтың организмнің метаболикалық жұмысына тигізетін әсерін имитациялау мақсатында жасалған. Алдыңғы лобтағы эпилепсияның барлық эпилепсияның шамамен 1–2% құрайтыны белгілі. Дәрі-дәрмекке төзімді эпилепсиясы бар пациенттердің төрттен бір бөлігіне жуығына фронтальды лоб эпилепсиясы (FLE) диагнозы қойылған, олардың тек үштен бірі ғана хирургиялық араласу арқылы ұстамалардан арылған. Бұл аурудың жынысқа немесе жасқа қатысты ешқандай ерекшелігі жоқ, ол барлық жастағы ерлер мен әйелдерге әсер етеді. Жақында жүргізілген зерттеуде фронтальды лоб эпилепсиясы бар пациенттердің орташа жасы 28,5 жас болды, ал сол жақ фронтальды эпилепсияның басталу орташа жасы 9,3 жас, ал оң жақ фронтальды эпилепсия үшін – 11,1 жас құрады. Гамма пышақ радиохирургиясында, нейросуреттеу арқылы анықталған ісік немесе қан тамырларының аномалиясы орнына гамма сәулесінің келісетін сәулелері тікелей бағытталды. Ұстамаларды жеңілдетудегі алғашқы табыстылық көрсеткіштері уақытша резекциялық хирургиямен салыстырылатындығы байқалды, бірақ Гамма пышақ радиохирургиясының қауіп-қатер факторлары азырақ. Аталған мәселе бойынша ағымдағы зерттеулердің мақсаты – табыстылық деңгейін арттыру үшін техниканы жетілдіру, сондай-ақ эпилептогендік ошақты анықтау үшін инвазивті емес физиологиялық мониторинг түрлерін әзірлеу болып табылады. FLE-ді түсінудің немесе зерттеудің тағы бір, кеңінен зерттелмейтін жолы – желілік тәсіл. Конвенциялық суреттемелер құрылымдық зақымдануды көрсетпеген жағдайда, жоғары жиілікті осцилляция (HFO) талдауы патофизиологияны, жергілікті нейрондық тізбек деңгейінде көрсетеді. Генетикалық талдау, сондай-ақ fMRI, EEG, MEG сияқты нейросуреттеу және терең семиологиялық талдау, FLE-ді микро және макро деңгейлерде зерттеуде желілік тәсілге көмектеседі, оған толыққанды көзқарас ұсынады.